“THÁI TỬ ĐẢNG” VÀ NHỮNG CHUYỆN CHƯA KỂ - THƯỢNG TƯỚNG NGUYỄN CHÍ VỊNH

Những năm tháng sau khi Đại tướng Nguyễn Chí Thanh qua đời, con trai duy nhất của Tướng Thanh là cậu nhóc Nguyễn Chí Vịnh khi đó còn rất nhỏ đã được tất cả các chú, các bác trong Chính phủ Việt Nam dành cho một tình thương yêu nghiêm khắc. Họ đã dạy dỗ ông trở thành người lính tình báo, kiêu mang, che chở ông trong những năm tháng xuống tận đáy của đời mình để tìm được chính bản thân ông cũng như con đường mà ông muốn đi.

Trong ký ức của Vịnh, cậu nhóc không nhớ mẹ con nở một nụ cười nào nữa sau ngày ba thành mất. Nhưng bà vẫn cố gắng làm việc cho thật tốt, nuôi dạy chị em Vịnh sống với tất cả lòng tự trọng và kiêu hãnh của bà. Thời Bác Hồ còn sống, thi thoảng bác mời gia đình Nguyễn Chí Vịnh đến ăn cơm, hỏi han chuyện học hành. Vào ngày giỗ của ba Nguyễn Chí Thanh hàng năm, thời Bác Hồ còn sống, thi thoảng bác mời gia đình Nguyễn Chí Vịnh... Thời Bác Hồ còn sống, thi thoảng bác mời gia đình Nguyễn Chí Vịnh đến ăn cơm, hỏi han chuyện học hành. Vào ngày giỗ của ba Nguyễn Chí Thanh hàng năm, các bác, các chú đều có mặt, hỏi han Vịnh chuyện học hành, công việc rồi lại kể cho Vịnh nghe về ba của mình.

Khi Vịnh xin đi bộ đội thì mới chỉ có 17 tuổi. Vì tuổi thật không đủ nên phải cộng thêm 2 tuổi thành 19 tuổi. Các bác, các chú trong Chính phủ ngày đó thương Vịnh nhưng không nuông chiều. Có giai đoạn gần 2 năm đi rèn luyện ở Thanh Hóa, chỉ đạo của các chú là tuyệt đối không được nuông chiều hay ưu tiên. Nên từ chiến sĩ thông tin đến chân châu, làm ruộng, lập nhà, anh nuôi, Nguyễn Chí Vịnh đều phải làm hết.

Vào ngày Nguyễn Chí Vịnh cưới vợ, các bác, các chú đều có mặt. Bác Lê Trọng Tấn ngồi ở đám cưới mà khóc suốt vì nhớ ba Thanh. Ngày 30 tháng 4, đất nước thống nhất, sau khi bộ đội Nguyễn Chí Vịnh từ chiến trường trở về nhà báo tin mừng cho mẹ, ông lại thấy bà ngồi ở một góc tối trong bếp, lặng lẽ khóc một mình. Chắc hẳn mẹ nhớ ba nên khóc.

Những năm đó mẹ ốm đau, bệnh tật nhiều, Nguyễn Chí Vịnh luôn có cảm giác bà đã chết trong lòng cùng với ngày ba qua đời. Năm 1980, 13 năm sau ngày ba Thanh qua đời, mẹ cũng đi theo ba. Năm ngày mất, chàng thanh niên Nguyễn Chí Vịnh mới 21 tuổi. Vì bà đã ốm lâu nên Vịnh nghĩ mình đã luôn chuẩn bị tinh thần đón nhận ngày này. Nhưng lúc niệm bà, người ta dùng những chiếc đinh dài đóng vào nắp quan tài mà Nguyễn Chí Vịnh cảm thấy mỗi nhát búa như đang đóng thẳng vào tim mình. Song tiếng trước lại nín thở chờ tiếng sau, sợ lắm.

Lúc đó Vịnh đứng dựa vào tường, nhận ra rằng mình đã mất hết cả bố lẫn mẹ rồi. Nguyễn Chí Vịnh cảm nhận đời mình đã xuống đến tận đáy. Nhưng con người đã xuống đến tận đáy thì ắt phải vùng lên, vì nếu không vùng lên thì không còn gì nữa cả. Và Nguyễn Chí Vịnh chính là như thế.

