Tạ Thị Kiều (Mười Lý): Cánh chim đầu đàn của "Đội quân tóc dài" (1938 - 2012)
Quê hương Đồng Khởi - Bến Tre không chỉ sinh ra nữ tướng Nguyễn Thị Định, mà còn là cái nôi hun đúc nên hàng ngàn nữ du kích kiên cường, trong đó Anh hùng Tạ Thị Kiều (bí danh Mười Lý) nổi lên như một huyền thoại về sự mưu trí và gan dạ. Sinh ra trong một gia đình nghèo ở xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày, bà tham gia cách mạng từ thuở thiếu niên và sớm trở thành nỗi khiếp đảm của bọn tay sai, ác ôn trong vùng.
Thành tích nổi bật nhất của Tạ Thị Kiều là những chiến công "tay không bắt giặc" và khả năng vận động quần chúng xuất sắc. Trong phong trào phá ấp chiến lược, nhổ đồn bót địch, bà thường xuyên đóng giả làm người dân đi làm đồng, bán buôn để lân la vào tận các đồn gác của địch. Bằng sự dũng cảm và nhanh trí, có những lúc bà cùng vài nữ du kích đột nhập thẳng vào bót giặc ban ngày, bất ngờ quật ngã lính gác, dùng súng của chính chúng uy hiếp toàn bộ trung đội địch, bắt sống và thu nạp toàn bộ vũ khí mà không phải nổ một phát súng nào.
Trong suốt những năm kháng chiến ác liệt, Tạ Thị Kiều đã trực tiếp tham gia và chỉ huy hơn 100 trận đánh lớn nhỏ, nhiều trận đánh với lực lượng ta ít hơn địch gấp nhiều lần nhưng vẫn giành thắng lợi rực rỡ nhờ nghệ thuật binh vận tài tình. Bà là một trong những biểu tượng chói lọi nhất của "Đội quân tóc dài", lấy sự mềm mỏng, thông minh và quả cảm để chiến thắng vũ khí tối tân. Năm 1965, tại Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua miền Nam lần thứ nhất, Tạ Thị Kiều vinh dự là một trong số ít những phụ nữ Nam Bộ đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.
