TÁM PHÚT TRÊN BẦU TRỜI HÀ NỘI

Ngày 28 tháng 12 năm 1972.

Cuộc chiến trên bầu trời miền Bắc đang bước vào những ngày đặc biệt ác liệt của chiến dịch 12 ngày đêm.

Hà Nội khi ấy liên tục hứng chịu những đợt đánh phá bằng máy bay Mỹ. Dưới mặt đất, người dân trú ẩn trong những căn hầm. Trên bầu trời, các đơn vị phòng không và không quân bước vào trạng thái chiến đấu cao nhất.

Tại sân bay Nội Bài, một phi công trẻ chuẩn bị thực hiện chuyến bay mà anh không biết rằng đó sẽ là chuyến bay cuối cùng của cuộc đời mình.

Anh là Hoàng Tam Hùng, Trung úy, phi công thuộc Trung đoàn 927, Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không – Không quân.

Hoàng Tam Hùng sinh năm 1948 tại Hà Nội, là con trai cả trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha anh là Hoàng Anh, một cán bộ lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước.

Nhưng trong quân ngũ, Hoàng Tam Hùng không được biết đến đơn giản vì là con của một cán bộ lãnh đạo.

Anh được biết đến trước hết bởi năng lực của một phi công trẻ.

Năm 1969, sau thời gian học tập tại Liên Xô, Hoàng Tam Hùng trở về nước. Ban đầu anh được đào tạo lái MiG-17 và biên chế về Trung đoàn 923. Trong quá trình huấn luyện, các cán bộ nhận thấy anh có tố chất tốt nên quyết định chuyển anh sang huấn luyện MiG-21.

Đây là loại máy bay hiện đại và có yêu cầu rất cao đối với người điều khiển.

Hoàng Tam Hùng nhanh chóng làm chủ chiếc máy bay mới.

Những phi công giàu kinh nghiệm như Nguyễn Đức Soát, Lê Thanh Đạo, Lê Xuân Dỵ từng trực tiếp hướng dẫn anh trong những bài tập không chiến và đánh giá cao khả năng của người phi công trẻ. Sau quá trình huấn luyện, anh được điều động về Trung đoàn 927 và tham gia trực ban chiến đấu.

Nhưng cho đến cuối năm 1972, Hoàng Tam Hùng vẫn chưa có một lần xuất kích chiến đấu thực sự.

Ngày 28 tháng 12 năm ấy, cơ hội ấy đến.

Và cũng là ngày định mệnh.

Biên đội gồm Lê Văn Kiền và Hoàng Tam Hùng được lệnh cất cánh từ sân bay Nội Bài.

Lê Văn Kiền là số 1.

Hoàng Tam Hùng là số 2.

Hai chiếc MiG-21 rời đường băng.

Ở phía trước là bầu trời đang đầy những tốp máy bay đối phương.

Sau khi cất cánh, biên đội được sở chỉ huy dẫn theo hướng tác chiến.

Không lâu sau, hai phi công phát hiện một tốp máy bay địch ở phía trước.

Khoảng cách lúc đầu còn khá xa.

Nhưng với tốc độ của những chiếc tiêm kích phản lực, khoảng cách ấy nhanh chóng thu hẹp.

Biên đội tăng tốc.

Lê Văn Kiền và Hoàng Tam Hùng cùng lao về phía tốp máy bay đối phương.

Lúc ấy, Hoàng Tam Hùng mới bước vào trận không chiến đầu tiên trong đời.

Không có thời gian cho một người lính trẻ làm quen với chiến trường.

Không có thêm một lần tập dượt.

Những gì anh đã học trong nhiều năm huấn luyện phải được sử dụng ngay trong vài phút.

Biên đội phát hiện nhiều máy bay địch.

Lê Văn Kiền tiếp cận một mục tiêu.

Hoàng Tam Hùng được giao giữ vị trí và cảnh giới.

Nhưng diễn biến trên không thay đổi rất nhanh.

Máy bay đối phương cơ động.

Đội hình bị xáo trộn.

