TÂN MỸ NHỮNG NĂM ĐẦU 1946

Cuối năm 1946, trước sức tấn công chung của quân và dân ta trong toàn tỉnh và cả Nam bộ, đồng thời để tập trung lực lượng đánh ra miền Bắc, thực dân Pháp phải rút bớt lực lượng ở chiến trường Nam bộ để đưa ra chiến trường miền Bắc. Một số đồn bót phải rút bỏ, gom quân lại nhằm tránh bị tiêu diệt trước phong trào cách mạng của nhân dân tại chỗ. Phần lớn quận Ba Tri được giải phóng. Làng Tân Xuân, Mỹ Chánh Hòa trở thành vùng tự do.

Cuối tháng 4/1947, thực dân Pháp huy động bọn lính Pháp, lính Âu Phi và lính người Việt lấn chiếm vùng bắc lộ 26 – nam sông Ba Lai, đánh chiếm xã Tân Xuân, lấy nhà ông Sáu Thôn ở ấp Tân Thị làm nơi đóng quân, liên tiếp mở nhiều cuộc càn vào các ấp trong làng. Được sự lãnh đạo và phát động của chi bộ nhân dân tích cực hưởng ứng cuộc kháng chiến toàn diện, thực hiện vườn không nhà trống, bất hợp tác với giặc, cất giấu của cải, lương thực, gây cho cho chúng tình cảnh thiếu thốn thực phẩm, gạo muối, buộc bọn trên phải chi viện. Biết được kế hoạch chi viện, sáng ngày 19/5/1947, một bộ phận của Chi đội 19 cùng du kích Tân Xuân, Phú Lễ bố trí trận địa tiêu diện bọn tiếp tế, thu chiến lợi phẩm. Khi hay tin lực lượng tiếp tế bị tiêu diệt, bọn địch vội vàng tìm đường chạy về Ba Tri.

Thắng lợi trên đã làm cho quân địch khiếp sợ, lính các đồn trên hương lộ Phú Lễ - Tân Xuân và Bảo Thạnh đều bỏ chạy về thị trấn. Nhân dân các xã họp mít tinh mừng chiến thắng, đặt rất nhiều bài hò, vè, hát sắc bùa ca ngợi chiến công.

Năm 1947, Ủy ban kháng chiến hành chánh của xã Tân Phú Trung (huyện Bình Đại) đóng căn cứ tại vùng cù lao Lá. Cùng với các cơ quan quân sự của 3 huyện Ba Tri, Bình Đại, Giồng Trôm cũng đóng tại đây. Những cơ quan, đơn vị chọn nơi đây làm căn cứ được nhân dân đùm bọc che chở và bảo vệ chu đáo, an toàn. Nơi đây, thường xuyên có khoảng 20 gia đình quần chúng[1] chung sống trong căn cứ cùng với lực lượng cách mạng, tích cực tăng gia sản xuất, đi dân công tải thương, giúp đỡ cách mạng. Biết lực lượng của huyện và các xã lân cận thường xuyên chọn nơi đây làm căn cứ, địa bàn đứng chân, tên Léon Leroy (Một On), thường xuyên đưa bọn lính từ Bình Đại mở nhiều trận càn đánh vào căn cứ cướp của, đốt nhà, đuổi dân ra vùng tạm chiếm nhằm cắt đứt quan hệ, tách rời nhân dân với cách mạng và hạn chế tối đa việc nhân dân cung cấp lương thực thực phẩm, các loại nhu yếu phẩm cần thiết, thuốc men trị bệnh… cho lực lượng cách mạng.