TẤM GƯƠNG SÁNG NGỜI KHÍ TIẾT THỦ KHOA NGUYỄN HỮU HUÂN
Lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam là bản hùng ca bất tử được viết nên bởi máu
xương và lòng quả cảm của bao thế hệ cha anh. Nhắc đến phong trào kháng chiến
chống thực dân Pháp nửa cuối thế kỷ XIX ở Nam Kỳ, không thể không nhắc đến Thủ
khoa Nguyễn Hữu Huân – một sĩ phu yêu nước kiên trung, người con ưu tú của quê
hương Nam Bộ.
Nguyễn Hữu Huân (1830–1875) quê ở tỉnh Định Tường trước đây (nay thuộc xã Mỹ
Tịnh An, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang). Vốn là người thông minh, học giỏi, năm
1852 dưới triều vua Tự Đức, ông đỗ Thủ khoa kỳ thi Hương tại Gia Định và được bổ
nhiệm làm Giáo thụ. Thế nhưng, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, gác lại
bút nghiên và quan lộ, ông đã dấn thân vào con đường cứu nước, trực tiếp lãnh đạo
nhân dân đứng lên kháng chiến.
Điều làm nên bức tượng đài vĩnh cửu về Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân chính là tinh
thần chiến đấu bền bỉ "ba lần khởi nghĩa" và khí tiết hiên ngang trước kẻ thù. Dù từng
bị giặc bắt, bị đày ải nơi xứ người hay rơi vào hoàn cảnh hiểm nghèo, ông vẫn một
lòng trung trinh với nước, không một phút khuất phục. Ngày 19/5/1875 (nhằm ngày
14 tháng 4 năm Ất Hợi), khi bị giặc bắt lần thứ ba và đưa lên đoạn đầu đài tại quê nhà,
ông vẫn giữ vững thái độ hiên ngang, để lại bài thơ tuyệt mệnh với khí phách lẫm liệt:
"Việc lớn không thành, báo chúa cũng đành liều một chết / Lòng ngay khó tỏ, miệng
đời luống để luận trăm năm". Sự hy sinh của ông đã hóa thân thành hồn thiêng sông
núi.
Cuộc đời và sự nghiệp của Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân là minh chứng sáng ngời cho
lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần bất khuất của trí thức Nam Bộ. Tự hào được học
tập dưới ngôi trường mang tên vị anh hùng kiệt xuất ấy – Trường THPT Nguyễn Hữu
Huân, thế hệ học sinh hôm nay càng ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của bản thân.
Noi gương Thủ khoa Huân, chúng em nguyện không ngừng tu dưỡng đạo đức, nỗ lực
học tập, rèn luyện tri thức để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giàu đẹp, xứng
đáng với truyền thống hào hùng của thế hệ đi trước.
