TẤM GƯƠNG SÁNG CỦA THẾ HỆ "XẾP BÚT NGHIÊN LÊN ĐƯỜNG CHIẾN ĐẤU"

Trong chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước oanh liệt của dân tộc Việt Nam, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một trang sử ngời sáng nhưng cũng chịu nhiều mất mát, đau thương nhất. Ở đó, có một thế hệ thanh niên Việt Nam vô cùng đặc biệt – thế hệ xếp bút nghiên nơi giảng đường đại học để dấn thân vào chiến trường khốc liệt. Họ mang theo vào đạn bom không chỉ hoài bão, tuổi trẻ mà cả tri thức, lòng yêu nước nồng nàn và một tâm hồn trong sáng liệt sĩ Lê Văn Huỳnh – người sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, người chiến sĩ của Quảng Trị mùa hè đỏ lửa năm 1972 – chính là một đại diện tiêu biểu cho thế hệ anh hùng ấy. Tên tuổi của anh không gắn liền với những chiến công vang dội được ghi chép trong sử sách chiến tranh, mà được khắc ghi sâu đậm trong tâm khảm hàng triệu người dân Việt Nam qua bức thư gửi gia đình được viết trước ngày hy sinh. Bức thư dài 1.457 từ ấy không chỉ là một di vật chiến tranh vô giá, mà còn là một tác phẩm văn học cách mạng, một bản thiên ca về tình yêu gia đình, tình yêu Tổ quốc và phong thái bình thản, kiên trung của một người trí thức trẻ trước cái chết. Cảm nhận về quá trình hoạt động và những đóng góp của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh là dịp để chúng ta soi rọi lại lý tưởng sống, lòng biết ơn và trách nhiệm của thế hệ hôm nay.Lê Văn Huỳnh sinh năm 1949 tại xã Kiến Quốc, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, từ nhỏ Huỳnh đã nổi tiếng là người thông minh, hiếu học và giàu tình cảm.Năm 1968, vượt qua những kỳ thi gay go, anh trúng tuyển vào Khoa Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội – ngôi trường đào tạo kỹ sư hàng đầu của đất nước lúc bấy giờ. Giữa những năm tháng miền Bắc vừa khôi phục kinh tế vừa đối phó với chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ, không khí học tập tại Đại học Bách khoa luôn sục sôi ý chí. Lê Văn Huỳnh đã sống những năm tháng sinh viên đẹp đẽ nhất, miệt mài bên sách vở với ước mơ trở thành một kỹ sư xây dựng, đem tri thức của mình đi kiến thiết quê hương, đất nước sau ngày hòa bình.Năm 1971 - 1972, cuộc chiến đấu ở chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn vô cùng gay go, quyết liệt. Trước yêu cầu cấp bách của mặt trận, hàng vạn sinh viên từ các trường đại học ở Hà Nội đã gạt lại ước mơ học tập, xếp bút nghiên để khoác lên mình màu áo tỏa sáng của người lính Bộ đội Cụ Hồ.Mùa hè năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ 4 – chỉ còn một thời gian ngắn nữa là hoàn thành chương trình đại học – Lê Văn Huỳnh đã tình nguyện viết đơn gia nhập quân ngũ. Anh được huấn luyện khẩn trương và biên chế vào Đại đội 1, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 (Sư đoàn Quân Tiên Phong).Trước khi lên đường vào chiến trường Quảng Trị, anh đã tổ chức một đám cưới giản dị với người con gái cùng quê – chị Đặng Thị Lệ. Đám cưới diễn ra trong thời chiến ngắn ngủi, vỏn vẹn 3 ngày sau khi cưới, người chiến sĩ trẻ phải chia tay người vợ trẻ để bước vào hành quân về phương Nam. Cuộc chia ly ấy, không ai ngờ rằng, lại là lần cất bước không có ngày trở về. Tháng 5 năm 1972, đơn vị của Lê Văn Huỳnh nhận lệnh hành quân vào chiến trường Quảng Trị – nơi đang diễn ra cuộc đụng đầu lịch sử giữa ta và địch. Cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị (từ tháng 6 đến tháng 9 năm 1972) được ví như một "lò xay thịt", một "tọa độ chết" đúng nghĩa. Trung bình mỗi ngày, Mỹ - Ngụy dội xuống mảnh đất nhỏ bé này hàng nghìn tấn bom đạn, sức cày xới tương đương với nhiều quả bom nguyên tử.Trong môi trường chiến đấu cực kỳ khốc liệt ấy, người sinh viên Bách khoa Lê Văn Huỳnh đã nhanh chóng trở thành một chiến sĩ dũng cảm, mưu trí. Anh cùng đồng đội bám trụ từng tấc đất, từng bờ tường gạch vỡ, đánh trả hàng chục đợt phản công của binh chủng dù, thủy quân lục chiến tinh nhuệ của địch.Nhiệm vụ của đơn vị Lê Văn Huỳnh không chỉ là trực tiếp chốt giữ trong Thành cổ, mà còn là chèn dội, đưa dừa, vận chuyển vũ khí, đạn dược và thương binh qua dòng sông Thạch Hãn. Dòng sông Thạch Hãn mùa hè năm 1972 trở thành "dòng sông đỏ" bởi máu của hàng ngàn chiến sĩ tuổi.

