Tài năng của Ngô Thì Nhậm
Ngô Thì Nhậm (1746 – 1803), hiệu Hi Doãn, là một trong những kiệt xuất nhân tài toàn năng nhất của Việt Nam ở thế kỷ XVIII. Tài năng của ông trải dài toàn diện trên các lĩnh vực: quân sự - chiến lược, ngoại giao, chính trị - tư tưởng và văn học - triết học.
1. Tài năng quân sự và tư duy chiến lược kiệt xuất
Tài năng lớn nhất của ông trong mảng quân sự không nằm ở việc trực tiếp xông pha trận mạc mà ở tầm nhìn chiến lược xoay chuyển cục diện:
Sáng kiến rút quân về Tam Điệp - Biện Sơn (1788): Khi 29 vạn quân Thanh tràn sang Thăng Long, trước sức giặc quá mạnh, Ngô Thì Nhậm đã chủ động đề xuất kế sách bỏ Thăng Long, rút quân bảo toàn lực lượng về phòng tuyến Tam Điệp (Ninh Bình) – Biện Sơn (Thanh Hóa).
Loigiaihay.com
Tầm vóc kế sách: Việc này vừa bảo toàn tuyệt đối lực lượng chủ lực, vừa khiến quân Thanh lâm vào thế "cho giặc ngủ trọ", tiêu hao sinh lực và lơi lỏng cảnh giác. Khi Nguyễn Huệ ra Bắc, phòng tuyến này trở thành bàn đạp chiến lược hoàn hảo để quân Tây Sơn làm nên chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa lừng lẫy. King Quang Trung sau đó đã hết lời khen ngợi ông: "Toàn quân chuyển về nội địa để dụ địch vào chỗ hiểm yếu... thật là một mưu chước rất hay!"
Wikipedia+ 1
2. Bậc thầy ngoại giao "Dùng lời lẽ dẹp binh đao"
Giáo dục
Vua Quang Trung từng nhận định: "Chiến hòa do ta định đoạt... Nhưng nghĩ chúng là nước gấp mười nước mình... Chỉ có người khéo lời lẽ mới dẹp nổi binh đao, không phải là Ngô Thì Nhậm thì không ai làm được."
Giáo dục
Ngoại giao mềm mỏng nhưng kiên quyết: Sau đại thắng quân Thanh, ông là người chịu trách nhiệm chính điều hành chính sách đối ngoại với triều đình nhà Thanh. Ông soạn thảo các tờ biểu, thư từ ngoại giao (Bang giao hảo thoại) với lời lẽ nhún nhường, mềm mỏng nhưng giữ vững lòng tự tôn dân tộc và chủ quyền quốc gia.
Giáo dục+ 1
Thành tựu ngoại giao đỉnh cao: Ông đã thuyết phục thành công hoàng đế Càn Long công nhận vua Quang Trung là "An Nam quốc vương", bình thường hóa quan hệ hai nước mà không để xảy ra một cuộc chiến tranh báo thù nào.
3. Tầm vóc nhà chính trị và tư tưởng quy tụ nhân tài
Soạn thảo "Chiếu cầu hiền": Là người Bắc Hà ra làm quan cho Tây Sơn, ông thấu hiểu tâm lý sĩ phu phong kiến thời bấy giờ. Vua Quang Trung giao ông soạn Chiếu cầu hiền - một văn kiện chính trị xuất sắc, chân thành và lý lẽ đanh thép, giúp triều đại Tây Sơn thu phục được hàng loạt danh sĩ tài ba lúc bấy giờ (như Phan Huy Ích, Nguyễn Thế Lịch...).
Loigiaihay.com+ 1
Cải cách và tổ chức: Ông giữ chức Đô đốc Thượng thư bộ Binh, đóng góp lớn vào việc củng cố tiềm lực quốc phòng, xây dựng lại bộ máy quản lý nhà nước sau nhiều năm loạn lạc.
4. Tác gia văn học và Nhà triết học tôn giáo lớn
Ngô Thì Nhậm xuất thân trong gia đình danh gia vọng tộc "Họ Ngô một bồ Tiến sĩ" (con trai danh sĩ Ngô Thì Sĩ):
Tạp chí Người Hà Nội
Tài năng sáng tác: Ông là tác giả tiêu biểu của dòng văn học Ngô Gia Văn Phái, để lại hàng chục tập thơ, phú, văn nghị luận kiệt tác (như Hàn các anh hoa, Bang giao hảo thoại, Yên đài thu vịnh...).
Tạp chí Người Hà Nội
Phục hưng Thiền phái Trúc Lâm: Về sau, ông nghiên cứu sâu về Phật giáo, lấy đạo hiệu là Hải Lượng Chánh Giác và trở thành vị Tổ thứ 4 của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử thời Nguyễn. Tác phẩm Trúc Lâm tông chỉ nguyên thanh của ông thể hiện tư tưởng "Nhập thế" - kết hợp giữa Nho giáo và Phật giáo để phụng sự đời sống.
Wikipedia
Sự nhạy bén về thời thế, trí tuệ kiệt xuất và bản lĩnh của Ngô Thì Nhậm được cô đọng rõ nhất qua câu đối ứng đáp nổi tiếng của ông trước Đặng Trần Thường tại Văn Miếu:
Danviet
"Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế nào cũng thế!"
Hoàng thành Thăng Long
