Tấm lòng vì dân vì nước và sự liêm khiết của một bậc đại thần

Dù giữ nhiều chức vụ trọng yếu trong triều đình Lê – Trịnh, Lê Quý Đôn luôn giữ vững phẩm chất của một vị quan thanh liêm, chính trực, đặt lợi ích của nhân dân và đất nước lên trên hết. Trong thời kỳ làm Hiệp trấn Thuận Hóa, ông đã trực tiếp khảo sát tình hình thực tế, thấu hiểu những nỗi thống khổ của nhân dân vùng đất mới dưới sự cai quản lâu năm đầy nhũng nhiễu của các thế lực phong kiến, từ đó đề ra nhiều chính sách cải cách tài chính, an sinh xã hội và củng cố quốc phòng biên ải.

Tác phẩm Phủ biên tạp lục ra đời trong giai đoạn này không chỉ là một tài liệu khảo cứu khoa học mà còn là tiếng nói thương cảm sâu sắc đối với số phận người dân lao động, đồng thời là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc đối với tệ nạn tham nhũng, lạm quyền của tầng lớp quan lại đương thời. Ông không ngần ngại vạch trần những thối nát trong bộ máy cai trị, dù điều đó có thể làm mất lòng các thế lực cầm quyền. Sự liêm khiết, tận tụy và khí phách của Lê Quý Đôn đã làm rạng danh thêm truyền thống sĩ phu Việt Nam: học để hành đạo, dùng trí tuệ và sự chính trực để phụng sự nhân sinh.