TÁM MƯƠI BA TUỔI, ÔNG KỂ LẠI MỘT ĐÊM KHÔNG QUÊN
Trong loạt phóng sự 'Công an chi viện miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước' của Báo Nhân Dân, phóng viên gặp Thượng tá, thương binh Bùi Ngọc Thuận khi ông 83 tuổi. Bài viết cho biết ông sống cùng gia đình, con cháu tại Cao Phong, Phú Thọ. Người từng bị thương rất nặng ở chiến trường nay kể lại câu chuyện trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác.
Ông nhắc đến Phan Văn Lai, người từng cùng đơn vị, rồi trở lại ký ức chuyến đi về Huế. Trong lời kể, các thương tích hiện lên rõ ràng: gãy tay, gãy ba xương sườn, thủng phổi và tổn thương bụng. Ông kể mình tự xử trí vết thương, dùng bát úp lên bụng, tìm chỗ trú ẩn qua đêm, sáng hôm sau dùng mật khẩu liên hệ đồng đội và trở về căn cứ.
Không phải mọi ký ức sau nhiều thập niên đều có ngày tháng chính xác. Nhưng có những hình ảnh ở lại rất lâu trong trí nhớ người trải qua: chiếc bát, chỗ trú ẩn, mật khẩu và khoảnh khắc tìm được đồng đội. Những chi tiết ấy giúp phóng sự có sức nặng mà không cần thêm lời thoại do người viết sáng tác.
Ở tuổi 83, Bùi Ngọc Thuận không chỉ là nhân chứng của một cuộc phục kích. Ông còn là người chứng kiến chặng đường dài của đất nước từ chiến tranh đến hòa bình. Bài phóng sự đặt ông trong dòng ký ức chung của lực lượng công an chi viện, bên cạnh nhiều người từng hoạt động bí mật, bảo vệ cán bộ và xây dựng cơ sở ở miền Nam.
Địa danh nơi ông cư trú được bài báo nêu là Cao Phong, Phú Thọ, theo cách gọi hành chính tại thời điểm đăng tải. Bài viết năm 2012 trước đó gắn ông với hoạt động xã hội ở Hòa Bình. Hai cách ghi không nhất thiết mâu thuẫn, bởi đơn vị hành chính đã thay đổi qua thời gian. Khi kể lịch sử, việc giữ đúng mốc và tên địa danh theo nguồn giúp tránh hiểu nhầm.
Điều còn lại sau cuộc phỏng vấn không chỉ là sự khâm phục trước sức chịu đựng của một người. Đó là hình ảnh người thương binh có thể ngồi giữa gia đình, kể về những đồng đội và chuyến đi đã làm thay đổi cuộc đời mình. Nhờ những lần ghi chép như vậy, ký ức của một cán bộ công an chi viện được lưu lại cho những thế hệ không trực tiếp trải qua chiến tranh.
