TẬP THỂ AHLLVTND: NHÂN DÂN VÀ LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN XÃ GIO HÀ (cũ)

Gio Hà là xã nằm ở phía đông nam huyện Gio Linh, trải dài trên tuyến phía bắc sông Cửa Việt - Đông Hà, có đường bộ 73 và đường sông Thạch Hãn, sông Cánh Hòm đi qua xã. Gio Hà là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng kiên cường, ngay từ khi có Đảng lãnh đạo, phong trào đấu tranh của xã đã có bước phát triển vượt bậc. Nhân dân Gio Hà nêu cao tinh thần đấu tranh bất khuất, cùng cả nước giành chính quyền trong cách mạng Tháng Tám năm 1945, anh dũng chiến đấu, vượt qua gian khổ, hy sinh, góp phần đánh thắng thực dân Pháp xâm lược.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, xã Gio Hà là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng, nằm trong tuyến hàng rào điện tử Mắc Namara nên địch tăng cường xây dựng ở đây nhiều căn cứ, đồn bốt, tổ chức nhiều hệ thống kìm kẹp, tề diệt ác ôn để đánh phá các phong trào cách mạng. Quân và dân Gio Hà phát huy truyền thống yêu nước, một lòng theo Đảng, theo cách mạng, không sợ gian khổ, hy sinh, chiến đấu dũng cảm, kiên cường, kết hợp tốt các hình thức đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị cũng như binh vận.

Tháng 11-1965, du kích xã đã đánh vào trụ sở ngụy quân, ngụy quyền, diệt 47 tên, bắt sống 6 tên, thu toàn bộ điện đài, vũ khí, giải phóng hoàn toàn xã Gio Hà (một trong hai xã đầu tiên của Gio Linh được giải phóng), lập chính quyền cách mạng ở 8 thôn của xã).

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, xã Gio Hà đã huy động 236 nam nữ thanh niên vào lực lượng chiến đấu, trong đó có 12 cô gái làng Mai Xá bám trụ chiến đấu và phục vụ chiến đấu suốt 3 tháng liền. Nhân dân trong xã đã tháo dỡ 2.500 ngôi nhà làm hầm trú ẩn cho bộ đội, làm công sự chiến đấu, cung cấp 11 tấn lương thực cho bộ đội, cán bộ du kích. Xã huy động hàng vạn cây tre, hàng trăm sọt đá chắn ngang sông Hiếu trên đoạn Cửa Việt - Đông Hà tạo thế trận “Bạch Đằng” ngăn tàu giặc. Trong trận này, lực lượng du kích xã cùng các lực lượng đã bắn cháy 5 tàu vận tải, làm hàng trăm tấn vũ khí, lương thực của địch chìm xuống đáy sông, gây tắc nghẽn tuyến vận tải đường sông của địch trong 7 ngày liền, buộc chúng phải thiết lập tuyến vận tải bằng đường hàng không. Suốt 3 tháng, từ đầu cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân 1968 đến tháng 3-1968, du kích xã đã phối hợp với bộ đội chủ lực tiến công tiêu diệt 2.695 tên, bắt sống 143 tên, đánh chìm 27 tàu, bắn rơi 5 máy bay.

Năm 1972, quân và dân Gio Hà nổi dậy đánh chiếm trụ sở ngụy quyền địch, diệt 40 tên (trong đó có 1 thiếu tá Mỹ, 2 tên ác ôn), bắt sống 13 tên, bắn rơi 1 máy bay, thu 187 súng, đập tan hệ thống phòng vệ dân sự, giải phóng hoàn toàn quê hương.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng vũ trang và nhân dân Gio Hà đã phối hợp chiến đấu 420 trận lớn nhỏ, diệt 1.734 tên địch, trong đó có nhiều tên Mỹ, diệt ác trừ gian 25 tên, bắn chìm, bắn cháy 136 tàu, xà lan; tiêu diệt 291 xe tăng, xe bọc thép; bắt sống 2 xe tăng; bắn rơi 28 máy bay, thu 1.250 vũ khí các loại. Lực lượng vũ trang xã Gio Hà đã độc lập tác chiến bắn chìm 5 tàu chiến, 1 ca nô, bắn cháy 26 xe tăng, bắn rơi 4 máy bay; thu 285 súng các loại; tích cực đấu tranh chính trị với mọi hoạt động binh vận, giác ngộ được 157 lính ngụy bỏ ngũ về nhà, làm rã ngũ 520 tên ngụy quân, ngụy quyền; huy động hàng ngàn ngày công phục vụ chiến đấu, tải thưởng, nuôi dưỡng thương binh, ủng hộ 163 tấn lương thực, thực phẩm.

Xã có 395 gia đình liệt sĩ, 120 thương binh, 10 bà mẹ VNAH.

Gio Hà 6 năm liền đạt danh hiệu Quyết thắng (từ năm 1967 đến năm 1972), được tặng thưởng 30 huân chương, 37 huy chương, 134 bằng khen cho các tập thể; 436 cá nhân được tặng thưởng huân chương, 93 cá nhân được tặng thưởng các loại.

Ngày 20-1-1996, nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân xã Gio Hà được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.