Tài năng của Phạm Ngũ Lão
Điện sư Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão (1255 – 1320) là một trong những danh tướng kiệt xuất nhất lịch sử Việt Nam dưới triều Trần. Xuất thân là một nông dân nghèo ở làng Phù Ủng (Hưng Yên), bằng tài năng thiên bẩm, sự rèn luyện kiên trì và tư duy vượt trội, ông đã trở thành vị tướng trụ cột trải qua 3 đời vua Trần (Nhân Tông, Anh Tông, Minh Tông) với chiến tích "bách chiến bách thắng".
1. Bậc thầy nghệ thuật quân sự và cầm quân thực chiến
Phạm Ngũ Lão là vị tướng không bao giờ thua trận. Ông sở hữu tư duy quân sự linh hoạt, quyết đoán và khả năng điều binh khiển tướng đỉnh cao:
Đập tan quân Nguyên - Mông: Trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai (1285) và thứ ba (1287–1288), ông trực tiếp chỉ huy các trận đánh quan trọng như Vạn Kiếp, Lục Đầu Giang, phục kích và tiêu diệt lực lượng địch rút chạy tại sông Mang, góp công lớn cùng Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn giải phóng đất nước.
Trấn giữ và bình định biên giới: Sau chiến tranh chống Nguyên - Mông, ông liên tục làm chủ tướng cầm quân đi dẹp loạn ở vùng biên giới phía Bắc (Ai Lao) và phía Nam (Chiêm Thành). Mỗi lần ông ra quân, quân địch nghe danh đều khiếp sợ; ông liên tục đánh tan các cuộc xâm phạm, giữ vững bờ cõi Đại Việt.
2. Khả năng tổ chức, huấn luyện quân đội đỉnh cao (Quân Thánh Dực)
Tài dụng binh và luyện quân: Ông được giao chỉ huy đội quân bảo vệ vua và hoàng thành (Quân Thánh Dực). Nhờ kỷ luật thép, phương pháp huấn luyện nghiêm cẩn và tinh thần đồng cam cộng khổ với binh sĩ, ông đã biến đội quân này thành lực lượng tinh nhuệ, cơ động và bách chiến bách thắng của triều đình.
Thu phục lòng người: Binh sĩ dưới quyền không chỉ sợ uy mà còn vô cùng kính trọng, sẵn sàng xông pha vào nơi nguy hiểm cùng ông.
3. Trí tuệ chiến lược và tầm nhìn trị quốc
Cái nhìn tinh tường của Hưng Đạo Vương: Việc Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn phát hiện ra ông (qua giai thoại "ngồi đan sọt bên đường bị đâm giáo vào đùi không nhúc nhích") và gả con gái nuôi cho ông đã chứng minh Phạm Ngũ Lão không chỉ có chí khí mà còn mang trí tuệ vượt trội.
Tận trung vì đại cục: Trong triều chính, ông luôn giữ thái độ khiêm nhường, liêm chính, cẩn trọng, hết lòng vì sự nghiệp chung của vương triều, được các vua Trần coi như trụ cột tin cậy bậc nhất.
4. Tác gia thơ văn kiệt xuất với chí khí anh hùng
Không chỉ tài ba trên chiến trường, Phạm Ngũ Lão còn là một nhà thơ tài hoa với khí phách hào hùng. Bài thơ chữ Hán "Thuật hoài" (Giãi bày lòng mình) của ông là một kiệt tác của dòng văn học yêu nước thời Trần:
Múa giáo sông sau đã mấy thu,
Ba quân khí thế nuốt trâu (sao) Bộc.
Thân nam nhi nếu chưa xong nợ nước,
Thẹn thùng khi nghe chuyện Vũ Hầu.
Bài thơ thể hiện trọn vẹn tầm vóc, hoài hoài và lý tưởng sống cao đẹp của một vị tướng: xem việc xả thân vì nước là trách nhiệm tối thượng và luôn tự nhắc nhở bản thân phải rèn luyện không ngừng để xứng đáng với các bậc tiền nhân.