2 tháng 1 năm 1973 (chỉ ít ngày trước khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh tại Việt Nam được ký kết), trong một chuyến vận chuyển hàng hóa, đưa đò chở đồng đội qua sông Thạch Hãn dưới làn bom đạn dày đặc của địch, chiến sĩ Lê Văn Huỳnh đã bị trúng đạn pháo và hy sinh. Anh ngã xuống khi tuổi đời vừa tròn 24 – đúng cái tuổi đẹp nhất của ước mơ và hoài bão.Sự đóng góp lớn nhất, sâu sắc nhất của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh đối với lịch sử và đời sống tinh thần của dân tộc chính là bức thư anh viết vào ngày thứ 77 của chiến dịch Quảng Trị (ngày 11/9/1972) – bức thư được anh viết khi biết trước ngày mình có thể sẽ chết. Thư trước giờ vào trận là điều không hiếm trong chiến tranh, nhưng viết một bức thư với sự bình thản, sáng suốt và tiên cảm chính xác đến kinh ngạc như Lê Văn Huỳnh thì là điều vô cùng hiếm có. Trong thư gửi cho người mẹ kính yêu, anh viết:"Mẹ kính yêu! Con đi đi mãi không về... Con viết mấy dòng cuối cùng trước khi 'đi nghiên cứu lòng đất'... Mẹ đừng khóc, hãy tự hào vì con đã sống và chiến đấu cho Tổ quốc."

Đặc biệt, trong đạn thư gửi cho người vợ trẻ Đặng Thị Lệ, anh đã dự báo chính xác nơi mình sẽ ngã xuống và hướng dẫn chi tiết cách tìm hài cốt của mình sau khi đất nước hòa bình:"Em sẽ đến chỗ anh nằm: Qua sông Thạch Hãn, đến đuôi đảo gặp một cây ngậy nhô lên, đó là mộ anh. Anh nằm ở đó..."Sự tiên cảm ấy không phải là sự mê tín, mà là kết quả của một tư duy khoa học của người sinh viên Bách khoa kết hợp với sự điềm tĩnh phi thường của người chiến sĩ đã coi nhẹ cái chết vì nghĩa lớn. Anh nhìn cái chết không phải là sự sợ hãi, mà là một sự cống hiến tất yếu cho hòa bình của dân tộc.Bức thư của Lê Văn Huỳnh là một bức tranh tâm hồn tuyệt đẹp về tình yêu thương:Với Mẹ: Anh bày tỏ niềm hiếu thảo vô bờ bến, xin lỗi mẹ vì chưa phụng dưỡng được mẹ ngày nào đã phải ra đi, đồng thời động viên mẹ vượt qua đau thương.Với Vợ: Anh dành cho chị Lệ những tình cảm nồng nàn, thủy chung nhưng vô cùng vị tha. Anh dặn vợ sau này nếu tìm được người hợp thì hãy tái giá, xây dựng cuộc sống mới, không nên cam chịu cô đơn cả đời vì anh.Với Anh Chị em và Quê hương: Anh dặn dò các cháu học hành tử tế, nhắn nhủ gia đình đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau.Tình yêu cá nhân, tình cảm gia đình trong bức thư không hề mâu thuẫn với lý tưởng cách mạng, mà ngược lại, chính tình yêu gia đình sâu sắc ấy đã nâng đỡ, tạo nên sức mạnh để người chiến sĩ sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.Bức thư của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh sau khi được phát hiện và công bố đã tạo nên một làn sóng lay động mạnh mẽ trong dư luận xã hội. Nó được lưu giữ trân trọng tại Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị, trở thành một trong những hiện vật gây xúc động mạnh nhất đối với hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước khi đến thăm Quảng Trị. Bức thư đã trở thành đề tài cho nhiều tác phẩm báo chí, văn học, âm nhạc và truyền hình, góp phần khắc họa chân thực và nhân văn nhất chân dung của người lính Bộ đội Cụ Hồ trong chiến tranh chống Mỹ.