Tạ Uyên – Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, người chiến sĩ cộng sản ưu tú quê hương Ninh Bình

Tạ Uyên, còn có tên Châu Xương, sinh năm 1898 tại làng Côi Trì, nay thuộc xã Yên Mạc, tỉnh Ninh Bình. Xuất thân trong một gia đình nông dân tương đối khá giả, ông được học hành từ nhỏ, từng theo Nho học và đỗ khóa sinh năm 18 tuổi. Sau đó, ông theo nghề đạc điền và nhanh chóng thành thạo, được bổ nhiệm làm thư ký đạc điền cho huyện.

Vào năm 1927, khi phong trào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội phát triển trong nước, chi bộ đầu tiên ở Yên Mô ra đời tại làng Côi Trì và ông được cử làm Bí thư. Ông lựa chọn những địa điểm kín đáo, khó bị phát hiện để in truyền đơn và thơ ca cách mạng, rồi đưa các tài liệu ấy đến nhiều nơi trong vùng.

Cuối năm 1929, ông bị bắt và đưa về nhà lao Ninh Bình. Đầu năm 1930, thực dân Pháp xét xử vụ án cộng sản đầu tiên ở Ninh Bình, ông bị kết án 15 năm tù khổ sai và bị đày ra Côn Đảo.

Năm 1935, ông cùng một số đồng chí tổ chức vượt đảo và trở về đất liền thành công. Tại Nam Bộ, ông tiếp tục hoạt động, lần lượt đảm nhiệm Bí thư Liên tỉnh ủy Hậu Giang và tham gia Ban Chấp hành Xứ ủy. Đến tháng 7 năm 1940, ông được cử làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời là người kết nạp Võ Văn Kiệt vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Với cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, ông trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ diễn ra vào ngày 23 tháng 11 năm 1940. Tuy nhiên, một ngày trước đó, ông bị bắt tại Sài Gòn và đến ngày 10 tháng 12 năm 1940 thì bị xử tử.

Để ghi nhớ công lao của ông, tên ông được đặt cho nhiều đường phố ở các đô thị trên cả nước và Trường THPT Tạ Uyên ở Yên Mô. Năm 2013, công trình Nhà tưởng niệm ông được khánh thành tại xã Yên Mỹ, huyện Yên Mô, trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay noi theo tinh thần kiên trung, dám hy sinh vì lý tưởng của ông.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Tạ Uyên" (https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%A1_Uy%C3%AAn), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.