Tây Kết và cuộc truy kích kết thúc chiến tranh năm 1285

THỜI KỲ  6/1285

Sau khi mất Chương Dương và Thăng Long, quân Nguyên rơi vào thế bị chia cắt. Cánh quân Toa Đô từ phía nam tiến ra chưa kịp hợp lực vững chắc với Thoát Hoan. Trần Quốc Tuấn và bộ chỉ huy nhà Trần quyết định tiếp tục tiến công, không cho đối phương có thời gian củng cố hay tổ chức rút lui an toàn. Trận Tây Kết trở thành đòn quyết định đối với đạo quân phía nam.

Quân Trần tập trung lực lượng đánh mạnh, Toa Đô tử trận và đội quân của ông ta tan vỡ. Việc loại bỏ cánh quân này làm phá sản hoàn toàn kế hoạch phối hợp từ hai phía của nhà Nguyên. Ở hướng bắc, Thoát Hoan buộc phải rút theo đường Lạng Sơn. Các lực lượng của Trần Quốc Tuấn tổ chức truy kích, phục kích trên những tuyến đường hiểm yếu, khiến quân địch chịu thêm tổn thất nặng trước khi thoát khỏi biên giới.

Kết thúc chiến tranh nhanh sau khi chuyển sang phản công là một lựa chọn quan trọng. Nếu chỉ giải phóng kinh thành rồi dừng lại, quân Nguyên có thể thu quân tương đối nguyên vẹn và sớm quay lại. Việc đánh vào đội hình rút lui vừa tiêu hao lực lượng, vừa làm giảm uy thế của đối phương và kéo dài thời gian chúng cần để chuẩn bị cuộc xâm lược mới.

Thắng lợi năm 1285 là kết quả của sự lãnh đạo của triều đình, tài chỉ huy của Trần Quốc Tuấn và đóng góp của nhiều danh tướng, binh sĩ, nhân dân. Từ các đội quân triều đình đến dân binh địa phương, mỗi lực lượng đều tham gia vào thế trận rộng khắp. Những người dân cất giấu lương thực, cung cấp tin tức và bảo vệ quân đội đã góp phần làm đạo quân xâm lược kiệt quệ.

Tây Kết đánh dấu sự hoàn tất của một cuộc đảo ngược cục diện phi thường. Chỉ vài tháng trước, hai vua phải rời kinh thành và đất nước đứng bên bờ nguy hiểm; đến giữa năm, các đạo quân xâm lược bị đánh tan. Đối với Trần Quốc Tuấn, chiến thắng khẳng định tính đúng đắn của kế sách tránh nhuệ khí ban đầu, bảo toàn chủ lực, khoét sâu khó khăn hậu cần rồi phản công dồn dập khi thời cơ chín muồi.