Tám người con ruột khôn lớn: điều còn lại trong trang hồi ký

Khi đọc phần sau của bản hồi ký, tôi hiểu thêm một góc khác của ông Lường Văn Giá: người cha, người ông trong gia đình đông con cháu. Những phần thưởng và chức vụ được ghi lại bên cạnh các câu chuyện rất đời thường. Có lẽ bởi thế, trang viết vừa mang dấu ấn một thời lịch sử, vừa gần gũi với mỗi người trong nhà.

Khi lần theo ký ức về tám người con ruột khôn lớn, tôi đặc biệt chú ý cách ông chọn chi tiết để ghi lại. Tám người con ruột trưởng thành được ông nhắc trong niềm tự hào. Danh sách các con ở cuối hồi ký phản ánh nhiều con đường học tập, công việc như y tế, nông nghiệp, giáo dục và quản lý. Điều được lưu trên trang giấy không phải một câu chuyện được tô vẽ cho hấp dẫn, mà là cách chính ông nhớ và muốn người sau hiểu trải nghiệm của mình. Đọc chậm từng câu, tôi cảm nhận rõ hơn sức nặng của những điều giản dị ấy.

Có thể đọc cuộc đời ông qua hai mạch song song: công tác và gia đình. Một bên là các vị trí ở cơ quan quân sự, chính sách và Trạm Thương binh; bên kia là việc dựng mái ấm, nuôi dạy các con, chăm sóc nhau lúc gian khó. Trong hồi ký, ông không tách hai mạch này thành những cuộc đời riêng. Chúng bổ sung cho nhau, cùng thể hiện trách nhiệm của một con người.

Từ một kỷ niệm cụ thể, câu chuyện gợi ra câu hỏi rộng hơn về cách con người đối xử với nhau và gìn giữ tình nghĩa. Sự trưởng thành của con cái là kết quả âm thầm của những năm tháng chăm lo. Tôi không biết tất cả suy nghĩ của ông vào thời điểm đó, bởi hồi ký không kể hết từng phút, từng giờ. Điều tôi có thể làm là đọc cẩn thận, tôn trọng phần thông tin ông để lại và lắng nghe ý nghĩa nhân văn từ chính câu chuyện ấy.

Bởi vậy, khi kể lại chuyện ông ngoại, tôi muốn nói không chỉ về quá khứ đã qua mà còn về điều ông để lại cho gia đình. Đó là ý thức sống có trách nhiệm, không quên người giúp mình và quan tâm đến các thế hệ sau. Những giá trị ấy vẫn có thể được thực hành trong những việc rất bình thường hôm nay.