TẤM ẢNH BÊN GỐC PHƯỢNG

TẤM ẢNH BÊN GỐC PHƯỢNG

Mùa hè năm 1972.

Sân trường huyện đỏ rực màu hoa phượng.

Những cánh hoa rơi đầy trên lối đi.

Tiếng ve vang lên dưới những tán cây.

Nếu không có những chiếc hố trú ẩn bên cạnh dãy lớp học, người ta có thể tưởng rằng đó chỉ là một mùa hè bình thường.

Nhưng với những học sinh cuối cấp năm ấy, mùa hè không chỉ là mùa chia tay trường lớp.

Đó còn là mùa của những cuộc lên đường.

An và Khải học cùng lớp.

Hai người ngồi cùng một bàn từ năm lớp tám.

An học Văn giỏi.

Khải giỏi Toán.

Mỗi khi có bài kiểm tra, An thường giúp Khải viết bài cảm nhận, còn Khải giúp An giải những bài toán khó.

Họ là đôi bạn thân mà cả lớp đều biết.

Một buổi chiều, Khải nói:

“Sau này tớ muốn trở thành kỹ sư.”

An hỏi:

“Để làm gì?”

“Xây cầu.”

“Cầu gì?”

“Cầu qua sông.”

“Ở đâu?”

“Ở quê mình.”

An cười.

“Thế tớ sẽ làm giáo viên.”

“Vì sao?”

“Để dạy trẻ con.”

Khải gật đầu.

“Được.”

“Được gì?”

“Sau này tớ xây trường cho cậu dạy.”

An bật cười.

“Cậu mơ xa quá.”

“Biết đâu được.”

Nhưng mùa hè năm ấy, mọi kế hoạch bị chiến tranh cắt ngang.

Khải nhận giấy gọi nhập ngũ.

Ngày anh lên đường, cả lớp đến tiễn.

An không khóc.

Cô chỉ đưa cho Khải một quyển sổ.

“Để làm gì?”

“Viết.”

“Viết gì?”

“Những nơi cậu đi qua.”

Khải cười.

“Thế nếu không biết viết gì?”

“Thì viết tên cậu.”

“Làm gì?”

“Để tớ biết cậu vẫn còn nhớ.”

Khải cầm quyển sổ.

“Ừ.”

Trước lúc rời trường, cô giáo chủ nhiệm đề nghị cả lớp chụp một tấm ảnh.

Mọi người đứng dưới gốc phượng.

Khải đứng ở hàng cuối.

An đứng ngay phía trước.

Người thợ ảnh đếm:

“Một…”

“Hai…”

“Ba!”

Tách.

Khoảnh khắc ấy được giữ lại.

Không ai biết đó là lần cuối cùng cả lớp đứng đầy đủ bên nhau.

Những tháng đầu, Khải gửi thư về.

Anh kể về những cánh rừng.

Những con đường dài.

Những người bạn mới.

Anh không kể nhiều về chiến tranh.

Trong một lá thư, anh viết:

“An,

Hôm nay tôi nhìn thấy một cây phượng.

Không đẹp bằng cây phượng ở trường mình.

Tôi nhớ mùa hè năm ấy.

Khải.”

An đọc thư rồi cười.

Cô viết thư trả lời:

“Bao giờ về, tớ sẽ bắt cậu giải lại bài toán cậu làm sai năm lớp mười.”

Khải hồi âm:

“Thế chắc tôi phải về.”

Rồi thư thưa dần.

Có những tháng An không nhận được gì.

Cô vẫn đến trường.

Vẫn đi qua gốc phượng.

Vẫn nhìn tấm ảnh được treo trong lớp.

Mỗi lần nhìn vào đó, cô luôn dừng mắt ở một người.

Khải.

Anh vẫn đang cười.

Như thể ngày mai vẫn còn.

Năm 1975.

Tin chiến thắng đến vào một buổi sáng.

An đang đứng trong sân trường.

Tiếng loa vang lên.

Mọi người chạy ra đường.

Cờ đỏ phủ khắp phố.

Cô giáo ôm học sinh.

Những người mẹ khóc.

Những người cha chạy đi tìm con.

An đứng dưới gốc phượng.

Cô nghĩ:

“Khải sắp về.”

Lần đầu tiên sau nhiều năm, cô cảm thấy mùa hè có thể thật sự là mùa hè.

Nhưng Khải không trở về.

Một đồng đội tìm đến nhà An.

Anh trao cho cô quyển sổ cũ.

“Khải gửi lại.”

An cầm lấy.

Trang đầu tiên là ngày anh rời trường.