Vài ngày sau khi mẹ qua đời, Nguyễn Chí Vịnh rời khỏi căn nhà mà Vịnh đã sống cùng ba, với mẹ và cả đại gia đình ở số 34 Lý Nam Đế, rồi khoác ba lô lên tàu vào Nha Trang nhập học Trường Sĩ quan Thông tin. Chàng học viên trẻ Nguyễn Chí Vịnh rất thông minh và ham học. Ngoài chuyện cố gắng học cho thật tốt, không vi phạm kỷ luật thì chỉ có một việc duy nhất mà tới giờ Vịnh vẫn thích, đó là đọc sách.

Nhà hết sách thì vào thư viện đọc, tới mức cô thủ thư trong trường sĩ quan còn tưởng là Vịnh thích và đến tán tỉnh cô ấy. Dù không nhớ được hết nhưng những cuốn sách đó rất bổ ích cho cuộc đời Nguyễn Chí Vịnh sau này. Sau 3 năm học ở trường sĩ quan, Tướng Văn Tiến Dũng khi ấy là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng định cho Vịnh đi du học ở Liên Xô. Mà hồi đó đi Liên Xô là đổi đời, ai cũng muốn.

Nhưng khi vào đơn vị chuẩn bị đi thì Nguyễn Chí Vịnh mới biết chỉ có mình là không biết tiếng Nga. Không muốn đi làm cảnh nên Vịnh quay lại gặp chú Văn Tiến Dũng, nói không đi nữa và xin sang chiến trường Campuchia. Nhưng chú Dũng nói là phải xin ý kiến ông Sáu Thọ, tức ông Lê Đức Thọ, người có quyền lực thứ hai trong Đảng khi đó. Bác Sáu Thọ nghe xong nói ngay: "Không được! Anh Thanh chỉ có mỗi thằng con, giờ đi như vậy lỡ có làm sao thì biết ăn nói thế nào?"

Chú Văn Tiến Dũng nghe vậy nên quyết định không cho Vịnh đi nữa. Cuối cùng, Nguyễn Chí Vịnh đến xin gặp chú Sáu Nam, Đại tướng Lê Đức Anh, khi đó đang là Tư lệnh mặt trận Campuchia. Lần gặp đầu tiên đó, chú Sáu Nam nói: "Chú đồng ý để cháu thực hiện nguyện vọng sang Campuchia, nhưng đi chiến trường là để công tác và chiến đấu, chưa tiến bộ là chưa được về đâu đấy."

Vịnh đã hứa với chú Sáu Nam: "Cháu hứa sẽ cố gắng công tác, chưa thành người, cháu chưa về." Cuối cùng Vịnh được sang chiến trường Campuchia, nhưng vẫn phải có sự cho phép của ông Lê Đức Thọ. Bây giờ Tướng Vịnh nghĩ lại, đó chính là tấm lòng của các ông ấy với ba Thanh, chứ lúc đó Nguyễn Chí Vịnh chỉ là một trung úy mới ra trường bình thường thôi.

Trung úy Nguyễn Chí Vịnh khi sang chiến trường Campuchia may mắn gặp được một người thầy nghiêm khắc, đó là thiếu tướng tình báo Ba Quốc. Câu đầu tiên ông ấy nói với Vịnh là: "Đây là công việc sống chết, cậu hãy cân nhắc, không làm được thì xin về."

Ở Campuchia, Nguyễn Chí Vịnh làm việc trong môi trường nhiều thông tin, lại rất khốc liệt và căng thẳng nên học hỏi được rất nhiều điều. Cái khốc liệt là áp lực công việc, vì nghề này không cho phép sai lầm, nó là sống chết, thành bại, thắng thua. Nó ép Nguyễn Chí Vịnh phải làm việc và luôn cố gắng tư duy nhiều hơn những gì mình có. Nghề tình báo dạy Nguyễn Chí Vịnh hiểu hơn thế nào là kẻ thù, thế nào là sự xâm hại từ bên ngoài đối với đất nước của mình. Nó giúp Vịnh hiểu mình nhất quán với quan điểm, cũng giúp Nguyễn Chí Vịnh hiểu hơn về những lựa chọn của các thế hệ đi trước như ba Nguyễn Chí Thanh.

Sau này, Tướng Nguyễn Chí Vịnh đi làm đối ngoại quốc phòng. Chỗ này có thể thương lượng, chỗ kia có thể mềm dẻo, nhưng khi bước tới ranh giới xâm phạm lợi ích quốc gia thì ngay lập tức phải có thái độ rõ ràng.