Tập thể y bác sĩ, chiến sĩ quân y trên mặt trận Tây Nguyên

Tập thể y bác sĩ, chiến sĩ quân y trên mặt trận Tây Nguyên

Giữa đại ngàn Tây Nguyên những năm tháng chiến tranh, khi tiếng bom đạn vang lên giữa núi rừng, có một lực lượng luôn âm thầm đi phía sau người lính – đó là những y bác sĩ, y tá, hộ lý, dược sĩ và chiến sĩ quân y.

Họ không trực tiếp cầm súng xung phong trên tuyến đầu, nhưng họ luôn có mặt ở nơi sự sống mong manh nhất. Nơi ấy có những thương binh vừa được đưa khỏi trận địa, những người lính kiệt sức vì sốt rét, những ca phẫu thuật diễn ra trong điều kiện thiếu thốn và những đêm dài không ánh điện.

Với họ, chiến trường cũng là bệnh viện.

Rừng sâu cũng là phòng cấp cứu.

Và mỗi thương binh được cứu sống là một phần của chiến thắng.

Những “người lính áo trắng” đến với Tây Nguyên

Khi Mặt trận Tây Nguyên B3 được hình thành, các đơn vị quân y cũng từng bước được tổ chức để đáp ứng yêu cầu chiến đấu. Cuối năm 1964, đầu năm 1965, những cán bộ và phân đội quân y đầu tiên được đưa vào chiến trường cùng các đơn vị chủ lực. Sau đó, hệ thống quân y tiếp tục phát triển với nhiều viện, đội điều trị và cơ sở cứu chữa, trong đó có Viện Quân y 211, bệnh viện tuyến cuối của Mặt trận.

Họ đến Tây Nguyên mang theo những thứ quý giá nhất của nghề y: kiến thức, thuốc men, dụng cụ phẫu thuật và một lời thề giản dị – cứu người.

Nhưng thực tế chiến trường khắc nghiệt hơn rất nhiều so với những gì họ từng được học trong bệnh viện.

Có khi phòng mổ chỉ là một lán nhỏ giữa rừng.

Có khi ánh sáng chỉ đến từ một ngọn đèn.

Có khi thuốc men thiếu thốn.

Có khi tiếng máy bay và pháo kích vẫn vang lên trong lúc các bác sĩ đang phẫu thuật.

Nhưng bàn tay người thầy thuốc vẫn phải vững vàng.

Giành giật sự sống giữa đại ngàn

Mỗi trận đánh đi qua là những chuyến vận chuyển thương binh bắt đầu.

Người bị thương nặng cần được cấp cứu ngay.

Người mất máu cần truyền máu.

Người bị thương ở bụng, ngực, đầu phải được phẫu thuật càng sớm càng tốt.

Trong điều kiện chiến trường, từng phút đều quý giá.

Các chiến sĩ quân y phải tìm mọi cách đưa thương binh từ tuyến trước về các đội điều trị. Có những cung đường xuyên rừng dài hàng chục cây số, những đoạn đường bị bom phá, những con suối phải vượt qua trong đêm.

Họ đi sau trận đánh nhưng không có nghĩa là họ được bình yên.

Nhiều khi, người quân y phải tiến về phía tiếng súng để đưa thương binh ra.

Đó là một nghịch lý của chiến trường:

Người lính chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, còn người quân y chiến đấu để giành lại sự sống cho người lính.

Những căn bệnh cũng là một kẻ thù

Ở Tây Nguyên, bom đạn không phải hiểm nguy duy nhất.

Khí hậu khắc nghiệt, rừng núi hiểm trở và bệnh tật, đặc biệt là sốt rét, đã trở thành một thử thách lớn đối với bộ đội.

Những người lính quân y vừa phải cứu chữa thương binh, vừa phải tìm cách phòng chống và điều trị bệnh cho bộ đội.

Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tụ – nguyên Chủ nhiệm Quân y Mặt trận B3 Tây Nguyên – từng kể lại những sáng tạo của quân y B3 trong điều kiện thiếu thốn, trong đó có những nỗ lực cải thiện sức khỏe cho thương bệnh binh bị suy kiệt và mắc sốt rét.

Không có đầy đủ phương tiện như bệnh viện thời bình, họ phải tận dụng những gì có thể tìm thấy giữa rừng.

Không có đủ thuốc, họ tìm cách sử dụng nguồn dược liệu và vật chất sẵn có.

Không có điều kiện thuận lợi, họ tìm ra cách thích nghi.

Chính hoàn cảnh khắc nghiệt đã buộc người thầy thuốc phải trở thành một người chiến sĩ thực sự.

Khi người bác sĩ cũng phải mang ba lô

Hình ảnh người bác sĩ thời chiến không chỉ là chiếc áo blouse trắng.

Trên chiến trường Tây Nguyên, họ có lúc phải mang ba lô, gùi lương thực, vận chuyển thuốc men và tham gia mở đường như bất kỳ người lính nào.

Trong những chiến dịch lớn, cán bộ và nhân viên quân y còn tham gia vận chuyển lương thực, đạn dược và chuẩn bị các tuyến cứu chữa. Những tư liệu lịch sử ghi nhận các bác sĩ, y tá, hộ lý, dược sĩ của quân y Mặt trận Tây Nguyên đã cùng các lực lượng khác tham gia bảo đảm cho chiến dịch.

