TẤM LÒNG CỦA HẢI THƯỢNG LÃN ÔNG VỚI NGƯỜI NGHÈO (1)

Ở làng Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, mỗi khi nhắc đến cái tên Lê Hữu Trác, người dân không chỉ nhớ đến một vị danh y tài giỏi, hiểu biết sâu rộng về y thuật, mà còn kính phục bởi tấm lòng nhân ái, luôn đặt sinh mạng con người lên trên mọi danh lợi. Trong vô vàn câu chuyện về ông, có một câu chuyện được truyền lại qua nhiều thế hệ, khiến ai nghe cũng cảm động và kính trọng.

Đó là một buổi chiều mùa đông rét buốt, gió bấc thổi hun hút, cuốn theo những chiếc lá khô bay lả tả khắp đường làng. Từ xa, một người phụ nữ gầy gò, áo quần bạc phếch, chân lấm bùn, tất tả chạy đến nhà cụ Lãn Ông. Khi đến nơi, bà gần như kiệt sức, đôi tay run rẩy, nước mắt giàn giụa.

— “Thầy ơi… con xin thầy cứu con của con… cháu nó sốt mê man hai ngày rồi… nhà con nghèo, chẳng có lấy một đồng mà mời thầy…”

Giọng bà nghẹn lại, như chỉ cần nói thêm một câu nữa là có thể ngã quỵ.

Đang nhóm bếp sắc thuốc cho một bệnh nhân khác, Lê Hữu Trác lập tức đứng dậy, nét mặt đầy lo lắng. Ông không đợi người mẹ trình bày nhiều hơn, chỉ khẽ gật đầu:

— “Mạng người là trọng. Nghèo hay giàu đều đáng được cứu. Mau dẫn ta đến.”

Ông khoác vội chiếc áo tơi, tay cầm chiếc đèn dầu nhỏ. Đường làng mùa đông lầy lội, gió lạnh rít qua từng vạt áo. Người mẹ đi trước, bước chân vội vã, còn Lê Hữu Trác theo sau, dáng đi gấp gáp nhưng vẫn chắc chắn, không quản trời tối hay lạnh buốt.

Ngôi nhà của người phụ nữ chỉ là một túp lều xiêu vẹo, mái lá dột nát. Bên trong, ánh lửa leo lét chiếu lên khuôn mặt tái đi của một đứa trẻ đang nằm co ro. Cậu bé thở dốc, trán nóng bừng, cơ thể run rẩy trong cơn sốt.

Cụ Lãn Ông tiến lại, nhẹ nhàng nắm cổ tay đứa bé để bắt mạch. Ông lật mí mắt, rồi đặt tay lên trán, lên ngực. Một lúc sau, ông khẽ gật đầu như đã hiểu rõ bệnh tình.

— “Cháu bị thương hàn. Cũng may các ngươi gọi ta kịp.”
— “Lạy thầy… con không có tiền…” – người mẹ quỳ xuống, giọng nghẹn lại.

Lê Hữu Trác liền đỡ bà dậy, giọng trầm nhưng hiền hậu:

— “Ta chưa từng chữa bệnh vì tiền. Đã là thầy thuốc, phải cứu người trước, rồi mới nghĩ đến chuyện khác. Người nghèo càng phải được giúp đỡ.”

Ông liền bới trong tay nải lấy ra vài vị thuốc mang sẵn theo người, rồi tự tay bắc nồi lên bếp, nhóm lửa, đun sắc. Trong gian nhà nghèo nàn, mùi thuốc thơm nhẹ của các vị thảo dược dần lan ra, xua đi cái lạnh và sự u ám.

Khi thuốc chín, ông để nguội rồi đỡ đầu đứa trẻ dậy, cho từng ngụm nhỏ. Bàn tay ông nhẹ như tay cha mẹ chăm con, đôi mắt đầy sự xót xa.

Đứa trẻ uống xong, hơi thở dần trở nên đều đặn hơn. Vài phút sau, cơn run rẩy giảm bớt, mồ hôi bắt đầu rịn ra. Người mẹ nhìn con mà nước mắt rơi lã chã, vừa mừng vừa biết ơn.

— “Thầy ơi… con biết lấy gì để trả ơn thầy?”

Lê Hữu Trác nhìn bà, mỉm cười hiền hậu, rồi khẽ đáp:

— “Ơn nghĩa không nằm ở tiền bạc. Chỉ cần người mẹ thương con, chăm con khỏe mạnh, ấy là điều ta mong muốn. Hãy nhớ, làm người phải có lòng nhân. Nếu một ngày nào đó, thấy ai khó khăn, hãy mở lòng mà giúp đỡ. Đó là cách trả ơn ta.”

Ông còn ngồi bên giường dặn dò từng chút một: phải lau người cho con thế nào, cho uống thuốc ra sao, giữ ấm thế nào. Đến khi trời đã sang nửa đêm, ông mới đứng dậy ra về. Người mẹ tiễn ông ra cửa, đôi mắt nghẹn ngào không nói nên lời.

Đêm ấy trời lạnh hơn, gió thổi mạnh hơn, nhưng trong lòng những người dân nghèo nơi thôn xóm ấy lại ấm áp lạ kỳ. Từ hôm đó, họ truyền nhau câu nói:

“Ở đâu có bệnh, ở đó có thầy Lãn Ông.”
“Ở đâu có người nghèo khó, ở đó có tấm lòng của Hải Thượng Lãn Ông.”

Không chỉ chữa bệnh bằng y thuật giỏi giang, cụ Lê Hữu Trác còn chữa bệnh bằng cái tâm trong sáng, bằng trái tim nhân hậu hơn tất cả thuốc men. Cả đời ông sống thanh đạm, xem nỗi đau của người khác như nỗi đau của mình, coi việc cứu người là nghĩa vụ thiêng liêng của người thầy thuốc.

Câu chuyện về cụ không chỉ là bài học cho những người làm nghề y, mà cho tất cả chúng ta:
Đạo đức và lòng nhân ái luôn là thứ sức mạnh lớn lao nhất mà con người có thể mang đến cho nhau.