Tàn quân bị quét sạch

Dọc biên giới Thái Lan – Campuchia (1979–1980)

Chúng tôi lên tuyến biên giới phía Tây vào một buổi sớm mù sương.
Phía trước là rừng núi trập trùng.
Phía sau là những phum vừa yên lại chưa lâu.

Biên giới ở đây không có vạch kẻ rõ ràng.
Chỉ là những lối mòn,
những triền núi đá,
và những con suối cạn mùa khô.

Nghe nói:

“Tàn quân Pol Pot thường vượt qua bên kia,
rồi quay lại đánh lén.”

Chúng tôi hiểu:
đây là nơi đánh nhau mà không được ồn ào.

Áp sát vùng giáp ranh

Hành quân ban ngày rất hạn chế.
Chủ yếu đi lúc chiều muộn và rạng sáng.

Đá tai mèo cắt rách giày.
Rừng khộp khô, lá rụng giòn như bẻ bánh tráng.

Mỗi bước đi đều phải tránh để không gây tiếng động.
Vì chỉ cần một tiếng lạo xạo,
bên kia rừng có thể đã biết.

Dấu vết trên lối mòn

Gần một lối mòn sát biên giới,
trinh sát phát hiện dấu dép cao su còn mới.

Có vỏ đạn rơi vội.
Có mảnh vải rằn ri mắc trên bụi gai.

Chúng tôi tản ra,
ép sát triền núi.

Không ai nói một lời.

Ở đây,
một phút chậm là địch đã sang bên kia ranh giới.

Trận chạm ngắn dưới chân núi

Khi đội hình vừa khép vòng,
một loạt đạn nổ từ sườn dốc.

Không dữ dội.
Không kéo dài.

Địch bắn để mở đường rút.

Chúng tôi bắn chặn vừa đủ,
không truy đuổi sâu.

Có tiếng chân người trượt đá,
rồi im bặt.

Ranh giới chỉ cách đó vài trăm mét.

Đêm giữ chốt

Đêm xuống rất nhanh.

Chúng tôi lập chốt trên mỏm đá cao.
Không đốt lửa.
Không nói chuyện.

Xa xa,
có ánh đèn yếu ớt phía bên kia.

Không ai biết đó là dân,
hay là trại tàn quân.

Chỉ biết:
phải giữ yên bên này.

Gió núi thổi lạnh.
Súng ôm sát người.

Sáng ở vùng biên

Sáng hôm sau,
chúng tôi xuống một phum sát biên.

Dân ra chào rất dè dặt.
Họ quen với việc hôm nay yên,
ngày mai chưa chắc.

Một người đàn ông nói nhỏ:

“Đêm qua không nghe súng.”

Chúng tôi gật đầu.

Không ai nói thêm,
nhưng ánh mắt họ bớt lo hơn hôm trước.

Lời người lính

Những trận truy quét dọc biên giới Thái Lan – Campuchia
không có ranh giới rõ ràng giữa thắng và thua.

Chỉ có:

• giữ được bên này yên

Nhiều năm sau,
tôi vẫn nhớ mỏm đá nơi chúng tôi giữ chốt đêm ấy.

Không phải vì có trận đánh lớn,
mà vì đó là nơi tôi hiểu ra:

Có những cuộc chiến
không nhằm tiến lên,
mà chỉ để giữ cho lùi lại không xảy ra.