Tấm gương về lòng dũng cảm

Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 là một trong những chiến thắng vĩ đại nhất của lịch sử dân tộc Việt Nam. Trong chiến thắng ấy, nhiều người lính đã trở thành những biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu. Một trong những người tiêu biểu nhất là Anh hùng, liệt sĩ Trần Can. Nếu Phan Đình Giót được nhớ đến với sự hy sinh trong trận mở màn thì Trần Can lại để lại dấu ấn đặc biệt khi cùng đồng đội đánh chiếm cứ điểm Him Lam và cắm lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” lên nóc lô cốt chỉ huy.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Năm 1951, ông nhập ngũ và được biên chế vào Đại đoàn 312. Trong môi trường quân đội, ông nhanh chóng thể hiện tinh thần dũng cảm, ý chí quyết tâm và khả năng chỉ huy. Chỉ một năm sau, ông đã tham gia Chiến dịch Tây Bắc trong đội hình Trung đoàn 209.

Tại trận đánh ở Bản Hoa, Trần Can được giao nhiệm vụ xung kích. Ông dùng thủ pháo tiêu diệt ụ súng của địch, tạo điều kiện để đơn vị tiến lên. Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, ông không lùi bước mà nhanh chóng phối hợp với các chiến sĩ ở tiểu đội khác, tổ chức một tổ chiến đấu mới. Dưới sự chỉ huy của ông, tổ chiến đấu đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy và bắt sống 22 tên địch, thu 17 khẩu súng các loại.

Những thành tích ấy cho thấy Trần Can không chỉ dũng cảm mà còn có khả năng chỉ huy và xử lý tình huống linh hoạt. Ông trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Cuối năm 1953, khi quân đội ta chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là công việc đặc biệt nặng nề. Mỗi khẩu pháo cần rất nhiều chiến sĩ dùng sức người để kéo qua những con đường rừng núi hiểm trở. Trong khi đó, máy bay địch liên tục ném bom nhằm phá hủy tuyến đường và ngăn cản quân ta.

Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo vào trận địa. Sau 10 ngày đêm, 12 khẩu pháo được đưa vào vị trí. Nhưng sau đó, Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định chuyển phương án từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Quân ta phải tổ chức kéo pháo ra.

Trong lúc kéo pháo, năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 phụ trách đang ở lưng chừng dốc thì bị máy bay địch phát hiện. Bom napalm làm cỏ cháy dữ dội, trong khi pháo địch bắn chặn đường rút. Trước tình thế nguy hiểm, Trần Can dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo. Nhiều chiến sĩ lập tức lao đến hỗ trợ. Dù việc kéo pháo vô cùng khó khăn, họ vẫn quyết tâm đưa pháo ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Sau nhiệm vụ kéo pháo, Trung đoàn 209 có 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương. Những con số ấy cho thấy sự gian khổ và mất mát mà bộ đội ta phải trải qua trước khi chiến dịch chính thức bắt đầu. Với thành tích xuất sắc trong nhiệm vụ kéo pháo, Đại đội 366 được Tổng tư lệnh Chiến dịch Võ Nguyên Giáp tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 13-3-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn. Tiểu đoàn 130 của Trần Can được giao nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3 của cứ điểm Him Lam. 17 giờ, pháo binh ta bắt đầu bắn dữ dội vào cứ điểm. Sau đó, bộ binh tiến lên mở cửa qua hàng rào phòng thủ.

Tiểu đoàn 130 nhanh chóng mở được cửa mở. Đại đội 366 của Trần Can xung phong đánh chiếm tiền duyên rồi phát triển lên mỏm 3. Đến khoảng 18 giờ 30 phút, quân ta đã chiếm được một phần mỏm 3 nhưng gặp sự chống trả quyết liệt từ lô cốt số 6.

Trong trận đánh, Trần Can tiếp tục thể hiện sự gan dạ và tinh thần đi đầu. Cuối cùng, quân ta đánh chiếm được cứ điểm Him Lam. Lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” được cắm trên nóc lô cốt chỉ huy, đánh dấu thắng lợi đầu tiên của quân ta trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Điều đặc biệt là Trần Can đã chiến đấu từ những ngày chuẩn bị cho đến tận ngày cuối cùng của chiến dịch. Ngày 7-5-1954, ngay trước giờ phút chiến thắng hoàn toàn, ông đã hy sinh.

Trần Can vì thế trở thành hình ảnh tiêu biểu của người chiến sĩ Điện Biên. Ông đã dành trọn tuổi trẻ cho chiến đấu, từ những con đường kéo pháo gian khổ đến trận đánh Him Lam và giây phút cuối cùng của chiến dịch. Sự hy sinh của ông góp phần làm nên thắng lợi lịch sử, để lại bài học sâu sắc về lòng yêu nước, ý chí và tinh thần quyết chiến, quyết thắng.