Tấm gương y đức "Lương y như từ mẫu" giữa dải đất Sơn Tây - Hà Tây
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hà Nguyên Thị (1916–1984, quê ở xã Tích Giang, huyện Phúc Thọ, tỉnh Hà Tây — nay thuộc Hà Nội) là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất cho lực lượng Quân y Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhập ngũ tháng 7 năm 1946, bà cống hiến trọn vẹn sức lực trên cương vị nữ hộ lý, y tá thuộc Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần). Bằng tình thương sâu sắc và tinh thần trách nhiệm kiên cường, bà là minh chứng sống động cho tấm lòng "Lương y như từ mẫu" giữa thời kỳ bom đạn ác liệt.
Những cống hiến lặng thầm và chiến công vượt vòng càn quét
Tinh thần tận tụy phục vụ thương bệnh binh (1946–1954): Dù bản thân bị tật ở chân, việc di chuyển vô cùng khó khăn, Hà Nguyên Thị chưa từng lùi bước trước gian khổ. Thông thường, một hộ lý chỉ có thể phụ trách chăm sóc từ 4 đến 5 thương binh nặng, nhưng bằng sự chịu khó và khoa học, bà đã một mình đảm nhiệm chu đáo cho từ 10 đến 15 người bệnh cùng lúc. Khi cơ sở thiếu thốn, bà chủ động đi vận động nhân dân hỗ trợ chỗ ở, tự tay sửa chữa giường chiếu hỏng và kiên trì nấu lại từng bữa ăn hợp khẩu vị cho các chiến sĩ bị ốm nặng.
Trận vượt vòng càn quét tại Mỹ Đức (Hà Tây - 1947): Trong đợt quân Pháp mở cuộc càn quét lớn vào khu vực Mỹ Đức (Hà Tây) nhằm tiêu diệt các cơ sở kháng chiến, Hà Nguyên Thị nhận nhiệm vụ phụ trách một chiếc thuyền chở 25 thương binh nặng rút lui. Khi đối mặt với nguy cơ bị giặc bao vây, thiếu người hỗ trợ, bà đã dũng cảm trực tiếp ngâm mình dưới nước đẩy thuyền, đồng thời linh hoạt vận động thêm người dân địa phương ứng cứu. Bằng sự mưu trí và bền bỉ, bà đã đưa toàn bộ 25 thương binh vượt qua vòng vây dày đặc của địch trong đêm tối, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho lực lượng.
Tự học vươn lên thành y tá giỏi: Xuất thân là người chưa biết chữ, nhưng với quyết tâm chăm sóc đồng đội tốt hơn, bà đã kiên trì học bổ túc văn hóa, vượt qua rào cản chữ nghĩa để vươn lên trở thành một y tá có chuyên môn vững vàng, làm nòng cốt thúc đẩy phong trào thi đua trong toàn ngành Quân y.
Sự ghi nhận và danh hiệu cao quý
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc và tinh thần xả thân vì thương bệnh binh, ngày 7 tháng 5 năm 1956, Hà Nguyên Thị đã được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Ba.
Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Hà Nguyên Thị là trang sử đẹp về tinh thần tận tụy, y đức cao cả và ý chí kiên cường của người nữ chiến sĩ Quân y Việt Nam trong "thời hoa lửa" chống ngoại xâm.
