TÁM PHÚT GIỮA BẦU TRỜI LỬA

Có những người lính đi vào lịch sử bằng một chiến thắng lớn, cũng có những người được nhớ đến bởi khoảnh khắc họ đã sống và chiến đấu hết mình trong những phút giây ngắn ngủi của cuộc đời. Hoàng Tam Hùng là một người như thế. Trưa 28-12-1972, trong những ngày ác liệt nhất của chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, người phi công trẻ của Trung đoàn 927 đã cất cánh trên chiếc MiG-21, lao vào trận không chiến giữa bầu trời đầy bom đạn. Chỉ trong khoảng tám phút, ông đã bắn rơi hai máy bay Mỹ trước khi anh dũng hy sinh.

Hoàng Tam Hùng sinh ra trong một gia đình bình thường, nhưng tuổi trẻ của ông lại gắn với những năm tháng đất nước đang bước vào cuộc chiến tranh vô cùng khốc liệt. Tháng 10-1965, khi đang là học sinh lớp 10, ông tham gia tuyển chọn phi công. Một năm sau, ông được cử sang Liên Xô học lái máy bay quân sự. Năm 1969, ông trở về nước và tham gia đội hình chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam. Ban đầu, ông được đào tạo lái MiG-17, sau đó tiếp tục được chuyển loại sang MiG-21, loại máy bay tiêm kích hiện đại hơn và đòi hỏi phi công phải có trình độ kỹ thuật, khả năng xử trí tình huống rất cao.

Trong quá trình huấn luyện, Hoàng Tam Hùng được những phi công giàu kinh nghiệm đánh giá là người có tố chất tốt. Ông nhanh chóng làm chủ chiếc MiG-21 và được điều động về Trung đoàn 927. Tháng 12-1972, ông được biên chế vào đội hình phi công bay ngày của đơn vị. Đằng sau những giờ phút bình thản trong huấn luyện là sự chuẩn bị cho những trận chiến mà bất cứ chuyến bay nào cũng có thể trở thành chuyến bay cuối cùng.

Cuối tháng 12-1972, bầu trời miền Bắc bước vào những ngày rung chuyển bởi những cuộc tập kích quy mô lớn của không quân Mỹ. Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương liên tục phải đối mặt với bom đạn. Trên bầu trời, các phi công Việt Nam phải chiến đấu trong điều kiện đối phương có lực lượng máy bay đông đảo, có máy bay tiêm kích hộ tống và sử dụng nhiều phương tiện gây nhiễu. Mỗi lần cất cánh là một lần người lính phải đối mặt với hiểm nguy rất lớn.

Ngày 28-12-1972, Hoàng Tam Hùng cùng phi công Lê Văn Kiền được lệnh xuất kích từ sân bay Nội Bài. Đây cũng là lần đầu tiên Hoàng Tam Hùng xuất kích chiến đấu trên MiG-21. Biên đội vừa cất cánh thì đã nhanh chóng gặp máy bay địch. Theo tài liệu của Bộ Quốc phòng, Hoàng Tam Hùng phát hiện một tốp máy bay địch ở phía trước, lập tức vào công kích. Trong khi đó, Lê Văn Kiền phát hiện một tốp khác ở phía sau và vòng lại bám địch.

Trận không chiến diễn ra rất nhanh. Hoàng Tam Hùng bám sát một chiếc F-4. Trong khoảnh khắc quyết định, ông đưa máy bay địch vào vòng ngắm rồi phóng tên lửa. Quả tên lửa đánh trúng mục tiêu, chiếc F-4 bị hạ trên bầu trời Hà Nội. Đó là một chiến công đặc biệt đối với một phi công trẻ đang thực hiện chuyến xuất kích chiến đấu đầu tiên trên MiG-21.

Nhưng trận đánh chưa kết thúc.

Sau khi bắn rơi chiếc máy bay địch, Hoàng Tam Hùng tiếp tục quần thảo với những máy bay còn lại. Trong cuộc không chiến căng thẳng ấy, ông tiếp tục bắn rơi thêm một máy bay Mỹ. Theo hồi ức được Báo Quân đội nhân dân đăng tải, chỉ trong khoảng tám phút, Hoàng Tam Hùng đã lập chiến công bắn rơi hai máy bay Mỹ. Tuy nhiên, ngay sau đó, chiếc MiG-21 của ông cũng bị tên lửa đối phương bắn trúng. Người phi công trẻ đã không trở về.

Tin Hoàng Tam Hùng hy sinh để lại nỗi đau lớn trong đơn vị. Trong nhật ký của Trung tướng, Anh hùng LLVTND Nguyễn Đức Soát, những dòng viết ngay sau trận đánh thể hiện sự day dứt của người chỉ huy trước sự hy sinh của đồng đội. Ông nhận xét Hoàng Tam Hùng là một phi công chắc chắn, thông minh và là người đầu tiên trong nhóm phi công mới chuyển từ MiG-17 lên MiG-21 bắn rơi máy bay Mỹ.

