TẤM LÒNG YÊU NƯỚC CỦA NGƯỜI TRÍ THỨC TÂY HỌC VÀ HÀNH TRÌNH BẢO VỆ DI SẢN DÂN TỘC
Nhà Địa lý học Lê Xuân Phương
1. MỞ ĐẦU
Trong lịch sử đấu tranh bảo vệ và phát triển đất nước, lòng yêu nước không chỉ thể hiện qua những chiến công hiển hách nơi chiến trường, mà còn ngời sáng trong những cống hiến thầm lặng của các nhà tri thức, khoa học. Giáo sư, Nhà địa lý học Lê Xuân Phương (1904 – 1989) chính là một tấm gương tiêu biểu cho tinh thần dấn thân, lấy tri thức và lòng trung trinh phụng sự Tổ quốc.
Là một trí thức Tây học được đào tạo bài bản tại Pháp, có vị trí xã hội và cuộc sống ổn định, nhưng khi tiếng gọi của non sông cất lên, ông đã không ngần ngại từ bỏ sự an nhàn để dấn thân vào con đường cách mạng gian khổ. Hành trình sống và cống hiến của ông đã để lại những dấu ấn vô cùng quý giá cho nền khoa học địa lý và công tác lưu trữ tài liệu lịch sử quốc gia.
2. NHỮNG DẤU ẤN VÀ CHIẾN CÔNG TIÊU BIỂU
Sinh ra trong một gia đình trí thức, ông Lê Xuân Phương sớm bộc lộ tài năng và được sang Pháp du học, tốt nghiệp cử nhân khoa học và trở thành chuyên gia trong lĩnh vực địa lý học. Mặc dù làm việc cho chính quyền bảo hộ Pháp thời bấy giờ với vai trò chuyên viên tại Nha Lưu trữ và Thư viện Indochine, ông vẫn luôn giữ vững tấm lòng hướng về dân tộc, âm thầm nghiên cứu và cống hiến cho quê hương. Mùa thu năm 1945, khi Cách mạng tháng Tám thành công và nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đời, ông đã hồ hởi đón nhận chính quyền cách mạng và tiếp tục cống hiến tài năng dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ cuối năm 1946, ông đã đưa gia đình rời Thủ đô Hà Nội, cùng các đồng nghiệp thực hiện cuộc di chuyển lịch sử đối với hàng ngàn khối tài liệu, sách báo và bản đồ quý giá lên chiến khu Việt Bắc. Trong hoàn cảnh thiếu thốn giữa chốn rừng sâu ma thiêng nước độc, ông không chỉ kiên cường vượt qua những thiếu thốn về vật chất mà còn miệt mài bảo quản, phân loại hàng vạn hồ sơ di sản quốc gia khỏi sự phá hoại của khói lửa chiến tranh. Đồng thời, ông tích cực tham gia giảng dạy, xây dựng ngành địa lý học cách mạng và tham gia biên soạn nhiều bộ bản đồ, tài liệu nghiên cứu địa lý quân sự, kinh tế quan trọng, phục vụ đắc lực cho công cuộc kháng chiến và kiến quốc của dân tộc. Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc năm 1954, ông trở về Hà Nội, tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo trọng yếu trong ngành lưu trữ và giáo dục đại học, tiếp tục truyền lửa tri thức và tình yêu quê hương cho biết bao thế hệ học trò cho đến những năm tháng cuối cuộc đời.
3. BÀI HỌC CHO HỌC SINH HÔM NAY
Cuộc đời của Giáo sư Lê Xuân Phương là minh chứng cảm động cho tinh thần "Sĩ phu hữu trách", nơi tri thức luôn đồng hành cùng vận mệnh dân tộc. Học tập tấm gương ông, mỗi học sinh hôm nay cần nỗ lực không ngừng trong học tập, làm chủ khoa học công nghệ, biết yêu quý và bảo vệ những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương. Hãy biến ước mơ cá nhân thành hành động cụ thể, đóng góp sức trẻ cho sự nghiệp phát triển và bảo vệ vẹn toàn Tổ quốc.



