TẦM NHÌN TRÊN DÒNG BẠCH ĐẰNG GIANG: NGÔ QUYỀN VÀ TRẬN ĐÁCH MỞ ĐẦU KỶ NGUYÊN ĐỘC LẬP TỰ CHỦ

Năm 938, trước nguy cơ xâm lược hiện hữu từ phương Bắc, quân Nam Hán dưới sự chỉ huy của Thái tử Lưu Hoằng Tháo theo đường biển tiến thẳng vào nước ta với tham vọng đè bẹp nền tự chủ vừa mới phôi thai. Đứng trước một lực lượng thủy quân hùng hậu và thiện chiến của kẻ thù, Đức Vương Ngô Quyền bằng tư duy quân sự thiên tài đã nhận định: nếu chọn cách đối đầu trực diện lực lượng trên mặt nước phẳng, cái giá phải trả sẽ vô cùng đắt đỏ và bất lợi sẽ nghiêng về phía ta.

Ông đã hướng tầm mắt về sông Bạch Đằng — vùng cửa biển hiểm yếu có chế độ thủy triều đặc biệt — và quyết định biến chính dòng sông tự nhiên thành một cạm bẫy khổng lồ.

Triển khai kế hoạch tác chiến vô cùng mưu trí, Ngô Quyền đã cho lực lượng đẽo nhọn hàng ngàn cây gỗ lớn, bọc sắt ở đầu rồi cắm chặt xuống lòng sông ở những vị trí chiến lược. Trận địa cọc ngầm ấy hoạt động dựa trên quy luật vận động của tự nhiên: khi thủy triều lên, mặt nước dâng cao che lấp toàn bộ chông gai dưới lòng sông, tạo nên một khoảng không vô hại đánh lừa thị giác kẻ thù; nhưng khi nước triều rút nhanh, những đầu cọc sắt nhọn xé nước nhô lên, biến lòng sông thành một chướng ngại vật sinh tử.

Trước giờ giao chiến, Ngô Quyền đã đanh thép khẳng định bản lĩnh chỉ huy cùng sự tự tin vào thế trận chiến tranh nhân dân:

"Hoằng Tháo là một đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân lính mỏi mệt, lại nghe tin Công Tiễn đã chết, không có người làm nội ứng, đã mất vía trước rồi. Quân ta sức còn khỏe, địch dễ bị phá. Nhưng họ có lợi ở thuyền chiến, nếu ta không phòng bị trước thì thế được thua chưa biết ra sao. Nếu sai người đem cọc lớn vót nhọn đầu bọc sắt đóng ngầm ở cửa biển trước, thuyền của họ theo nước triều lên vào trong cọc, sau đó ta dễ bề khống chế, không cho chiếc nào thoát!"

Đúng như dự tính, khi quân Nam Hán hung hăng tiến vào cửa biển, Ngô Quyền sai thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy, dụ đoàn chiến thuyền đồ sộ của giặc vượt qua vùng cọc ngầm khi nước triều đang dâng cao. Đợi đến lúc thủy triều bắt đầu rút mạnh, quân ta từ khắp các ngách sông bất ngờ quay đầu tiến công dữ dội, ép đội hình giặc lùi dần về phía cửa biển. Đúng thời điểm nước rút kiệt, những chiến thuyền phương Bắc to lớn bị đâm thủng, đắm hàng loạt và va vào cọc nhọn vỡ tan tành. Hoằng Tháo bỏ mạng tại trận, quân Nam Hán đại bại hoàn toàn, vua Nam Hán ở hậu phương nghe tin bàng hoàng đành ngậm ngùi thu gom tàn quân rút về nước.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 không đơn thuần là một trận thắng quân sự oanh liệt, mà còn là đỉnh cao của trí tuệ Việt — nơi người chỉ huy biết nương theo thiên nhiên, biến sông núi quê hương thành vũ khí sắc bén. Đánh giá về tầm vóc vĩ đại của Ngô Quyền và trận thủy chiến lịch sử này, nhà sử học Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư đã trân trọng ghi lại:

“Tiền Ngô vương có thể lấy quân mới họp của nước Việt ta mà đánh tan được trăm vạn quân của Lưu Hoằng Tháo, mở nước xưng vương, làm cho người phương Bắc không dám lại sang nữa. Có thể nói là một lần nổi giận mà yên được dân, mưu giỏi mà đánh cũng giỏi vậy. Tuy chỉ xưng vương, chưa lên ngôi đế, đổi niên hiệu nhưng chính thống của nước Việt ta, ngõ hầu đã nối lại được” 

Trận thủy chiến Bạch Đằng của Ngô Quyền đã chính thức chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc tối đen, đập tan gông cùm phong kiến phương Bắc, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài và vẻ vang cho dân tộc Việt Nam.