Khoảng cách giữa các máy bay thu hẹp.

Trong những trận không chiến như vậy, chỉ một khoảnh khắc chậm trễ cũng có thể khiến phi công mất mục tiêu.

Hoàng Tam Hùng nhanh chóng tìm được một chiếc máy bay địch trong tầm ngắm.

Anh tăng tốc.

Chiếc MiG-21 lao lên.

Khoảng cách tiếp tục thu hẹp.

Khi mục tiêu lọt vào vị trí thuận lợi, Hoàng Tam Hùng phóng tên lửa.

Quả tên lửa rời khỏi máy bay.

Mục tiêu bị đánh trúng.

Chiếc máy bay đối phương bốc cháy và rơi xuống.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, chiếc máy bay đầu tiên bị Hoàng Tam Hùng bắn rơi trong trận đánh ngày 28 tháng 12 là một máy bay F-4.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Sau khi chiếc máy bay đầu tiên bị tiêu diệt, những chiếc F-4 khác tiếp tục xuất hiện.

Biên đội của Lê Văn Kiền và Hoàng Tam Hùng bị cuốn vào một cuộc quần thảo giữa nhiều máy bay.

Đây là lúc sự chênh lệch về số lượng trở thành một nguy hiểm lớn.

Hai chiếc MiG phải cơ động liên tục.

Mỗi phi công vừa phải tìm mục tiêu, vừa phải quan sát những chiếc máy bay địch có thể xuất hiện từ phía sau.

Trong những trận không chiến, kẻ nguy hiểm nhất đôi khi không phải chiếc máy bay đang nằm trước kính ngắm.

Mà là chiếc đang tiến đến từ phía sau.

Lê Văn Kiền và Hoàng Tam Hùng dần bị tách khỏi nhau.

Sở chỉ huy yêu cầu biên đội thoát ly.

Nhưng Hoàng Tam Hùng vẫn còn một mục tiêu phía trước.

Một chiếc F-4.

Anh tiếp tục bám theo.

Khoảng cách được thu hẹp.

Chiếc F-4 hiện rõ trong kính ngắm.

Hoàng Tam Hùng phóng quả tên lửa thứ hai.

Một lần nữa, tên lửa đánh trúng mục tiêu.

Chiếc F-4 bốc cháy và rơi xuống.

Hai quả tên lửa.

Hai máy bay đối phương bị bắn rơi.

Nhưng ngay sau khoảnh khắc ấy, máy bay của Hoàng Tam Hùng bị một tên lửa đối phương đánh trúng.

Anh hy sinh trên bầu trời.

Toàn bộ trận chiến của người phi công trẻ chỉ diễn ra trong khoảng tám phút.

Tám phút.

Đó là khoảng thời gian từ khi chiếc MiG-21 cất cánh cho đến khi chuyến bay kết thúc.

Nhưng trong tám phút ấy, Hoàng Tam Hùng đã hoàn thành một chiến công mà nhiều phi công phải mất nhiều trận đánh mới có được: bắn rơi hai máy bay đối phương trong lần đầu tiên xuất kích chiến đấu.

Anh hy sinh khi mới 24 tuổi.

Chỉ vài ngày sau, chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” kết thúc.

Hà Nội đứng vững.

Những chiếc máy bay Mỹ phải chấm dứt cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 vào miền Bắc.

Nhưng Hoàng Tam Hùng không còn cơ hội nhìn thấy ngày chiến thắng.

Anh đã nằm lại trước ngưỡng cửa của mùa xuân hòa bình.

Câu chuyện về Hoàng Tam Hùng đặc biệt ở một điểm.

Người phi công ấy không có một hành trình chiến đấu kéo dài hàng chục trận.

Anh không có nhiều năm kinh nghiệm không chiến.

Trái lại, trận đánh ngày 28 tháng 12 năm 1972 chính là lần đầu tiên anh xuất kích chiến đấu trên MiG-21.

Điều đó khiến tám phút trên bầu trời trở thành một lát cắt rất đặc biệt của chiến tranh.

