“Thà hy sinh chứ nhất định không rời pháo”

Đã 70 năm trôi qua, nhưng trong tâm trí của cựu chiến binh (CCB) Đặng Văn Duy, thôn Trung Quán, xã Duy Ninh (Quảng Ninh), ký ức về những năm tháng vẻ vang, tự hào của Chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn như nguyên vẹn.

Trong những ngày tháng 4 lịch sử, chúng tôi có dịp đến thăm CCB Đặng Văn Duy, người trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Qua lời kể của ông, Chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” được tái hiện như một bức tranh sống động, rõ nét.

Năm 1949, ông Duy nhập ngũ khi vừa tròn 19 tuổi. Sau khi tham gia đánh trận Xuân Bồ (Xuân Thủy, Lệ Thủy), ông được cử đi học tại phân khu Bình Trị Thiên. Sau 6 tháng, ông được đề bạt làm trung đội phó và tiếp tục được lệnh thuyên chuyển về Đại đoàn 304. Ông đã cùng với đồng đội tham gia các chiến dịch: Biên Giới, Hà Nam Ninh, Hòa Bình, Tây Bắc.

Tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông giữ vai trò là trung đội phó phụ trách khẩu đội sơn pháo 75mm. Ngày đó, pháo được vận chuyển vào trận địa hoàn toàn bằng sức người. Một trung đội có 15 người khiêng pháo và 15 người vác đạn đi giữa đường núi gồ ghề, khúc khuỷu, dốc cao vực thẳm nhưng không ai nản chí, luôn cố gắng hết sức để hoàn thành nhiệm vụ.

“Sau khi kéo pháo vào trận địa sẵn sàng chiến đấu thì trung đội nhận được lệnh kéo pháo ra với mục tiêu phải “đánh chắc, thắng chắc”. Lúc kéo pháo vào gian nan, vất vả bao nhiêu thì lúc kéo ra càng khó khăn gấp bội. Có những đoạn đường một bên là sườn núi chênh vênh, một bên là vực sâu, nếu lỡ trượt bánh lăn pháo thì người và pháo chẳng còn cách nào cứu vãn được”, ông Duy nhớ lại.

Thời điểm đó, việc quân ta đưa được những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua bao núi cao, vực sâu vào mặt trận Điện Biên Phủ là một kỳ tích rất lớn. “Tôi là một trong những chỉ huy khẩu đội pháo 75mm vinh dự được phát hỏa đầu tiên để mở đường cho bộ binh tiến vào. Đến bây giờ nhớ lại khoảnh khắc lịch sử đó, tôi vẫn thấy hồi hộp, xúc động”, ông Duy chia sẻ.

Sau khi thực hiện mệnh lệnh bắn loạt pháo đầu tiên mở đầu chiến dịch, trung đội pháo nhận lệnh làm nhiệm vụ nghi binh kéo pháo qua Nam Lào rồi kéo pháo về, ngày đi vào đêm đi ra cho đến khi kết thúc chiến dịch. Sau khi Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc, ông về Quân khu 3, đến năm 1958 về Trung đoàn pháo binh 68, Sư đoàn 304 với quân hàm thiếu úy. Những năm 1959-1960, ông được cử đi học để về dạy bổ túc văn hóa cho cán bộ và phục viên trở về địa phương.

Khi trở về quê hương, với sự tín nhiệm của bà con, ông phụ trách mảng kế hoạch của hợp tác xã và đội trưởng sản xuất nông nghiệp. Với phẩm chất người lính Điện Biên năm xưa từng xông pha nơi lửa đạn hiểm nguy, không có khó khăn nào làm ông nản chí. Ông luôn nỗ lực hết mình, tìm tòi, sáng tạo, đóng góp cho sự phát triển của quê hương.

