TẤM LÒNG ĐẠI NGHĨA VÀ KHÍ PHÁCH NGẤT TRỜI CỦA VỊ QUỐC CÔNG TIẾT CHẾ TRẦN HƯNG ĐẠO

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, vương triều nhà Trần đã ghi vào sử sách những trang chói lọi nhất với ba lần đánh tan quân xâm lược Nguyên - Mông – đế chế quân sự tàn bạo, bách chiến bách thắng hung hãn nhất thời bấy giờ. Đứng sau những chiến công thần kỳ ấy là Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Ông không chỉ là một thiên tài quân sự được thế giới tôn vinh, mà còn là biểu tượng rực rỡ của lòng yêu nước, đức độ và tấm lòng đại nghĩa.

Lịch sử triều Trần từng chứng kiến một vết rạn nứt lớn dòng tộc. Cha của Trần Quốc Tuấn là An Sinh Vương Trần Liễu có hiềm khích sâu sắc với Thái sư Trần Thủ Độ và vua Trần Thái Tông. Trước khi qua đời, Trần Liễu đã cầm tay con trai và dặn lại một lời thề nặng nề: “Con không vì cha mà lấy được thiên hạ, thì cha chết nơi chín suối cũng không nhắm mắt”. Lời trăn trối ấy chính là một thử thách nghiệt ngã đặt lên vai Trần Quốc Tuấn: Chọn chữ "Hiếu" theo lời cha để cướp ngôi, hay chọn chữ "Trung" để bảo vệ sự thống nhất của triều đình?

Năm 1284, đứng trước nguy cơ 50万 quân Nguyên do Thoát Hoan dẫn đầu hung hãn tràn sang, vận mệnh giang sơn lung lay như ngàn cân treo sợi tóc. Lúc này, Trần Quốc Tuấn đã được phong làm Quốc công Tiết chế, nắm toàn quyền chỉ huy quân đội. Để giữ gìn sự hòa hợp trong hoàng tộc, đồng lòng chống giặc ngoại xâm, ông đã có một quyết định thấu tình đạt lý.

Trong một chuyến đi thuyền chung với Thái sư Trần Quang Khải (người thuộc chi của vua Trần Thái Tông), biết Trần Quang Khải ngại tắm, Trần Hưng Đạo đã tự tay múc nước thơm và tắm rửa cho em họ ngay trên thuyền. Ông vừa dội nước vừa nói vui: “Hôm nay thật may mắn được tắm cho Thái sư”. Trần Quang Khải cũng đáp lại cảm kích: “Hôm nay tôi cũng may mắn được Quốc công tắm rửa cho”. Hành động cởi mở, chủ động xóa bỏ tị hiềm của ông đã gắn kết hai cái đầu thế kỷ XIII lại với nhau, khiến khối đại đoàn kết toàn dân tộc trở nên vững chắc hơn bao giờ hết.

Chưa dừng lại ở đó, để thử lòng các con và dứt khoát từ bỏ lời dặn cướp ngôi của cha ngày xưa, ông đem lời cha dặn ra hỏi các con trai. Người con thứ ba là Trần Quốc Tảng ngỏ ý khuyên cha nên chớp thời cơ lấy thiên hạ. Trần Hưng Đạo nghe xong nổi giận lôi đình, rút gươm định trị tội và hét lớn: “Người làm phản loạn là do các con chống đối... Tên loạn thần làm hại đất nước này là từ đứa con nghịch tử này mà ra!”. Phải nhờ mọi người van xin, ông mới nguôi giận nhưng kiên quyết từ mặt Trần Quốc Tảng, dặn sau này khi ông qua đời không cho phép Quốc tảng nhìn mặt lần cuối. Tấm lòng vì đại cuộc, quyết không vì thù nhà mà làm loạn giang sơn của ông đã khiến cả triều đình kính phục.

Khi ra trận, khí phách của Trần Hưng Đạo đã truyền ngọn lửa thép vào tim hàng vạn binh sĩ. Thấy quân giặc mạnh, vua Trần Thánh Tông lo lắng vờ ướm hỏi ông: “Thế giặc mạnh như vậy, hay là ta chịu hàng để cứu muôn dân?”. Không một chút do dự, Trần Hưng Đạo khẳng khái trả lời, lời nói đanh thép vang vọng sử sách: “Bệ hạ muốn hàng, xin hãy chém đầu thần trước đã!”.

Câu nói ấy cùng áng văn bất hủ “Hịch tướng sĩ” của ông đã khơi dậy lòng tự tôn dân tộc, khiến binh sĩ đồng lòng xăm lên tay hai chữ “Sát Thát” (Giết giặc Mông Cổ). Bằng tài thao lược xuất quỷ nhập thần, vận dụng nghệ thuật quân sự “lấy đoản binh thắng trường trận”, ông đã tổng chỉ huy quân dân nhà Trần nhấn chìm chiến thuyền giặc trên sông Bạch Đằng năm 1288, đập tan hoàn toàn mộng xâm lược của nhà Nguyên.

Ý nghĩa lịch sử:
Trần Hưng Đạo qua đời năm 1300. Trước khi mất, ông vẫn kịp để lại cho đời sau kế sách giữ nước quý báu: “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước”.