Tán tương Nguyễn Thiện Thuật: Thủ lĩnh kiên cường của phong trào Bãi Sậy, tượng đài bất khuất chống thực dân Pháp

1. Lời mở đầu: Ngọn cờ đầu của phong trào Cần Vương vùng đồng bằng Bắc Bộ

Trong những trang sử hào hùng của phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, phong trào Cần Vương đã quy tụ biết bao anh hùng hào kiệt đứng lên phất cờ cứu nước. Giữa những thủ lĩnh xuất sắc ấy, Nguyễn Thiện Thuật – vị lãnh tụ tối cao của Khởi nghĩa Bãi Sậy – nổi lên như một tượng đài sáng ngời về lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và tài nghệ quân sự độc đáo, biến vùng đầm lầy hiểm trở thành chốn “long đàm hổ huyệt” khiến quân xâm lược phải kinh hồn bạt vía.

2. Thân thế, con đường dấn thân và căn cứ địa Bãi Sậy hiểm trở

Nguyễn Thiện Thuật sinh năm 1844 tại làng Xuân Dục, xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên (có tài liệu ghi gốc gác từ vùng đất có truyền thống khoa bảng và yêu nước). Sớm đỗ đạt cao trong Nho học và từng ra làm quan dưới triều đình Nguyễn, giữ chức Tán tương quân vụ, ông luôn nung nấu lòng căm thù giặc sâu sắc trước cảnh nước nhà rơi vào tay thực dân Pháp.

Khi triều đình ký hiệp ước đầu hàng và vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương kêu gọi văn thân, sĩ phu đứng lên cứu nước, Nguyễn Thiện Thuật đã từ quan, trở về quê hương phất cờ khởi nghĩa. Ông đã chọn vùng Bãi Sậy – một vùng đầm lầy mênh mông, sậy rậm rạp, giao thông cách trở thuộc các tỉnh Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh – làm căn cứ địa chiến lược. Bằng tài tổ chức xuất sắc, ông xây dựng nơi đây thành một hệ thống đồn lũy kiên cố liên hoàn, kết hợp giữa việc khai hoang sản xuất lương thực tại chỗ với rèn đúc vũ khí, biến Bãi Sậy thành pháo đài bất khả xâm phạm.

3. Cuộc khởi nghĩa trường kỳ và nghệ thuật chiến tranh du kích độc đáo

Dưới sự chỉ huy tài tình của Nguyễn Thiện Thuật cùng các nghĩa sĩ tài ba như Đốc Tít, Cả Ít, Nguyễn Thiện Kế, nghĩa quân Bãi Sậy đã áp dụng linh hoạt chiến thuật chiến tranh du kích vô cùng lợi hại: ban ngày ẩn nấp kín đáo trong rừng sậy, ban đêm bất ngờ xuất kích tập kết đánh vào các đoàn xe vận tải, đồn bốt và tuyến giao thông huyết mạch của thực dân Pháp.

Nghĩa quân Bãi Sậy đã làm cho quân đội viễn chinh Pháp nhiều phen điên đảo, chịu thiệt hại nặng nề suốt từ năm 1885 đến năm 1892. Trước sức mạnh tổng lực và sự càn quét quy mô lớn của giặc Pháp kết hợp cùng thủ đoạn mua chuộc, chia rẽ, lực lượng nghĩa quân dần gặp vô vàn khó khăn. Dù căn cứ bị vây hãm ngặt nghèo, Nguyễn Thiện Thuật vẫn kiên cường chiến đấu đến cùng trước khi lánh sang Trung Quốc tìm đường mưu đồ nghiệp lớn, rồi mất tại Nam Ninh vào năm 1926.

4. Lời kết: Tượng đài bất tử trong lòng dân tộc

Danh nhân Nguyễn Thiện Thuật đã vĩnh viễn hóa thân vào non sông đất nước, để lại một di sản tinh thần vô giá về lòng quả cảm và ý chí quật cường chống ngoại xâm. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là minh chứng sáng ngời cho tinh thần "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước". Tên tuổi của ông được khắc ghi vĩnh viễn trong sử vàng dân tộc, được đặt cho nhiều con đường lớn và trường học trên khắp mọi miền đất nước để muôn đời con cháu tự hào, noi theo.