Giờ đây, tuy đã bước vào tuổi 94 nhưng ông Duy vẫn rất minh mẫn và luôn vui vẻ bên gia đình, bà con lối xóm. Khi được hỏi, ông có tâm nguyện gì muốn nhắn nhủ với thế hệ trẻ sau này, ông cười hiền chia sẻ: “Tôi chỉ mong Quân đội ta ngày càng lớn mạnh, hiện đại hơn để bảo vệ đất nước. Thế hệ trẻ sau này luôn cống hiến hết mình cho Tổ quốc, xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp”.

Lan Chi

“Di sản vô giá tiếp lửa truyền thống cho gia đình”

70 năm trôi qua, trong ký ức người chiến sĩ Điện Biên Võ Văn Vang (SN 1934), ở thôn Thượng Phong, xã Phong Thủy (Lệ Thủy) vẫn vẹn nguyên những hình ảnh, ký ức hào hùng về những ngày tháng chiến đấu khốc liệt ở Điện Biên Phủ. Với ông, Điện Biên Phủ luôn là kỷ niệm đẹp nhất trong cuộc đời.

Buổi sáng những ngày tháng 4, nắng vàng rải nhẹ trên đường vào con hẻm nhỏ ở xóm 8, thôn Thượng Phong. Mấy hôm nay, đông đảo cựu binh khắp nơi trong huyện về đây để thăm hỏi, động viên, khơi lại dòng ký ức của người thương binh, chiến sĩ Điện Biên Võ Văn Vang.

Trong ngôi nhà khang trang, rộng rãi, dù đã ở tuổi “xưa nay hiếm”, trí nhớ suy giảm, không còn nhớ được tường tận chi tiết từng trận đánh, nhưng khi biết chúng tôi muốn nghe về Chiến dịch Điện Biên Phủ mà ông đã trực tiếp tham gia của bảy thập kỷ trước, người lính già tỏ ra nhanh nhẹn hẳn, bởi với ông, đó là cả tuổi thanh xuân và cả sự cống hiến cho Tổ quốc.

Ngược dòng lịch sử về thời khắc thiêng liêng của 70 năm trước, ông Vang kể rằng, năm 1950, ông theo học Trường thiếu sinh quân Liên khu 4; khi vừa tròn 20 tuổi, ông được biên chế vào c315, d240, e174, Đại đoàn 316. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của ông Vang được giao nhiệm vụ trực tiếp tham gia đánh đồi A1.

“Sau năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, khi lá cờ “Quyết chiến-Quyết thắng” của bộ đội ta tung bay trên nóc hầm Đờ-cát, mọi người trong đơn vị ai nấy đều hồ hởi, phấn khởi. Bởi, vượt qua biết bao gian lao, vất vả, hy sinh, đến nay chiến dịch đã thắng lợi...”, ông Vang nhớ lại.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông Võ Văn Vang bị thương trong trận đánh đồi A1 nên được đưa trở về tuyến sau ở tỉnh Thái Bình. Tại đây, ông bắt đầu công tác dạy học cho các thương binh trong trại thương binh Thái Bình. Năm 1960, ông Võ Văn Vang xây dựng tổ ấm cùng bà Lã Thị Thoa (SN 1939, quê Thái Bình). Không lâu sau đó, ông cùng vợ con trở về quê hương Lệ Thủy và tiếp tục tham gia dạy học, làm quản lý giáo dục tại địa phương cho tới khi nghỉ hưu vào năm 1985.

Ông Vang lật giở cho chúng tôi xem những phần thưởng, kỷ vật của mình. Những tấm huân chương, huy chương lấp lánh về một thời hào hùng ở mặt trận Điện Biên được ông cất giữ cẩn thận. Với ông, tất cả đã là quá khứ nhưng đầy kiêu hãnh và tự hào…

Anh Võ Văn Quân (SN 1965), người con thứ 3 của ông Võ Văn Vang chia sẻ: “Với ba tôi, ký ức vẹn nguyên về từng trận đánh, từng chiến công và cả mất mát, hy sinh vẫn luôn được kể lại trong những lần sum họp gia đình... Đó là di sản vô giá tiếp lửa truyền thống cho gia đình cũng như thế hệ trẻ hôm nay và mai sau...”.