TẢN VĂN: NẮM CƠM MUỐI NĂM XƯA
Một nắm cơm muối tưởng chừng đơn sơ lại chứa đựng cả một thời máu lửa. Tản văn là dòng hồi tưởng nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về những bữa ăn nơi chiến trường Điện Biên Phủ, nơi sự sống được níu giữ từ những điều nhỏ bé nhất.
Nắm cơm muối – hai từ ấy, với nhiều người hôm nay, có lẽ chỉ gợi lên sự giản dị. Nhưng với người lính Điện Biên năm xưa, đó là cả một gia tài.
Ông Đỗ Xuân Tịch vẫn nhớ rất rõ cảm giác của nắm cơm đầu tiên mang ra trận địa. Cơm được nắm chặt trong lá chuối, bên ngoài buộc lạt tre. Muối rang trộn vừng, chỉ một dúm nhỏ. Vậy mà khi đến tay anh em pháo thủ, ai cũng nâng niu như báu vật.
Ăn giữa chiến trường không có mâm bát. Người lính ngồi dựa lưng vào hầm pháo, tay cầm nắm cơm, mắt vẫn dõi ra phía trước. Có khi vừa ăn vừa nghe tiếng pháo địch rít qua đầu. Có khi ăn vội mấy miếng rồi lại lao vào trận địa.
Nắm cơm muối năm xưa không chỉ để no bụng. Nó là sợi dây nối hậu phương với tiền tuyến. Là dấu hiệu cho thấy phía sau vẫn có người nhớ đến mình, vẫn có đồng đội tiếp sức.
Ông kể, có hôm trời nắng như đổ lửa, nước hiếm vô cùng. Một ngụm nước cũng phải chia nhau. Nắm cơm khô cứng, nuốt khó, nhưng không ai than. Bởi ai cũng hiểu, than vãn không làm chiến tranh nhẹ đi, chỉ làm lòng người nặng thêm.
Có những nắm cơm không kịp ăn. Ông đã chứng kiến. Cơm vẫn còn nguyên, nhưng người lính đã nằm lại đâu đó ngoài trận địa. Những nắm cơm ấy ám ảnh ông suốt cả đời. Mỗi lần nghĩ đến, ông lại thấy nghẹn nơi cổ.
Chiến thắng Điện Biên Phủ được nhắc đến bằng những con số, những chiến công vang dội. Nhưng trong ký ức của ông, chiến thắng ấy được góp phần từ những nắm cơm muối âm thầm, từ mồ hôi của anh nuôi, từ sự sẻ chia của đồng đội.
Hôm nay, khi cuộc sống đủ đầy, ông vẫn giữ thói quen ăn uống giản dị. Không phải vì thiếu thốn, mà vì ông không quên những ngày đã sống nhờ nắm cơm muối năm xưa.
Tản văn này, với ông, là một cách nhắc lại ký ức. Còn với thế hệ sau, hy vọng đó là lời nhắc nhở: hòa bình hôm nay được nuôi lớn từ những điều nhỏ bé, giản dị, nhưng thấm đẫm hy sinh.
