Tám, một cô gái từ Vạn Giã

Tôi tên là Trần Thị Tám, quê ở Vạn Giã, Khánh Hòa. Năm 1971, tôi vừa tròn mười tám tuổi.

Ngày rời nhà, biển lặng. Má tôi không khóc, chỉ dúi vào tay tôi một gói cơm nắm, dặn: “Đi mạnh giỏi, ráng mà về.” Tôi gật đầu, nhưng trong lòng biết rõ — không ai nói trước được điều gì trong những năm tháng ấy, khi Chiến tranh Việt Nam đang ở giai đoạn ác liệt.

Tôi vào lực lượng thanh niên xung phong, được phân công làm đường. Công việc nghe thì đơn giản — san lấp hố bom, dẫn xe, giữ cho tuyến đường thông suốt — nhưng mỗi ngày đều như đi trên lằn ranh giữa sống và chết.

Ban ngày, chúng tôi đào đất, vác đá. Đêm xuống, khi xe bắt đầu chạy, chúng tôi lại cầm đèn, cắm tiêu, đứng hai bên đường ra hiệu. Có những đoạn vừa lấp xong, chưa kịp nghỉ thì bom lại rơi. Đất đá văng tung tóe, tai ù đi, tim đập loạn. Nhưng khi im tiếng, ai cũng tự đứng dậy, phủi đất, rồi làm tiếp. Không ai bảo ai, như một thói quen.

Tôi nhớ nhất một đêm mưa. Đường trơn, xe khó qua. Một quả bom rơi xuống cách chỗ tôi đứng không xa, đất sụp thành hố lớn. Cả tổ lao vào lấp. Tay tôi run, không biết vì lạnh hay vì sợ. Một chị trong tổ nhìn tôi, cười: “Sợ thì làm nhanh lên, xong còn sống mà sợ tiếp.” Nghe vậy, tôi cũng bật cười. Lạ là trong những lúc như vậy, tiếng cười lại làm mình vững hơn.

Có những lúc yên tĩnh hiếm hoi, tôi nằm nhìn lên trời, nghĩ về Vạn Giã. Tôi nhớ tiếng sóng, nhớ mùi cá khô, nhớ má. Tôi từng nói với bạn: “Mai mốt hết chiến tranh, tao về nhà, không đi đâu nữa.” Nói vậy thôi, chứ lúc đó, điều duy nhất tôi nghĩ là phải làm xong việc ngày mai.

Không phải ai cũng đi hết con đường như tôi. Có người hôm trước còn ngồi ăn cơm chung, hôm sau đã không còn nữa. Mỗi lần như vậy, tôi không khóc ngay. Tôi chỉ thấy trong người trống đi một khoảng, rồi lại lặng lẽ làm việc. Đêm về, khi nằm xuống, tôi mới quay mặt đi, nước mắt chảy lúc nào không biết.

Giờ nghĩ lại, tôi không nhớ rõ mình đã vượt qua những ngày đó như thế nào. Chỉ nhớ là mình đã không bỏ cuộc. Không phải vì tôi giỏi giang gì, mà vì xung quanh ai cũng như vậy — ai cũng cố gắng, nên mình cũng không cho phép mình yếu đi.

Nếu ai hỏi tôi thời đó có đáng sợ không, tôi sẽ nói là có. Rất sợ. Nhưng nếu hỏi tôi có hối hận không, thì không. Vì đó là quãng đời mà tôi đã sống thật nhất — dù là giữa bom đạn, giữa những mất mát mà đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ rõ.

Tôi là Tám, một cô gái từ Vạn Giã. Và đó là tuổi mười tám của tôi.