Tám người con ruột khôn lớn: từ một số phận đến một thế hệ

Ông ngoại tôi từng đi qua những năm tháng khó khăn của tuổi nhỏ, rồi cuộc đời quân ngũ và công tác. Nhưng điều ông trân trọng khi nhìn lại không chỉ là các chặng đường ấy. Ông còn nói về sự trưởng thành của con cái, sự giúp đỡ của người thân và mong muốn các thế hệ sau sống bao dung, biết sửa lỗi.

Có thể xem tám người con ruột khôn lớn như một lát cắt của đời ông Lường Văn Giá. Tám người con ruột trưởng thành được ông nhắc trong niềm tự hào. Danh sách các con ở cuối hồi ký phản ánh nhiều con đường học tập, công việc như y tế, nông nghiệp, giáo dục và quản lý. Nếu chỉ nhìn vào một dòng này, ta dễ bỏ qua cả những năm tháng trước và sau nó. Nhưng khi đặt trong hành trình từ tuổi thơ khó khăn, qua công tác và gia đình, chi tiết ấy giúp làm rõ một bước chuyển hoặc một nỗi niềm đã được ông ghi nhận.

Các huân chương, huy chương và kỷ niệm chương được ông liệt kê khá đầy đủ trong phần ghi nhận thành tích. Ông muốn con cháu ghi nhớ những dấu mốc phục vụ đã qua. Tuy vậy, văn bản chỉ cung cấp tên một số phần thưởng, năm nhận và các vị trí công tác, chứ không thuật lại mọi chiến công cụ thể. Tôi nghĩ cách trân trọng đúng nhất là giữ nguyên những gì ông viết.

Điều khiến tôi xúc động khi đọc các trang cuối không chỉ là số lượng phần thưởng, mà là cách ông đặt tình nghĩa gia đình bên cạnh những ghi nhận trong công tác. Với ông, được sống gần con cháu, nhìn các con trưởng thành và giúp đỡ nhau chính là một thành quả. Những điều tưởng như giản dị ấy lại đặc biệt có ý nghĩa đối với người từng có tuổi thơ xa mẹ, xa anh em.

Đặt mảnh ký ức này bên cạnh những chặng khác của cuộc đời ông, tôi thấy quá khứ không chỉ là những năm tháng xếp trên một dòng thời gian. Sự trưởng thành của con cái là kết quả âm thầm của những năm tháng chăm lo. Những điều ông ghi chép có thể được đọc từ nhiều góc độ, nhưng đều dẫn về hình ảnh một người gắn bó với cội nguồn, trách nhiệm và tình thương. Cách hiểu ấy khiến tôi trân trọng hơn bản viết mà ông đã để lại cho gia đình.

Tôi đọc những dòng kết của bản hồi ký như lời dặn hơn là một bản tổng kết thành tích. Ông muốn con cháu biết nhường nhịn, sửa lỗi và sống bao dung. Đi qua nhiều biến động, ông vẫn đặt tình thân ở nơi quan trọng. Đó cũng là lý do câu chuyện này xứng đáng được gìn giữ bằng lời kể chân thực.