THẠCH HÃN – DÒNG SÔNG GIỮA HAI MẶT KÝ ỨC

Có một dòng sông từng rất đỗi hiền hòa, nơi những người lính có thể uống nước, bơi lội, mò cua bắt ốc. Nhưng cũng chính dòng sông ấy đã trở thành tuyến vận chuyển sinh tử trong 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị năm 1972.

Đó là sông Thạch Hãn.

Năm ấy, tôi cùng những người bạn đang là sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Chúng tôi tạm biệt giảng đường, lên đường ra trận. Trung đoàn 95 thuộc Sư đoàn 325 được phân công chốt giữ Thành cổ Quảng Trị.

Ấn tượng đầu tiên của tôi về chiến trường là bom ngạt.

Đoàn xe vừa từ miền Bắc vào đến Quảng Trị thì bị địch đánh bất ngờ. Không có phương tiện phòng độc, chúng tôi gần như không biết phải làm gì. Hơi ngạt khiến nhiều người ngã xuống.

Rồi chúng tôi nghe thấy tiếng hô chạy ra bờ sông.

Thạch Hãn xuất hiện như một lối thoát. Chúng tôi dìu nhau đến bờ sông, ngụp xuống nước và thoát khỏi hiểm nguy.

Sau đó, trong những ngày chốt giữ Thành cổ, chúng tôi lại nhiều lần tìm đến dòng sông để lấy nước. Không có điều kiện đun nấu, bộ đội chủ yếu ăn lương khô. Có lúc vớt được mì ăn liền, gạo ăn liền từ thượng nguồn trôi xuống, chúng tôi đổ nước sông vào và ăn ngay.

Nhưng chỉ cần màn đêm buông xuống, Thạch Hãn lại mang một diện mạo khác.

Cầu bị phá. Con đường vận chuyển duy nhất gần như chỉ còn dòng sông. Hàng đêm, từng đoàn bộ đội vượt qua những đoạn sông dưới ánh pháo sáng. Đạn B40, B41 và các loại vũ khí được gùi trên vai. Bom B52 dội xuống từ trên cao, pháo từ biển Cửa Việt bắn vào.

Có những cột nước dựng lên giữa dòng.

Có những người lính biến mất trong những cột nước ấy.

Máu của họ hòa vào dòng Thạch Hãn.

Bến sông trước dinh tỉnh trưởng cũ là nơi chúng tôi chứng kiến nhiều chuyến ca-nô chở thương binh. Ca-nô thường rời bến lúc nửa đêm để tránh địch.

Một lần, tôi bị mảnh M79 xuyên thủng mắt cá chân. Nhưng tôi vẫn tỉnh táo và được giao nhiệm vụ giữ im lặng cho thương binh khi ca-nô đi qua vị trí địch. Động cơ tắt. Mái chèo khẽ khàng. Mọi người gần như nín thở.

11 người thoát được.

Nhưng bốn đồng chí hy sinh tại trạm phẫu vì vết thương quá nặng. Hai đồng chí khác hy sinh khi xe tải đưa họ ra Bắc bị bom B52 đánh trúng.

Trong một lần đơn vị được tăng cường, tôi bất ngờ gặp em trai mình. Hai anh em chỉ kịp nhìn nhau, động viên nhau cố gắng. Chúng tôi hứa ít nhất phải có một người trở về.

Nhưng chiến tranh không cho chúng tôi giữ trọn lời hứa ấy.

Em tôi bị thương và được đưa ra Bắc. Năm 1979, em tái ngũ rồi hy sinh tại chiến trường Campuchia.

Nhiều năm sau, tôi vẫn nhớ dòng Thạch Hãn. Nhớ những đêm vượt sông, những chuyến ca-nô, những người đồng đội và cả người em trai đã ra đi.

Dòng sông hôm nay vẫn chảy bình yên.

Chỉ có ký ức của chúng tôi là mãi không bình yên.