Đó là những con người vừa làm nhiệm vụ chuyên môn, vừa chiến đấu trong điều kiện của một chiến trường thực sự.

Họ không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc vượt qua chính giới hạn của mình.

Viện Quân y 211 – điểm tựa phía sau chiến trường

Trong hệ thống quân y Tây Nguyên, Viện Quân y 211 giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là bệnh viện tuyến cuối của Mặt trận B3. Bệnh viện có nhiệm vụ thu dung, điều trị thương binh, bệnh binh của chiến trường Tây Nguyên, Hạ Lào và lực lượng trên tuyến chi viện Trường Sơn.

Từ đây, biết bao người lính được cứu sống.

Có những người sau khi hồi phục lại trở về đơn vị.

Có những người được đưa về tuyến sau tiếp tục điều trị.

Và cũng có những người dù được các bác sĩ cố gắng hết sức vẫn không thể qua khỏi.

Đối với người thầy thuốc, mỗi trường hợp như vậy đều là một nỗi đau.

Nhưng họ không có thời gian để dừng lại quá lâu.

Một thương binh vừa được cứu, phía ngoài lại có những người khác đang chờ.

Một ca phẫu thuật kết thúc, một ca cấp cứu khác lại bắt đầu.

Cuộc chiến đấu của họ dường như không có tiếng còi kết thúc.

Những bàn tay không bao giờ quên nhiệm vụ

Có những đêm người bác sĩ ngủ ngay bên bàn mổ.

Có những ngày họ làm việc liên tục.

Có những người phải xa gia đình trong nhiều năm.

Có những người đồng đội đã hy sinh ngay trước mắt họ.

Nhưng sáng hôm sau, họ lại tiếp tục công việc.

Bởi phía trước vẫn còn những người cần được cứu.

Trong hồi ức của các cựu chiến binh quân y Tây Nguyên, những năm tháng ấy vẫn còn nguyên dấu ấn. Nhiều thế hệ y bác sĩ, nhân viên và chiến sĩ quân y đã cùng nhau phục vụ thương bệnh binh trên chiến trường trong suốt những năm chiến tranh.

Họ đã làm một công việc mà đôi khi không được nhìn thấy trên những trang sử về các trận đánh.

Nhưng nếu không có họ, rất nhiều người lính sẽ không thể trở về.

Một chiến công thầm lặng

Lịch sử thường nhắc đến những trận đánh, những chiến dịch và những chiến thắng.

Nhưng phía sau mỗi chiến thắng ấy còn có một cuộc chiến khác – cuộc chiến giành lại sự sống.

Đó là cuộc chiến của những người thầy thuốc.

Họ không chỉ chữa vết thương trên cơ thể.

Họ còn chăm sóc tinh thần của người lính.

Một lời động viên.

Một ngụm nước.

Một bàn tay nắm chặt.

Một ca phẫu thuật được thực hiện trong điều kiện thiếu thốn.

Đôi khi, đó chính là tất cả những gì một người lính có thể nhận được giữa chiến trường.

Và cũng chính những điều giản dị ấy giúp họ tiếp tục sống.

Những người giữ lại sự sống giữa chiến tranh

Nhìn lại cuộc chiến tranh đã qua, chúng ta thường nhớ đến những người đã cầm súng.

Nhưng cần nhớ rằng phía sau mỗi người lính còn có những người đã âm thầm chiến đấu để họ có cơ hội trở về.

Đó là những y bác sĩ.

Những y tá.

Những hộ lý.

Những dược sĩ.

Những chiến sĩ vận chuyển thương binh.

Những người dân địa phương giúp đỡ các đội điều trị.

Tất cả hợp thành một mạng lưới quân y rộng lớn giữa đại ngàn.

Họ chính là những người giữ lại sự sống trong thời khắc cái chết luôn cận kề.

Ngày hôm nay, những cánh rừng Tây Nguyên đã xanh trở lại. Những con đường từng in dấu chân người lính giờ đã có những nhịp sống mới. Nhưng trong ký ức của những người từng đi qua chiến tranh, hình ảnh các “chiến sĩ áo trắng” vẫn còn nguyên vẹn.

Họ đã từng đứng giữa bom đạn mà không rời vị trí.

Từng cúi xuống bên một thương binh giữa tiếng súng.

Từng thức trắng đêm để giữ lại một mạng người.

Từng dùng những phương tiện ít ỏi nhất để làm những việc lớn lao nhất.

Tập thể y bác sĩ, chiến sĩ quân y trên mặt trận Tây Nguyên là một phần không thể thiếu của lịch sử thời hoa lửa – những con người đã biến kiến thức y khoa thành sức mạnh cứu người, biến lòng nhân ái thành nghị lực chiến đấu và biến những cánh rừng khốc liệt thành nơi họ viết nên một câu chuyện đẹp về tình đồng đội và trách nhiệm.

Họ không chỉ chữa lành những vết thương.

Họ đã giữ lại những người con cho Tổ quốc, những người chồng cho gia đình, những người cha cho con trẻ và những người đồng đội cho một ngày hòa bình.

Đó là chiến công thầm lặng nhưng bất tử của những người lính áo trắng giữa đại ngàn Tây Nguyên.