Tay cầm cờ đỏ sao vàng tiến lên

Tại Đại hội đại biểu thanh niên toàn quốc năm 1951 tại Việt Bắc, cán bộ Trung ương Đoàn các cấp muốn đoàn viên có một chiếc huy hiệu với biểu trưng riêng. Họa sĩ Huỳnh Văn Thuận và họa sĩ Tôn Đức Lượng được tổ họa sĩ của Trung ương Đoàn giao trách nhiệm sáng tác mẫu huy hiệu Đoàn. Hai mẫu của hai họa sĩ đã được thông qua và đưa tới Bác Hồ duyệt. Bác Hồ đã duyệt mẫu của họa sĩ Huỳnh Văn Thuận. Bác còn đề dưới bản vẽ dòng chữ: "Thanh niên tay cầm cờ đỏ sao vàng tiến lên". Mẫu vẽ hình ảnh một cánh tay nắm chắc lá cờ Tổ quốc tiến lên với ngụ ý thanh niên là một lực lượng quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước, đã được đích thân Bác Hồ chọn. Từ đó đến nay, chiếc huy hiệu Đoàn đã theo bao lớp đoàn viên. Đó cũng là niềm tự hào của thanh niên Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Mặc dù trong từng giai đoạn, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với những nhiệm vụ lịch sử chính trị và tên gọi khác nhau, nhưng chiếc huy hiệu đoàn vẫn giữ nguyên biểu trưng cùng bao thế hệ thanh niên Việt Nam.

Huy hiệu Đoàn thể hiện tinh thần xung kích, tiên phong, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói về huy hiệu Đoàn: "Huy hiệu Đoàn thanh niên là tay cầm cờ đỏ sao vàng tiến lên, ý nghĩa của nó là thanh niên phải xung phong gương mẫu trong mọi lĩnh vực công tác, trong học tập, lao động và rèn luyện đạo đức cách mạng. Thanh niên phải thành một lực lượng to lớn và vững chắc trong công cuộc kháng chiến kiến quốc, đồng thời phải vui vẻ, hoạt bát...".

Huỳnh Văn Thuận là một trong những họa sĩ thế hệ đầu tiên của mỹ thuật Việt Nam. Ông nhớ lại: “Lúc ấy, tôi chỉ nghĩ một điều rất đơn giản và tâm huyết rằng, lớp thanh niên, đặc biệt là đoàn viên là những người tiên phong đi đầu cầm lá cờ đỏ sao vàng tiến lên dưới sự lãnh đạo vẻ vang của Đảng, của Đoàn, học tập, lao động và chiến đấu vì Tổ quốc thân yêu. Từ ý tưởng ấy, tôi chọn bàn tay cầm ngọn cờ Tổ quốc đang tung bay trong gió với tư thế sẵn sàng tiến bước, thế là tôi vẽ thôi, không ngờ được Bác Hồ chọn”.Theo điều lệ mới của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, huy hiệu Đoàn có đổi mới đôi chút. Huy hiệu Đoàn vẫn giữ nguyên cấu trúc hình khối ban đầu, chỉ khác cán cờ Tổ quốc to và chắc chắn hơn; nắm tay cầm cờ to, khỏe, tròn nét; da tay màu trắng; tay áo màu xanh lá cây, rõ nét xắn tay. Hình tròn nhỏ bên trong cũng màu xanh lá cây được chia ô lớn bằng các vạch trắng nét nhỏ, mảnh. Hình tròn lớn bên ngoài có viền mảnh màu xanh lá cây cùng dòng chữ “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh” màu đỏ trên nền trắng.

Hình ảnh huy hiệu Đoàn xuất hiện trên tem bưu chính Việt Nam trong vài bộ tem những năm kỷ niệm lớn về Đoàn Thanh niên như: “Kỷ niệm 35 năm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam 26-3-1931 - 26-3-1966”; “Kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26-3-1931 - 26-3-2001” và “Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26-3-1931 - 26-3-2011”.

Với tác phẩm huy hiệu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, họa sĩ Huỳnh Văn Thuận đã tạo một dấu ấn tốt đẹp đối với thế hệ trẻ, một dấu ấn khó phai trong sự nghiệp hội họa của mình nói riêng, trong nền mỹ thuật cách mạng Việt Nam nói chung.