Tấm Gương Quên Mình Vì Đồng Đội Trong Bão Cạn

Nguyễn Bá Ngọc sinh năm 1952 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Ông trưởng thành trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước, giữa lúc miền Bắc đang dốc sức xây dựng Chủ nghĩa Xã hội và trở thành hậu phương lớn cho tiền tuyến miền Nam. Từ nhỏ, Nguyễn Bá Ngọc đã nổi tiếng là một học sinh chăm ngoan, học giỏi và luôn nhiệt tình giúp đỡ bạn bè, gia đình.

Năm 1965, đế quốc Mỹ mở chiến dịch "Sấm Rền", tăng cường dùng không quân đánh phá ác liệt miền Bắc Việt Nam, trong đó Thanh Hóa – cầu nối huyết mạch giữa Bắc và Nam – trở thành một trong những tọa độ đạn bom trọng điểm. Ngày 4 tháng 4 năm 1965, không quân Mỹ huy động nhiều tốp máy bay trút bom đạn xuống khu vực huyện Quảng Xương nhằm hủy diệt các cơ sở hạ tầng và giao thông. Lúc này, người lớn trong làng phần lớn đã ra đồng sản xuất hoặc tham gia lực lượng dân quân tự vệ trực chiến. Nguyễn Bá Ngọc cùng các em nhỏ đang trú ẩn trong gầm giường tại nhà.

Khi bom Mỹ dội xuống làng, một quả bom rơi ngay sát nhà hàng xóm là gia đình ông Khương. Sự cố khiến ông Khương bị thương vong tại chỗ, 4 người con nhỏ của ông Khương gào khóc thảm thiết trong khói bom mù mạt và nhà cửa đổ nát. Bất chấp hiểm nguy, bom đạn vẫn đang dội xuống dồn dập, Nguyễn Bá Ngọc không ngần ngại lao ra khỏi nơi trú ẩn an toàn, băng qua khoảng sân đầy mảnh bom để sang nhà bạn.

Ngọc lần lượt bế và dìu các em nhỏ nhà ông Khương xuống hầm tăng giáp an toàn. Khi đang ôm em nhỏ cuối cùng là bé Khương (mới vài tháng tuổi) xuống hầm, một mảnh bom văng tới đã găm sâu vào lưng Nguyễn Bá Ngọc. Dù bị thương rất nặng và đau đớn tột cùng, Ngọc vẫn cố dùng hết sức lực còn lại che chở cho em nhỏ, giữ chặt em trong lòng cho đến khi đưa được em xuống hầm an toàn.

Khi lực lượng cứu hộ và dân quân địa phương đến nơi, họ phát hiện Nguyễn Bá Ngọc đã mất rất nhiều máu nhưng tay vẫn ôm chặt em bé. Khi được hỏi sao không nằm yên để chữa trị, Ngọc chỉ khẽ nói: "Em cứu được các bạn rồi, em không sao đâu". Do vết thương quá nặng trong điều kiện y tế thiếu thốn thời chiến, Nguyễn Bá Ngọc đã trút hơi thở cuối cùng vào rạng sáng ngày 5 tháng 4 năm 1965, khi mới tròn 13 tuổi và đang là học sinh lớp 4.

Sự hy sinh cao cả của Nguyễn Bá Ngọc đã trở thành một biểu tượng lay động lòng người. Hành động dũng cảm cứu người của ông nhanh chóng được Bác Hồ và Nhà nước biểu dương, trở thành tấm gương sáng cho phong trào "Nghìn việc tốt" của thiếu niên, nhi đồng toàn quốc. Ngày 10 tháng 12 năm 1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truy tặng cho Nguyễn Bá Ngọc Huân chương Chiến công hạng Nhất. Năm 1998, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Tên của ông hiện nay được đặt cho nhiều trường học, tuyến đường và liên đội Thiếu niên Tiên phong trên khắp cả nước.