Tấm gương anh dũng nơi chiến trường Tây Nguyên

Xung phong Nam tiến – Tuổi trẻ gửi trọn cho non sông

Năm 1946, khi mới tròn 20 tuổi, hưởng ứng lời kêu gọi kháng chiến, Lê Công Khai khai tăng thêm một tuổi để đủ điều kiện nhập ngũ và xung phong vào Nam chiến đấu. Trước ngày lên đường, chàng trai trẻ đã đi khắp làng chào bà con, bạn bè – một cuộc chia tay mà không ai ngờ lại là lần cuối.

Gia đình mất liên lạc với ông suốt hơn 10 năm, cho đến khi nhận được tin báo tử. Ông ra đi khi chưa lập gia đình, để lại phía sau quê hương và người thân nhưng mang theo lý tưởng lớn của tuổi trẻ thời chiến.

Gần 9 năm chiến đấu – 40 trận đánh lớn nhỏ

Trong gần một thập kỷ quân ngũ tại Liên khu 5, Lê Công Khai đã tham gia và chỉ huy khoảng 40 trận đánh. Ông từng bị địch bắt đầu năm 1947. Dù bị tra tấn dã man, người liên lạc viên trẻ tuổi vẫn không khai báo. Sau 4 tháng giam cầm, ông vận động 10 đồng đội tổ chức vượt ngục, trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu.

Những chiến công tiêu biểu:

• Trận Ninh Mã (Khánh Hòa, tháng 7-1949): Ông dùng súng máy kiềm chế hỏa lực, tiêu diệt 13 tên địch.

Tinh thần gan dạ, bình tĩnh, dám nghĩ dám làm của ông khiến đồng đội tin phục và kính trọng.

Trận Đak Đoa – Sự hy sinh bi tráng

Đầu năm 1954, cứ điểm Đak Đoa (Gia Lai) là một trong những vị trí phòng thủ kiên cố của thực dân Pháp ở Tây Nguyên. Sau hai lần tiến công chưa thành công, đơn vị của Lê Công Khai tham gia trận tập kích lần thứ ba – một trận đánh quyết liệt và đẫm máu.

Trong trận chiến ngày 17-2-1954:

• Ông bị gãy chân trái nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy.

Gần 100 cán bộ, chiến sĩ ta thương vong trong trận này (27 người hy sinh, 70 người bị thương). Sự ngã xuống của ông góp phần làm nên thắng lợi cuối cùng của chiến trường Tây Nguyên trước khi Hiệp định Genève được ký kết.

Ghi công và tôn vinh

Năm 1956, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trước đó và sau đó, ông được trao tặng:

• Huân chương Quân công hạng Ba (28-2-1954) có chữ ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Năm 1958, Nhà nước cho dựng bia đá ghi công các anh hùng liệt sĩ chống Pháp tiêu biểu tại Vĩnh Linh (Quảng Trị). Bia của Lê Công Khai được đặt cùng các anh hùng như:

• Ngô Mây

Những tấm bia này được tạc từ đá núi Nhồi (Thanh Hóa) và hiện vẫn được lưu giữ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vĩnh Linh – như biểu tượng của tinh thần Nam – Bắc một nhà.

Dấu ấn còn lại và mong ước hôm nay

Tên ông đã được đặt cho một con đường ở Thanh Hóa. Tuy nhiên, tại Gia Lai – nơi ông ngã xuống – việc vinh danh vẫn còn hạn chế. Ở huyện Đak Đoa hiện chưa có đường hay trường học mang tên ông.

Phần mộ của ông đến nay vẫn chưa xác định rõ. Nhưng có lẽ, với những người anh hùng như Lê Công Khai, sự bất tử không chỉ nằm ở một nấm mộ, mà còn ở ký ức đồng đội, trong những tấm bia đá khắc ghi công trạng, và trong lòng thế hệ sau.

Hình ảnh người đại đội trưởng bị gãy cả hai chân vẫn kiên cường nằm lại chiến hào, động viên đồng đội xông lên đánh giặc, mãi là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.