TẬP THỂ AHLLVTND: PHONG TRÀO CHIẾN TRANH DU KÍCH XÃ TRUNG GIANG (cũ)
Ngày 20-9-1971, phong trào chiến tranh du kích xã Trung Giang được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Trung Giang là một xã thuộc vùng đông bắc huyện Gio Linh; phía Bắc giáp Cửa Tùng, ranh giới bờ sông Bến Hải đổ ra biển Cửa Tùng, phía Đông giáp biển Đông, phía Nam giáp Gio Hải, phía Tây giáp xã Gio Mỹ và một phần xã Trung Hải. Nhân dân Trung Giang chủ yếu sống bằng nghề khai thác, nuôi trồng, chế biến thủy hải sản. Năm 1936, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của Trung Giang ra đời đã lãnh đạo nhân dân đứng lên chống lại ách xâm lược của thực dân Pháp, đánh địch 37 trận, diệt 69 tên, góp phần cùng cả nước kháng chiến thắng lợi.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trung Giang trở thành nơi đụng đầu lịch sử giữa hai thế lực cách mạng và phản cách mạng. Địch tập trung đánh phá ác liệt, triệt phá không còn một mái nhà hòng biến xã thành vành đai trắng. Quân và dân Trung Giang vượt qua mọi mất mát, đau thương, bền gan vững chí, kiên cường bám trụ “một tấc không đi, một ly không rời”, không ngừng tiến công cùng nhân dân cả nước đi đến thắng lợi cuối cùng. Trong toàn xã đã có 237 đồng chí lên đường nhập ngũ tham gia kháng chiến chống Mỹ, 320 đồng chí dân quân du kích bám trụ địa bàn, xây dựng cơ sở, lực lượng cùng nhân dân chiến đấu.
Tính đến thời điểm được phong tặng danh hiệu Anh hùng, dân quân du kích xã đã độc lập chiến đấu hơn 400 trận, diệt gần 1.300 tên địch, bắn rơi nhiều máy bay, phá hủy 64 xe quân sự, thu nhiều súng đạn và đồ dùng quân sự. Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, dân quân du kích cùng nhân dân xã Trung Giang đã chiến đấu 708 trận (trong đó có 252 trận chống càn), diệt 1.350 tên địch (trong đó có 157 tên Mỹ). Tiêu biểu là trận chống càn năm 1968 tại Cang Gián, diệt 32 tên Mỹ, bắt sống 62 tên (trong đó có 1 phi công Mỹ, 1 thám báo Mỹ). Bắn cháy 69 xe tăng, xe bọc thép, bắn rơi 32 máy bay, phá hủy 15.000m hàng rào điện tử Mắc Namara, đánh sập 29 lô cốt, thu được hàng trăm khẩu súng và hàng tấn vũ khí của địch. Tổ chức đào 3.500m giao thông hào, làm 220 hầm bí mật, 800 hầm chữ A, 300 hầm bằng, 1.200 hầm cá nhân, 152 hầm công sự chiến đấu. Tiến hành 62 cuộc đấu tranh chính trị, vận động 200 binh lính địch trở về với cách mạng.
Lực lượng dân quân du kích cùng nhân dân Trung Giang đã ủng hộ trên 152 tấn thóc, hàng chục vạn đồng tiền tài chính (tiền cũ), 30 triệu đồng tiền ngụy, gần 1 tấn lư đồng, thau đồng cùng hàng chục tấn thực phẩm cho các lực lượng chiến đấu và nuôi giấu cán bộ, 320 ngôi nhà của nhân dân được đóng góp để làm hầm chiến đấu. Cán bộ tập kết ra Bắc tham gia tiếp tế đảo Cồn Cỏ 110 chuyến, trong đó có 06 đồng chí đã anh dũng hy sinh bảo vệ đảo.
Xã đã được tặng thưởng 5 Huân chương độc lập, 9 Huân chương giải phóng, 8 Huân chương chiến công giải phóng, 1 cờ “Tiến công nổi dậy, anh dũng kiên cường”, 6 năm liền được tặng danh hiệu “Đơn vị quyết thắng” (từ 1967 đến 1972), 582 cá nhân được khen thưởng.
Ngày 20-9-1971, phong trào chiến tranh du kích xã Trung Giang được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
