Thái úy Lý Thường Kiệt - Đòn phủ đầu biên ải và bản tuyên ngôn trên sóng Như Nguyệt

Thế kỷ XI, nhà Tống ráo riết chuẩn bị các kho lương thảo và đại quân tại Ung Châu, Khâm Châu để chuẩn bị tiến đánh Đại Việt. Đứng trước hiểm họa cận kề, Thái úy Lý Thường Kiệt đưa ra một tư duy quân sự hoàn toàn mới lạ: "Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc".

Mùa đông năm 1075, Lý Thường Kiệt chủ động dẫn hơn 10 vạn quân thủy bộ mở cuộc tập kích thần tốc sang đất Tống, triệt hạ hoàn toàn các căn cứ hậu cần then chốt của giặc rồi nhanh chóng rút về nước lập phòng tuyến chặn đánh. Khi đại quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang biên giới, họ vấp phải bức tường thành tự nhiên kiên cố bên bờ nam sông Như Nguyệt được gia cố bằng lũy tre dày đặc và hầm chông hiểm trở.

Giữa lúc thế trận giằng co quyết liệt, Lý Thường Kiệt cho người vào đền Trương Hống, Trương Hát đọc vang bài thơ thần Nam quốc sơn hà trong đêm tĩnh mịch: "Sông núi nước Nam vua Nam ở / Rành rành định phận tại sách trời...". Âm vang bài thơ giáng một đòn chí mạng vào tinh thần của binh lính Tống, khiến hàng ngũ địch hoang mang, rệu rã. Tận dụng thời cơ, quân ta tổng phản công đè bẹp nhuệ khí quân Tống, buộc kẻ thù phải chấp nhận giảng hòa rút quân.