Thái sư Trần Thủ Độ – Nhà đạo diễn lịch sử tài ba, trụ cột khai sáng triều Trần và tác giả câu nói đập tan ý chí quân Mông Cổ "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin Bệ hạ đừng lo" (1194 – 1264).

Một tấm gương kiệt xuất, nhà chính trị - quân sự thiên tài và người đặt nền móng vững chắc cho vương triều nhà Trần chính là Thái sư Trần Thủ Độ – Nhà đạo diễn lịch sử tài ba, trụ cột khai sáng triều Trần và tác giả câu nói đập tan ý chí quân Mông Cổ "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin Bệ hạ đừng lo" (1194 – 1264).

Nhà chiến lược thiên tài và cuộc chuyển giao quyền lực lịch sử

Trần Thủ Độ (sinh năm 1194, quê ở làng Lưu Xá, nay thuộc huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) là người có vai trò quyết định trong việc đưa họ Trần lên nắm quyền cai trị Đại Việt.

Đầu thế kỷ XIII, vương triều nhà Lý suy yếu nghiêm trọng, trong nước bãi công, loạn lạc khắp nơi. Với tầm nhìn chiến lược và sự quyết đoán sắc bén, Trần Thủ Độ (khi đó giữ chức Điện tiền chỉ huy sứ) đã từng bước thu gom quyền lực, sắp xếp cuộc hôn nhân lịch sử giữa Lý Chiêu Hoàng (vị nữ hoàng cuối cùng nhà Lý) và cháu ông là Trần Cảnh (Vua Trần Thái Tông) vào cuối năm 1225.

Tháng 1 năm 1226, ông đạo diễn sự kiện Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh, hoàn thành cuộc chuyển giao quyền lực êm đẹp, không gây ra nội chiến hay tổn thất xương máu cho dân tộc, chính thức khai sinh vương triều nhà Trần.

Bản lĩnh "Đầu thần chưa rơi xuống đất..." trong Kháng chiến chống Mông Cổ lần 1 (1258)

Trần Thủ Độ giữ chức Thái sư quốc công, đứng đầu toàn bộ triều chính và quân đội. Ông dốc lòng củng cố pháp luật, tổ chức quân đội tinh nhuệ và xây dựng hệ thống phòng thủ đất nước.

Năm 1258, đế quốc Mông Cổ – lực lượng quân sự hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ – huy động 3 vạn kỵ binh do Ngột Lương Hợp Đài chỉ huy ồ ạt tràn sang xâm lược Đại Việt.

Trước sức mạnh cuồng phong của kỵ binh giặc, quân ta thất thủ tại trận Bình Lệ Nguyên, Vua Trần Thái Tông phải chủ động rút lui khỏi Thăng Long để bảo toàn lực lượng. Trong lúc triều đình hoang mang, một số đại thần thậm chí đã tính đến chuyện hàng giặc, Vua Trần Thái Tông đến hỏi ý kiến Trần Thủ Độ. Ông đã dõng dạc trả lời một câu bất hủ ghi danh vào sử sách:

"Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin Bệ hạ đừng lo!"

Khí tiết rắn rỏi và sự tự tin phi thường của Trần Thủ Độ như một luồng gió tiếp thêm sức mạnh cho toàn bộ triều đình và quân sĩ. Ông cùng Vua Trần thực hiện chiến thuật "Vườn không nhà trống", khiến quân Mông Cổ rơi vào cảnh tuyệt lương, mệt mỏi tại Thăng Long.

Ngay sau đó, quân dân nhà Trần mở cuộc phản công oanh liệt tại Đông Bộ Đầu (Hà Nội ngày nay), đập tan toàn bộ quân Mông Cổ, buộc chúng phải tháo chạy bán sống bán chết về nước.

Chí công vô tư và sự tôn nghiêm của pháp luật

Không chỉ là nhà quân sự kiệt xuất, Trần Thủ Độ còn là một nhà trị quốc nổi tiếng với sự nghiêm minh, công bằng và chí công vô tư:

• Tôn trọng sự can gián: Có lần Vua Trần Thái Tông muốn phong chức Tướng quốc cho người anh ruột của Trần Thủ Độ là Trần An Quốc. Trần Thủ Độ thẳng thắn tấu vua: "An Quốc là anh thần, nếu cho là giỏi thì thần xin lui về, nếu cho thần giỏi hơn thì không nên phong cho An Quốc. Nếu cả hai cùng làm Tướng quốc thì việc trong nước sẽ ra sao?". Vua nghe xong đành dừng lại.

Tấm gương pillar của dân tộc

Năm 1264, Thái sư Trần Thủ Độ qua đời, thọ 70 tuổi. Vua Trần Thái Tông truy tặng ông làm Thượng父 Thái sư Trung Vũ Đại Vương.

Trần Thủ Độ là một nhân vật lịch sử đặc biệt: vừa là nhà chính trị quyết đoán, tay cứng cựa sẵn sàng gánh chịu mọi tai tiếng để bảo vệ sự ổn định của đất nước, vừa là người anh hùng xả thân đập tan cuộc xâm lược của quân Mông Cổ. Sự kiên cường và tầm nhìn của ông đã đặt nền móng chắc chắn cho vương triều nhà Trần ba lần đại thắng quân Nguyên - Mông lừng lẫy thế giới.