Những trang sau ghi những địa danh.

Những cái tên.

Những câu chuyện.

Có một trang gần cuối chỉ có một dòng:

“Sau này nếu trở về, nhất định phải xây cây cầu ấy.”

An lật tiếp.

Không còn gì.

Cô khép quyển sổ.

“Cậu ấy…”

Người đồng đội cúi đầu.

An hiểu.

Cô không khóc.

Chỉ hỏi:

“Anh ấy có nói gì về lớp học không?”

“Có.”

“Gì ạ?”

“Anh ấy bảo…”

Người lính ngập ngừng.

“Bảo rằng sau này nhất định phải quay lại trường.”

An quay mặt đi.

Nhiều năm sau.

Một cây cầu mới được xây bắc qua con sông quê.

Người ta đặt tên nó theo tên một người kỹ sư đã thiết kế cây cầu.

An đứng bên bờ sông.

Cô nhìn dòng nước chảy dưới chân cầu.

Trong tay cô vẫn là tấm ảnh năm nào.

Cả lớp đứng dưới gốc phượng.

Tất cả đều còn trẻ.

Tất cả đều đang cười.

Có người đã trở thành bác sĩ.

Có người làm công nhân.

Có người trở thành giáo viên.

Có người lập gia đình.

Và có người mãi mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi.

An chạm tay vào tấm ảnh.

“Khải.”

Cô gọi rất khẽ.

“Cậu xây được rồi.”

Gió thổi qua.

Những cánh hoa phượng rơi xuống mặt sông.

Năm ấy, An trở thành giáo viên.

Cô thường đưa học sinh đi qua cây cầu.

Một lần, một cô bé hỏi:

“Cô ơi, tại sao cây cầu này lại có tên như vậy?”

An nhìn dòng sông.

“Vì có một người từng muốn xây nó.”

“Người đó đâu rồi?”

An im lặng.

Rồi cô nói:

“Người đó không còn nữa.”

Cô bé cúi đầu.

An mỉm cười.

“Nhưng cây cầu vẫn còn.”

Nhiều năm nữa trôi qua.

Gốc phượng trong sân trường cũ đã lớn hơn.

Tấm ảnh năm ấy được đặt trong một khung kính.

Những gương mặt trẻ tuổi vẫn nhìn ra từ một mùa hè đã xa.

Mỗi lần học sinh mới nhìn thấy tấm ảnh, họ thường hỏi:

“Cô ơi, những người này là ai?”

An trả lời:

“Là học sinh của một mùa hè rất lâu về trước.”

“Cô có trong ảnh không?”

An cười.

“Có.”

“Còn chú này?”

Cô bé chỉ vào Khải.

An nhìn thật lâu.

“Bạn học của cô.”

“Chú ấy giờ ở đâu?”

An không trả lời ngay.

Cô nhìn ra sân.

Hoa phượng đang nở.

Rồi cô nói:

“Ở trong cây cầu ngoài kia.”

Bọn trẻ không hiểu.

Nhưng An hiểu.

Có những người không trở về bằng hình hài.

Họ trở về bằng những điều họ từng mơ ước.

Một cây cầu.

Một ngôi trường.

Một con đường.

Một mùa hè không còn tiếng bom.

Và một thế hệ trẻ được lớn lên trong hòa bình.

Chiều hôm ấy, An đứng dưới gốc phượng.

Cô mở quyển sổ cũ.

Trang cuối cùng vẫn là dòng chữ của Khải.

Cô lấy bút viết thêm bên dưới:

“Cậu đã giữ lời.”

Rồi cô khép sổ.

Tiếng ve vang lên.

Hoa phượng rơi xuống sân.

Mùa hè lại đến.

Chỉ có những người đứng dưới gốc cây năm nào đã không còn đủ đầy như trong tấm ảnh.

Nhưng An biết, tuổi trẻ của họ chưa bao giờ mất đi.

Nó nằm trong những cây cầu nối đôi bờ.

Trong những ngôi trường đầy tiếng trẻ.

Trong những mùa hè không còn phải tiễn người lên đường.

Và trong những tấm ảnh cũ, nơi một nhóm học sinh vẫn mãi mãi đứng cạnh nhau dưới gốc phượng—

trẻ trung, trong sáng và chưa biết rằng chỉ vài ngày sau, cuộc đời họ sẽ bước sang một trang khác.

Đó là mùa hè năm 1972.

Một mùa hè có hoa phượng.

Có tiếng ve.

Có những lời hẹn.

Và có một thế hệ đã đi qua thời hoa lửa bằng tất cả những gì đẹp nhất của tuổi trẻ.