TÊN ANH TRÊN BIA ĐÁ LÀNG
Từ ngày con trai hy sinh, người mẹ quê lúa Thái Bình sống lặng lẽ với ký ức và nỗi đau không lời. Chỉ đến khi tên con được khắc trên bia đá làng, bà mới thấy sự mất mát riêng mình hòa vào ký ức chung của quê hương.
Ngày bia tưởng niệm liệt sĩ của làng Song Lãng hoàn thành, bà Bùi Thị Thắm dậy rất sớm. Bà mặc bộ áo nâu đã cũ, gài lại chiếc khăn mỏ quạ, rồi chống gậy ra đình làng. Con đường đất quen thuộc hôm nay đông người hơn mọi ngày, nhưng bước chân bà chậm và nặng.
Bà đã chờ ngày này gần hai mươi năm.
Con trai bà – Bùi Văn Hòa – nhập ngũ năm mười chín tuổi. Ngày tiễn con đi, bà chỉ kịp dúi vào tay con nắm cơm nếp và dặn: “Đi thì đi cho trọn, sống cho ra sống.” Hòa cười, cái cười còn nguyên nét trẻ con. Bà không biết đó là lần cuối cùng nhìn thấy con.
Giấy báo tử về làng vào một buổi trưa oi ả. Bà Thắm ngồi thẫn thờ rất lâu, rồi lặng lẽ gấp tờ giấy lại, đặt lên bàn thờ. Không khóc thành tiếng. Nước mắt bà chảy vào trong, lặng như nước ngấm xuống đất.
Từ đó, mỗi năm đến ngày giỗ, bà bày mâm cơm cúng như thể con vẫn còn đâu đó. Bà không biết con nằm ở đâu, chỉ biết tên con đã được ghi là “liệt sĩ”.
Khi danh sách khắc bia được công bố, bà lục tìm rất lâu. Đến khi nhìn thấy dòng chữ “Bùi Văn Hòa”, bà bỗng run lên. Tên con bà – cái tên bà đã gọi suốt đời – giờ nằm trên đá lạnh, bên cạnh hàng chục cái tên khác.
Cao trào đến khi lễ khánh thành bia bắt đầu. Trống vang lên chậm rãi. Bà Thắm đứng trước bia, đưa tay sờ lên từng nét chữ. Đá lạnh, nhưng bà thấy như có hơi ấm. Bà thì thầm: “Con ở đây rồi à?”
Lần đầu tiên sau nhiều năm, bà khóc thành tiếng. Nhưng đó không chỉ là nước mắt đau thương. Đó là nước mắt của sự ghi nhận: con bà không mất trong quên lãng.
Tên anh trên bia đá làng – giản dị, lặng lẽ – nhưng với người mẹ quê lúa, đó là nơi con bà được trở về.
