TÂN TRÀO – MÙA THU BẮT ĐẦU TỪ MỘT CÂY ĐA

Nếu có một vùng đất mà chỉ cần nhắc đến tên, người ta lập tức nghĩ đến những ngày tháng cuối cùng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thì đó là Tân Trào. Nằm giữa núi rừng Tuyên Quang, nơi đây từng là một vùng quê yên tĩnh với những nếp nhà sàn nằm bên ruộng lúa và những con đường nhỏ xuyên qua rừng. Thế nhưng vào những ngày tháng Tám lịch sử, Tân Trào trở thành nơi hội tụ của những người đang chuẩn bị cho một cuộc thay đổi lớn lao của đất nước.

Năm 1945, tình hình thế giới và trong nước biến chuyển rất nhanh. Phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, chính quyền tay sai ở Đông Dương rơi vào tình trạng hoang mang, còn thời cơ giành chính quyền đang đến gần. Trong hoàn cảnh ấy, việc lựa chọn một địa điểm an toàn để tổ chức các cuộc họp quan trọng trở thành vấn đề cấp thiết.

Tân Trào được chọn.

Từ những con đường rừng, cán bộ cách mạng từ nhiều nơi lần lượt tìm về. Người đi bộ, người đi ngựa, có người phải vượt qua những đoạn đường rừng hiểm trở trong đêm để tránh sự kiểm soát của đối phương. Những người dân địa phương cũng âm thầm giúp đỡ, chỉ đường, cung cấp lương thực và bảo vệ cán bộ.

Giữa khu rừng ấy có một cây đa lớn.

Người dân địa phương vốn đã quen với cây đa Tân Trào từ lâu, nhưng không ai nghĩ rằng một ngày nào đó, hình ảnh của nó sẽ trở thành một biểu tượng gắn với bước ngoặt của lịch sử Việt Nam.

Ngày 16 tháng 8 năm 1945, Quốc dân Đại hội được tổ chức tại Tân Trào. Đại biểu từ nhiều địa phương về đây để bàn bạc về tình hình đất nước và thống nhất những quyết định quan trọng trước khi cuộc Tổng khởi nghĩa bắt đầu.

Trong một căn nhà nhỏ giữa núi rừng, những con người ấy phải đưa ra những quyết định có ý nghĩa đối với tương lai của cả dân tộc.

Không có những hội trường rộng lớn.

Không có bàn ghế sang trọng.

Không có hệ thống thông tin hiện đại.

Chỉ có những con người mang theo niềm tin rằng thời cơ đã đến và đất nước phải tự giành lấy vận mệnh của mình.

Sau Đại hội, không khí ở Tân Trào trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Các đơn vị vũ trang được tập hợp, lực lượng được tổ chức và mệnh lệnh Tổng khởi nghĩa được truyền đi.

Sáng ngày 17 tháng 8, dưới bóng cây đa Tân Trào, một cuộc mít tinh lớn được tổ chức. Các đơn vị Giải phóng quân tập hợp tại đây. Lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên giữa núi rừng.

Những người có mặt hôm ấy hiểu rằng họ đang đứng trước một thời khắc đặc biệt.

Từ Tân Trào, các đơn vị bắt đầu tiến về nhiều địa phương để tham gia giành chính quyền. Những con đường rừng vốn chỉ dành cho người dân địa phương nay trở thành những tuyến đường hành quân. Tin tức về cuộc khởi nghĩa lan đi nhanh chóng.

Rồi từng tỉnh, từng thành phố lần lượt đứng lên.

Ở Hà Nội, ngày 19 tháng 8, cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền giành thắng lợi.

Ở Huế, ngày 23 tháng 8, chính quyền về tay cách mạng.

Ở Sài Gòn, ngày 25 tháng 8, nhân dân giành chính quyền.

Chỉ trong một thời gian rất ngắn, một đất nước đã chuyển sang một trang lịch sử mới.

Nhưng khi nhắc đến Cách mạng Tháng Tám, người ta thường nhớ đến những cuộc mít tinh đông nghịt ở Hà Nội hay hình ảnh cờ đỏ sao vàng xuất hiện trên khắp phố phường. Ít người hình dung rằng trước những ngày sôi động ấy là một vùng núi yên tĩnh, nơi những người cách mạng đã tập trung và chuẩn bị cho thời khắc lịch sử.

Đó chính là Tân Trào.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đất nước bước vào một chặng đường mới nhưng cũng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Tân Trào không còn là trung tâm của những ngày Tổng khởi nghĩa, nhưng vùng đất này tiếp tục gắn bó với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp sau đó.

Những con đường rừng từng đưa cán bộ về Tân Trào lại tiếp tục đưa những đoàn người lên Việt Bắc.

Những mái nhà sàn từng che chở cán bộ cách mạng tiếp tục trở thành nơi trú quân.

Những người dân từng góp sức cho Tổng khởi nghĩa lại tiếp tục đồng hành cùng kháng chiến.

Thời gian trôi qua, Tân Trào dần trở lại với cuộc sống bình thường. Những cánh đồng tiếp tục được gieo trồng, những bản làng tiếp tục lớn lên, còn cây đa năm xưa vẫn đứng giữa vùng đất lịch sử.

Ngày nay, khi đến Tân Trào, du khách có thể đi dưới bóng cây đa, thăm đình Tân Trào, lán Nà Nưa và những địa điểm từng gắn với những ngày tháng Tám năm 1945.

Những nơi ấy đều rất giản dị.

Lán Nà Nưa chỉ là một căn nhà nhỏ giữa rừng. Đình Tân Trào cũng không đồ sộ. Cây đa đứng giữa khoảng đất rộng, cành lá tỏa ra như một mái vòm tự nhiên.

Thế nhưng chính những nơi bình dị ấy lại khiến người ta dễ xúc động.

Bởi lịch sử đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Một cuộc họp trong căn nhà đơn sơ.

Một lá cờ được kéo lên giữa núi rừng.

Một đoàn người rời Tân Trào theo những con đường đất.

Và rồi từ đó, cả đất nước chuyển mình.

Có lẽ vì thế mà cây đa Tân Trào không chỉ là một cái cây.

Nó giống như một nhân chứng của lịch sử, đứng lặng giữa núi rừng và chứng kiến một mùa thu mà vận mệnh đất nước thay đổi.

Hơn tám mươi năm đã trôi qua. Những người từng đứng dưới bóng cây năm ấy hầu hết đã trở thành người của lịch sử. Nhưng mỗi mùa thu, khi lá cờ đỏ sao vàng xuất hiện trên khắp các con phố, người ta vẫn có thể nhớ về một vùng đất nơi cuộc Tổng khởi nghĩa được chuẩn bị trong những ngày tháng Tám đầy khẩn trương.

Và giữa Tân Trào, cây đa vẫn đứng đó.

Không nói một lời.

Nhưng chỉ cần nhìn nó, người ta đã có thể nhớ đến một mùa thu cách mạng đã mở ra một chương mới cho đất nước.