Đằng sau chiến công tám phút ấy là cả một quá trình chuẩn bị lâu dài. Một phi công muốn chiến đấu trên bầu trời không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải có kỹ thuật, khả năng phán đoán và bản lĩnh xử trí trong thời gian rất ngắn. Hoàng Tam Hùng đã thể hiện tất cả những điều ấy trong trận đánh cuối cùng của mình. Ông không có nhiều thời gian để lựa chọn. Khi máy bay địch xuất hiện, người phi công phải quyết định trong từng giây, từng khoảnh khắc. Một thao tác chính xác có thể tạo nên chiến thắng; một sai lầm nhỏ có thể phải trả giá bằng chính mạng sống.

Điều khiến câu chuyện của Hoàng Tam Hùng trở nên đặc biệt là ông đã chiến đấu trong chính ngày mà cuộc đối đầu trên bầu trời miền Bắc đang ở vào giai đoạn vô cùng quyết liệt. Chỉ một ngày trước đó, Phạm Tuân đã bắn rơi B-52 bằng MiG-21. Ngày 28-12, Vũ Xuân Thiều cũng xuất kích từ sân bay Cẩm Thủy, chiến đấu với B-52 và hy sinh. Trong hai ngày liên tiếp ấy, những người lính Không quân nhân dân Việt Nam đã để lại những chiến công và sự hy sinh không thể tách rời khỏi lịch sử của chiến dịch.

Nếu câu chuyện của Phạm Tuân gắn với khoảnh khắc bắn rơi B-52 rồi trở về an toàn, câu chuyện của Vũ Xuân Thiều gắn với trận chiến bi tráng với B-52 trong đêm Sơn La, thì Hoàng Tam Hùng lại được nhớ đến bởi cuộc không chiến giữa ban ngày trên bầu trời Hà Nội. Ba con người, ba trận đánh khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: khi Tổ quốc cần, họ đã cất cánh.

Những ngày tháng 12 năm 1972 cũng cho thấy rõ sự trưởng thành của Không quân nhân dân Việt Nam. Để đối phó với lực lượng không quân Mỹ, các đơn vị không quân phải phối hợp chặt chẽ với radar, sở chỉ huy và lực lượng phòng không. Các phi công phải tìm cách tiếp cận mục tiêu trong điều kiện bị gây nhiễu và có máy bay tiêm kích đối phương bảo vệ. Những kinh nghiệm từ thực tiễn chiến đấu được liên tục rút ra, hoàn thiện để các trận đánh sau hiệu quả hơn.

Hoàng Tam Hùng đã không có cơ hội chứng kiến ngày đất nước thống nhất. Ông hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, ngay trong chuyến bay chiến đấu đầu tiên trên chiếc MiG-21. Nhưng những gì ông để lại không chỉ được tính bằng số máy bay đối phương bị bắn rơi. Đó còn là hình ảnh một người lính trẻ đã bình tĩnh bước vào trận đánh, hoàn thành nhiệm vụ trong những phút giây khốc liệt nhất rồi mãi mãi nằm lại với bầu trời của Tổ quốc.

Mỗi khi nhắc đến “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, người ta thường nhớ đến những con số về máy bay bị bắn rơi, những trận đánh lớn và những chiến công vang dội. Nhưng phía sau những con số ấy là những con người bằng xương bằng thịt. Họ có tuổi trẻ, có gia đình, có những ước mơ riêng và có những ngày tháng phía trước. Hoàng Tam Hùng cũng vậy. Ông đã có thể trở về sau chuyến bay ấy, nhưng lịch sử đã ghi tên ông ở lại cùng đồng đội trên bầu trời tháng Chạp năm 1972.

Tám phút chiến đấu của Hoàng Tam Hùng là một khoảng thời gian rất ngắn nếu đặt bên cạnh chiều dài của lịch sử. Nhưng trong tám phút ấy, một người lính đã sống trọn với nhiệm vụ của mình. Ông đã cất cánh, đối đầu với máy bay địch, bắn rơi hai chiếc máy bay Mỹ và hy sinh trong trận chiến. Câu chuyện ấy nhắc thế hệ hôm nay rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Đằng sau cuộc sống bình yên là biết bao thế hệ đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường.

Hoàng Tam Hùng ra đi giữa bầu trời lửa, nhưng tên tuổi ông vẫn ở lại. Không phải bởi những lời ca tụng lớn lao, mà bởi một sự thật giản dị: trong thời khắc đất nước cần những người con dám đứng lên, ông đã không lùi bước. Chiếc MiG-21 năm ấy đã bay vào trận đánh, và người phi công trẻ đã để lại trên bầu trời Hà Nội một câu chuyện về lòng quả cảm, về trách nhiệm và về sự hy sinh của một thế hệ đã sống giữa những năm tháng hoa lửa của dân tộc.