THÁI THỊ BÔI NGƯỜI CON GÁI QUANG VINH CỦA PHONG TRÀO CÁCH MẠNG ĐÀ NẴNG

hái Thị Bôi (1911–1938) là một nữ chiến sĩ cách mạng tiêu biểu của Quảng Nam – Đà Nẵng trong thập niên 1920–1930. Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, bà sớm tiếp nhận chí hướng cách mạng, tham gia Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, nuôi giấu cán bộ và hoạt động dưới vỏ bọc kinh doanh. Dù tuổi đời ngắn ngủi, bà để lại dấu ấn đặc biệt trong phong trào cách mạng địa phương.

1. Tiểu sử và hoàn cảnh gia đình

- Thái Thị Bôi sinh tháng 3 năm 1911 tại làng Nghi An, xã Hòa Phát (nay thuộc Đà Nẵng), trong một gia đình nghèo nhưng có truyền thống yêu nước. Chú ruột của bà là Thái Phiên – một chí sĩ yêu nước nổi tiếng, nên từ nhỏ bà đã chịu nhiều ảnh hưởng từ phong trào yêu nước.

- Tuy nhiên, năm bà 5 tuổi, bà đã phải chứng kiến cảnh thực dân Pháp hành quyết Thái Phiên – điều đã để lại trong bà động lực đấu tranh mạnh mẽ.

- Từ đó, bà ra sức học tập và dần tiến đến con đường cách mạng.

2. Con đường học vấn và giác ngộ cách mạng

- Năm 1924, Thái Thị Bôi thi đỗ hạng ưu vào Trường Đồng Khánh (Huế) – ngôi trường nữ sinh danh giá nhất Trung Kỳ.

- Tại đây, bà giác ngộ cách mạng nhờ được tiếp xúc với sách báo yêu nước, tư tưởng tiến bộ và phong trào chống thực dân và bắt đầu tham gia các phong trào học sinh, sinh viên yêu nước.

- Sau đó, nhờ sự giới thiệu của các đồng chí trong phong trào, bà được kết nạp vào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội.

- Năm 1926, bà bị bắt giam vì có tư tưởng chống Pháp và sau đó bị bị quản thúc tại quê nhà. Tuy vậy bà vẫn hoạt động trong vòng vây của mật thám Nghĩa An – Đà Nẵng.

3. Hoạt động cách mạng

- Đầu năm 1928, bà được bầu vào Ban Chấp hành Tỉnh bộ của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tại Quảng Nam – Đà Nẵng, làm nhiệm vụ liên lạc tổ chức.

- Cũng năm 1928, bà thành lập “Đà thành Nữ công học hội”: vận động nữ thanh niên, tổ chức dạy nghề, dạy văn hóa và tuyên truyền cho phụ nữ về quyền bình đẳng, ý thức cách mạng.

- Năm 1930, bà chính thức gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.

- Sau đó, bà cùng chồng là Lê Văn Hiến và đồng chí Nguyễn Sơn Trà thành lập hiệu sách Việt Quảng (còn gọi là “Hiệu buôn Việt Quảng”). Đây không chỉ là nơi phát hành sách báo tiến bộ, mà còn là một cơ sở kinh tế (bán thuốc tây, buôn gỗ, rượu dâu,...) để gây quỹ cho hoạt động cách mạng.

- Bà cũng dùng hiệu buôn để che giấu, nuôi giấu nhiều cán bộ cách mạng, hỗ trợ tài chính cho chiến sĩ mới ra tù, làm nơi liên lạc bí mật.

4. Hy sinh

- Vì bị mật thám theo dõi và đàn áp liên tục, sức khỏe bà suy yếu nhanh chóng

- Bà qua đời ngày 23/2/1938 - khi mới 27 tuổi. Tuy nhiên, đám tang của bà có hàng ngàn người tham dự, cho thấy sự kính trọng sâu sắc của nhân dân.

5. Di sản

- Tổ chức & kết nối cách mạng: Thái Thị Bôi là nhân vật nữ quan trọng trong phong trào cách mạng ở Quảng Nam – Đà Nẵng. Qua hiệu sách Việt Quảng, bà xây dựng một mạng lưới kinh tế cách mạng rất thực dụng và hiệu quả, vừa phục vụ cách mạng vừa đảm bảo nguồn lực hoạt động.

- Vận động phụ nữ: Thông qua “Đà thành Nữ công học hội”, bà đã truyền cảm hứng cách mạng cho nữ thanh niên, cổ vũ quyền học hành, lao động, ý thức tự do và bình đẳng — điều khá tiến bộ trong bối cảnh xã hội những năm 20–30.

- Hy sinh sớm, nhưng để lại ảnh hưởng lớn: Mặc dù mất khi còn rất trẻ, tinh thần đấu tranh và tấm gương của bà được nhiều người kính trọng. Tang lễ của bà, cũng như những bài nói nhớ sau khi qua đời, cho thấy bà được nhiều thành phần cách mạng và quần chúng yêu mến.

- Tưởng niệm: Ở Đà Nẵng, có nhiều hoạt động tri ân bà. Ví dụ, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng đã từng đến thăm mộ bà.

- Di tích: Có khu tôn tạo tưởng niệm Thái Thị Bôi tại phường Hòa Phát, Đà Nẵng.

- Tư tưởng: Bà được xem như biểu tượng phụ nữ yêu nước, dũng cảm và kiên cường. Là hình mẫu để phụ nữ và thế hệ trẻ học hỏi tinh thần yêu nước, tinh thần cách mạng.