THÁI TỬ ĐẢNG ĐỜI THỨ NHẤT

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh (15/51957–14/9/2023) là một trong những nhà tình báo chiến lược và nhà ngoại giao quốc phòng xuất sắc nhất của Việt Nam thời bình. Suốt sự nghiệp binh nghiệp, ông từng đảm nhiệm các chức vụ cốt cán như Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Quốc phòng (Tổng cục 2) và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Trước khi đạt tới hàm Thượng tướng, giai đoạn ông mang quân hàm Thượng tá (những năm cuối thập niên 1990) chính là thời kỳ ông thể hiện tư duy tình báo sắc bén, trực tiếp chỉ đạo nhiều chuyên án lớn và được quy hoạch trở thành người đứng đầu ngành tình báo quân đội

Trong dư luận, và giới quan sát quân sự, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh thường được gọi bằng biệt danh “Thái tử Đảng đời thứ nhất”. Là con trai của một vị Đại tướng, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh không chỉ thừa hưởng tên tuổi mà còn sẵn có trong huyết quản một bổn phận sâu sắc đối với Tổ Quốc. Trong cuộc đời hơn 40 năm binh nghiệp của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, ông để lại nhiều di sản quan trọng trong lĩnh vực tình báo quốc phòng, đối ngoại quốc phòng và xây dựng. Quân đội Nhân dân Việt Nam chính quy, hiện đại.

Ngày còn bé, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh từng gọi Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh là "binh bét" và luôn bảo rằng khi lớn lên con đường của cậu con trai út là đi bộ đội. Đây cũng là điều thôi thúc ông kế túc sự nghiệp của cha mình, trở thành một người lính phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân như cha. Để đủ tuổi được nhập ngũ khi xin đi bộ đội, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã khai nhiều lên 2 tuổi. Chính vì thế, dù ông sinh ngày 15 tháng 5 năm 1959 tại Hà Nội nhưng trong giấy tờ lý lịch chính thức lại ghi Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh sinh năm 1957.

Về chuyện khai gian tuổi để đi lính, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh nhớ lại hồi ấy: "Khi tôi xin đi bộ đội thì mới có 17 tuổi, nếu khai tuổi thật người ta không cho nhập ngũ, nên phải khai thêm 2 tuổi". Sau này, khi Đảng và Nhà nước có cho điều chỉnh tuổi, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh cũng không điều chỉnh lại. Ông có nói: "Tôi để vậy không điều chỉnh, kẻo người ta lại nghĩ mình chạy tuổi thì buồn lắm".

I. ĂN TÌNH BÁO, NGỦ TÌNH BÁO, SỐNG TÌNH BÁO MỚI GIỎI ĐƯỢC

“Nền độc lập tự do của chúng ta đã được đổi bằng nhiều máu xương. Trong đó thì có công sức đóng góp của ngành tình báo - một ngành mà như Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi đó là tai, là mắt. Tai và mắt có tỏ thì trí óc mới thông thái để có thể lập ra những kế hoạch xuất sắc”- Cố Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh

Sau khi ông Vịnh từ chối đi học Liên Xô để xin ra chiến trường, năm 1983, Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia khi ấy là cố Chủ tịch nước Lê Đức Anh gửi gắm ông đến công tác tại đơn vị đặc biệt của Thiếu tướng Anh hùng lực lượng vũ trang Đặng Trần Đức. Đó là khi cuộc đời của chàng sĩ quan trẻ Nguyễn Chí Vịnh bước sang trang mới.

Đặng Trần Đức, hay còn gọi là Ba Quốc được tôn vinh là một chiến sĩ tình báo huyền thoại với nhiều hi sinh thầm lặng để đóng góp vào chiến thắng 30/4/1975 thống nhất đất nước của dân tộc. Với cái tên Nguyễn Văn Tá, ông ẩn mình dưới danh nghĩa sĩ quan tình báo của địch, có khi là làm việc cho Cơ quan mật vụ Phủ Tổng thống giữa trung tâm Sài Gòn sôi động với hàng tá cuộc chính biến suốt 20 năm.

Dù là con em cán bộ, nhưng chàng sĩ quan trẻ Nguyễn Chí Vịnh cũng không hề nhận được sự ưu ái từ nhà tình báo lỗi lạc Đặng Trần Đức, thậm chí ông còn bị "dội gáo nước lạnh" ngay lần đầu gặp mặt."Câu đầu tiên ông nói với tôi là ‘cậu sung sướng từ bé còn đây là chuyện sống chết, cậu xem làm được thì làm không thì về" – ông Đức nói.

Ấy thế mà cậu trung úy khi đó lại gắn bó với ông Ba Quốc suốt 20 năm tiếp theo. Giải thích cho sự gắn bó ấy, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đúc kết lý do đó là sự tin tưởng: "May rằng tôi gặp một người thầy nghiêm khắc. Ông nghiêm khắc vì sự không tin tưởng. Nhưng cái nghiêm ấy mà tôi vượt qua được thì ông lại rất tin tôi và tôi ở với ông được 20 năm".

II. KHÁT VỌNG HÒA BÌNH VÀ SỨ MỆNH NGƯỜI LÍNH NGÀY NAY

Khi đã trở thành lãnh đạo của Tổng cục Tình báo.Năm 2009,ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và phụ trách mảng đối ngoại quốc phòng. Trong cương vị một nhà ngoại giao, Tướng Vịnh đã đóng góp quan trọng trong việc xây dựng đối ngoại quốc phòng trở thành một mũi chủ công trong thế trận bảo vệ Tổ quốc.

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và cấp có thẩm quyền làm sao để xây dựng trong cộng đồng ASEAN có sự hợp tác thống nhất giữa các lực lượng quốc phòng. Chính vì thế, Việt Nam đã có sáng kiến về thiết lập Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+).

Với các nước láng giềng có chung đường biên giới với Việt Nam như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã có những sáng kiến, đề xuất để làm sao sự phối hợp, hiểu biết lẫn nhau, dẫn tới xây dựng mối quan hệ với cácnước trên cơ sở quan hệ hợp tác quốc phòng.Một vai trò không thể không kể đến là việc ông đã góp phần trong việc đưa các chiến sĩ Mũ nồi xanh Việt Nam tham gia Hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Kết quả đạt được của lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc của Việt Nam được đánh giá rất cao