Tên chị sống mãi với non sông

Chiến công lẫy lừng nhất và cũng là trang sử bi tráng nhất của Ðội Biệt động thị xã Cà Mau diễn ra vào ngày 3/4/1970. Trận đánh quy mô lớn nhắm vào Ty Cảnh sát An Xuyên, do đồng chí Tạ Minh Nghiệp (Tư Bình), Chính trị viên Ðội Biệt động, trực tiếp tổ chức. Ðể chuẩn bị cho trận đánh quyết định này, từ khu vườn nhà ông Châu Văn Trượng (Bí thư Chi bộ ấp Cây Khô), chị Hồ Thị Kỷ cùng các đồng đội gồm: Sáu Liên, Tư Tâm, Bảy Hoa và Thanh Hùng (mới 16 tuổi) kiên trì tập luyện cách đi đứng, giữ thăng bằng sao cho chiếc giỏ xách nguỵ trang chứa khối mìn nặng tới 6 kg trông tự nhiên như người đi chợ bình thường.

Sáng ngày định mệnh ấy, khi tiếp cận mục tiêu phía trái Ty Cảnh sát An Xuyên, trong tình thế vô cùng hiểm nghèo và trước sự bao vây, kiểm soát gắt gao của quân thù, để bảo toàn lực lượng, giữ vững khí tiết cách mạng và bảo vệ bí mật tuyệt đối của tổ chức, Hồ Thị Kỷ dũng cảm kích nổ khối mìn mang theo. Tiếng nổ rung trời vang lên, cướp đi sinh mạng nhiều tên địch, nhưng cũng là lúc người con gái đất mũi anh dũng nằm xuống ở tuổi 21, cùng sự hy sinh của chị Huỳnh Thị Kim Liên và bé Hồ Thị Thuý Nghiêm (con gái chị Liên).

Sự hy sinh của chị Hồ Thị Kỷ làm kẻ thù khiếp vía, lay động hàng triệu trái tim yêu nước. Ðể tri ân người con gái anh hùng, Ðội Biệt động thị xã Cà Mau sau đó vinh dự được mang tên Ðội Biệt động Hồ Thị Kỷ. Chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND giải phóng miền Nam. Tên tuổi của chị đã đi vào lịch sử và thơ ca của dân tộc.  Năm 1972, Nhà thơ Nguyễn Hải Tùng xúc động viết nên bài thơ “Từ trái tim em”, với những vần thơ bất hủ đi cùng năm tháng: “Từ trái tim em bừng tiếng nổ/Cuối trời Tổ quốc lửa dâng cao/Từ trái tim em nung thép đỏ/Chảy vào mạch sống vạn đời sau”...

Ngày nay, tên của chị được trang trọng đặt cho xã, ngôi trường phổ thông trong tỉnh và nhiều con đường huyết mạch trên khắp cả nước.