Tàn Lửa Trong Đêm
Là một trong những hạt giống cách mạng đầu tiên do Nguyễn Ái Quốc ươm mầm, Hồ Tùng Mậu đã dành trọn tuổi trẻ dấn thân qua những năm tháng lao tù khốc liệt từ Quảng Châu, Hồng Kông đến các nhà tù thực dân. Bằng ý chí sắt đá, trí tuệ kiên trung và tình đồng chí thắm thiết, ông đã biến cuộc đời mình thành một ngọn đuốc bền bỉ, thắp sáng con đường đấu tranh giải phóng dân tộc trong thời hoa lửa.
Những năm thập niên 1920 tại Quảng Châu (Trung Quốc), trong căn nhà nhỏ bên phố Văn Minh, không khí luôn hừng hực nhiệt huyết của những tâm hồn trẻ tuổi xa quê hương. Tại đây, Hồ Tùng Mậu — người thanh niên xứ Nghệ với đôi mắt sáng và nụ cười ấm áp — cùng Nguyễn Ái Quốc sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
Đối với Hồ Tùng Mậu, "thời hoa lửa" không bắt đầu bằng những trận đánh trên chiến trường, mà bắt đầu bằng những đêm thức trắng bên ngọn đèn dầu, dịch tài liệu, truyền bá lý luận cách mạng và kết nối những người con ưu tú của Tổ quốc. Ông chính là chiếc cầu nối tin cậy, là người anh cả luôn chăm lo từng bữa ăn, lá thư cho các thế liệu thanh niên cách mạng từ trong nước mới sang.
Nhưng con đường dấn thân ấy chưa bao giờ bằng phẳng. Cuộc đời Hồ Tùng Mậu là một chuỗi những ngày tháng bị săn đuổi, bắt bớ và giam cầm. Từ nhà tù của chính quyền Tưởng Giới Thạch đến các ngục thất khốc liệt của thực dân Pháp như Kon Tum, Buôn Ma Thuột, Chợ Ra... nơi đâu ông cũng phải đối mặt với đòn thù tra tấn dã man và cái chết cận kề.
Trong chốn ngục tối tăm tối, nơi thân xác bị đày đọa đến kiệt sức, Hồ Tùng Mậu vẫn giữ vững tinh thần lạc quan phi thường. Ông biến tù ngục thành trường học cách mạng, mở lớp dạy lý luận, động viên đồng chí giữ vững khí tiết. Có những đêm mùa đông lạnh giá nơi cao nguyên, khi những cơn ho kéo dài xé rách lồng ngực, ông vẫn thì thầm với các đồng chí trẻ: "Thép có gian gian mới cứng, lòng người có rèn luyện mới kiên. Thực dân có thể giam cầm thân xác, nhưng không bao giờ giam được lý tưởng của chúng ta."
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp trường kỳ, Hồ Tùng Mậu tiếp tục nhận những trọng trách lớn lao của Đảng và Nhà nước, từ Trực khu trưởng Khu 4 đến Tổng Thanh tra Chính phủ. Dù ở vị trí nào, ông vẫn giữ nguyên sự giản dị, liêm chính và tình yêu thương bao la đối với đồng bào, đồng chí.
Năm 1951, trên đường đi công tác tại Thanh Hóa, Hồ Tùng Mậu đã hy sinh sau một chuyến máy bay địch bắn phá. Sự ra đi của ông để lại niềm thương tiếc vô hạn cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và toàn thể nhân dân. Tuổi trẻ và cả cuộc đời Hồ Tùng Mậu đã cháy hết mình như một ngọn lửa kiên cường — ngọn lửa không bao giờ tàn trong hành trình dệt nên độc lập, tự do cho dân tộc.