Một người lính có thể mất nhiều năm chuẩn bị cho một nhiệm vụ mà chỉ kéo dài vài phút.

Những năm tháng học tập.

Những giờ bay huấn luyện.

Những bài tập không chiến.

Những lần thực hành cơ động.

Tất cả cuối cùng được dồn vào một khoảnh khắc khi người phi công phải tự mình quyết định.

Trong chiến tranh, thời gian chuẩn bị và thời gian chiến đấu đôi khi không cân xứng.

Có người chuẩn bị cả tuổi trẻ cho một trận đánh.

Có người chỉ có vài phút để chứng minh những gì mình đã học.

Hoàng Tam Hùng thuộc về những người như vậy.

Điều đáng nhớ hơn nữa là anh đã chiến đấu trong một môi trường mà mỗi người đều phụ thuộc vào đồng đội.

Dưới mặt đất là sở chỉ huy.

Trên không là biên đội.

Phía sau là lực lượng kỹ thuật, hậu cần, nhân viên dẫn đường và những người bảo đảm cho máy bay có thể cất cánh.

Không một phi công nào thực sự chiến đấu một mình.

Ngay cả trong tám phút cuối cùng của Hoàng Tam Hùng, bên cạnh anh vẫn là cả một hệ thống chiến đấu.

Những mệnh lệnh từ sở chỉ huy.

Những chỉ dẫn dẫn đường.

Những thao tác của người đồng đội.

Những người dưới mặt đất theo dõi từng đường bay.

Tất cả tạo nên một trận chiến mà người phi công chỉ là một mắt xích trực tiếp nhất.

Vì vậy, khi nhắc đến hai chiếc máy bay bị bắn rơi, lịch sử không chỉ kể về một cá nhân.

Nó còn kể về một thế hệ phi công đã được đào tạo để bảo vệ bầu trời trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Hoàng Tam Hùng là một trong những người trẻ nhất của thế hệ ấy.

Anh rời cuộc đời ở tuổi 24.

Ở tuổi mà nhiều người hôm nay mới bắt đầu xây dựng sự nghiệp, người phi công ấy đã trải qua những năm tháng huấn luyện ở nước ngoài, trở về nước, làm chủ máy bay chiến đấu và bước vào trận không chiến đầu tiên.

Rồi không trở về.

Có những câu chuyện lịch sử được kể bằng hàng chục năm.

Câu chuyện của Hoàng Tam Hùng chỉ cần tám phút.

Nhưng tám phút ấy chứa cả một tuổi trẻ.

Chứa những năm tháng học tập.

Chứa những ngày huấn luyện.

Chứa khoảnh khắc đối mặt với máy bay địch.

Và chứa cả sự hy sinh của một người lính khi đất nước đang đứng trước một trong những thời khắc quyết định nhất của cuộc chiến.

Ngày nay, bầu trời Hà Nội đã bình yên.

Những chiếc MiG-21 từng được sử dụng trong chiến đấu đã trở thành hiện vật lịch sử.

Những tiếng còi báo động năm nào chỉ còn trong ký ức.

Nhưng khi nhìn lên bầu trời của một thành phố hòa bình, có thể khó hình dung rằng từng có một người phi công trẻ đã thực hiện chuyến bay cuối cùng của mình ở đó.

Hoàng Tam Hùng không có cơ hội trở về sau trận đánh.

Nhưng câu chuyện về tám phút ấy vẫn còn được nhắc lại.

Không phải để ca ngợi chiến tranh.

Mà để nhớ rằng hòa bình hôm nay được xây dựng từ những năm tháng mà nhiều người đã không thể đi tiếp đến ngày hòa bình.

Và trong số những người ấy có một chàng trai Hà Nội tên Hoàng Tam Hùng.

Anh cất cánh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Bắn rơi hai máy bay đối phương bằng hai quả tên lửa.

Rồi nằm lại trên bầu trời.

Chỉ tám phút.

Nhưng đủ để một cuộc đời trẻ tuổi được ghi vào lịch sử.