THÁI ÚY LÝ THƯỜNG KIỆT-CHIẾN CÔNG LỪNG LẪY TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT
Lý Thường Kiệt (1019-1105) được xem là một trong những vị tướng tài ba bậc nhất trong lịch sử triều Lý. Ông sinh ra vào năm 1019 và là tổng chỉ huy lãnh đạo quân dân Đại Việt trong công cuộc chống Tống xâm lược (1075–1077).
Vào khoảng năm 1075, đứng trước âm mưu xâm lược của quân Tống, Lý Thường Kiệt thực hiện chủ trương: “ Tiên pháp chế nhân”- Chủ động đánh trước để khống chế thế mạnh của đối phương
Ông chỉ huy quân dân ta tiến sang đánh các căn cứ của nhà Tống như Khâm Châu, Liêm Châu, Ung Châu.Sau khi phá hủy căn cứ quân sự và kho lương thực của quân địch. Quân ta chủ động rút quân về nước để chuẩn bị tuyến phòng thủ và xây dựng trận địa mai phục.
Vào năm 1077, quân Tống tiến vào Đại Việt. Tiến vào tuyến phòng thủ trên sông Như Nguyệt (nay là Sông Cầu) do Lý Thường Kiệt trực tiếp chỉ đạo. Tại đây ông cho xây dựng hệ thống phòng thủ và bố trí lực lượng phù hợp đồng thời sử dụng địa hình sông Như Nguyệt để chặn đứng bước tiến của quân Tống. Nhiều lần quân địch cố gắn tấn công để phá vỡ phòng tuyến nhưng đều thất bại. Vào một đêm nọ, trong lúc trận chiến đang diễn ra rất ác liệt, bỗng bất ngờ ngân vang lên bài thơ thần:
“Nam quốc sơn hà nam đế cư,
Tuyệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”
Sau khi bài thơ vang lên lòng quân ta ngày càng sục sôi ý trí chiến đấu, đồng thời khiến cho quân Tống hoang mang, sợ hãi ý trí quân giặc tan rã. Nhân cơ hội đó, Lý Thường Kiệt cho quân ta bất ngờ tấn công, đánh tan quân Tống mang lại thắng lợi hoàn toàn.
Bài thơ được xem là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta, nhằm khẳng định chủ quyền và nêu roc ý trí kiên cường quyết chống ngoại xâm của quân dân ta.
