THÁI VĂN A – “ĐÔI MẮT THẦN” GIỮ ĐẢO CỒN CỎ GIỮA BIỂN ĐÔNG

Có những người lính đi vào lịch sử không phải bởi họ đứng ở vị trí cao, mà bởi họ đã làm một công việc tưởng như rất thầm lặng nhưng có ý nghĩa đặc biệt trong những năm tháng chiến tranh. Có những người chỉ có một chiếc ống nhòm, một đài quan sát giữa biển khơi và một nhiệm vụ tưởng chừng đơn giản: nhìn thật xa, phát hiện thật sớm và báo thật chính xác.

Nhưng trong chiến tranh, đôi mắt của người lính ấy có thể quyết định sự sống còn của cả một đơn vị.

Trên đảo Cồn Cỏ những năm kháng chiến chống Mỹ, một người lính như thế đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và tinh thần bám trụ đến cùng.

Ông là Thái Văn A – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người được đồng đội và nhân dân nhắc nhớ với hình ảnh “đôi mắt thần” trên đảo Cồn Cỏ.

Sinh năm 1942 trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống cách mạng, quê hương của Thái Văn A là vùng đất Quảng Bình giàu truyền thống yêu nước. Năm 1962, chàng trai trẻ lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, năm 1963, ông được điều ra đảo Cồn Cỏ công tác.

Khi ấy, Cồn Cỏ chỉ là một hòn đảo nhỏ giữa biển khơi nhưng có vị trí đặc biệt quan trọng. Đảo nằm ở phía đông Vĩnh Linh, gần giới tuyến quân sự tạm thời và án ngữ một khu vực quan trọng trên biển. Trong những năm chiến tranh, Cồn Cỏ trở thành một điểm tiền tiêu mà đối phương tìm mọi cách đánh phá.

Và trên hòn đảo ấy, người lính trẻ Thái Văn A nhận một nhiệm vụ đặc biệt.

Đứng trên điểm cao quan sát biển trời.

1. Người lính trẻ và điểm cao giữa biển

Điểm cao 63,4m là nơi cao nhất trên đảo Cồn Cỏ. Từ đây, tầm nhìn mở rộng ra biển.

Nhiệm vụ của Thái Văn A là quan sát, phát hiện máy bay, tàu chiến và những hoạt động bất thường từ phía biển, sau đó nhanh chóng thông báo để đơn vị chủ động xử trí.

Ngày nay, đứng trên một điểm cao nhìn ra biển xanh, công việc ấy có thể nghe thật bình thường.

Nhưng trong chiến tranh, đó là nhiệm vụ luôn đặt người lính trong tình trạng căng thẳng.

Một chấm đen rất nhỏ xuất hiện ở phía chân trời.

Một âm thanh động cơ vọng lại giữa tiếng sóng.

Một tốp máy bay bất ngờ thay đổi hướng bay.

Một con tàu di chuyển khác thường.

Tất cả đều có thể là dấu hiệu báo trước một cuộc tập kích.

Vì vậy, người lính quan sát phải có đôi mắt tinh tường, đôi tai nhạy bén và một tinh thần luôn tỉnh táo.

Thái Văn A hiểu rằng mình không được phép chủ quan.

Ông kiên trì rèn luyện từng ngày để nâng cao khả năng quan sát. Đồng đội sau này vẫn nhắc đến ông như một người có khả năng phát hiện những dấu hiệu rất nhỏ từ xa. Chính từ nhiệm vụ ấy, hình ảnh “mắt thần Cồn Cỏ” dần trở thành cách gọi đầy trìu mến dành cho ông.

Có những ngày trời yên biển lặng.

Nhưng cũng có những ngày bầu trời rung chuyển.

Khi ấy, đôi mắt của người lính trên đài quan sát phải hoạt động không ngừng.

Bởi phía sau chiếc ống nhòm là cả một đơn vị đang chờ thông tin.

Và phía sau đơn vị là hòn đảo cần được bảo vệ.

2. Cồn Cỏ – hòn đảo nhỏ giữa biển lửa

Những năm 1960, chiến tranh ngày càng lan rộng và ác liệt.

Cồn Cỏ trở thành một trong những mục tiêu bị đánh phá dữ dội.

Đảo nhỏ.

Không gian hạn chế.

Nhưng quân và dân trên đảo quyết tâm bám trụ.

Đối phương sử dụng máy bay và tàu chiến liên tục đánh phá. Những trận bom khiến đất đá trên đảo rung chuyển, cây cối bị tàn phá, nhiều công trình bị hư hỏng.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của người lính quan sát càng trở nên quan trọng.

Thái Văn A phải đứng trên điểm cao giữa những đợt đánh phá để quan sát và thông báo mục tiêu.

Ông không chỉ nhìn.

Ông phải nhìn chính xác.

Không chỉ phát hiện.

Ông phải xác định đúng hướng và vị trí.

Không chỉ báo tin.

Ông phải báo thật nhanh.

Bởi trong chiến đấu, thời gian đôi khi được tính bằng từng giây.

Có một câu chuyện được nhiều tài liệu lịch sử kể lại về một đêm tháng 8 năm 1963.

Một tàu biệt kích của đối phương lợi dụng ánh trăng, tắt đèn và tìm cách tiếp cận đảo. Trong màn đêm, con tàu cố gắng hòa mình vào bóng tối của biển.

Nhưng người lính trên đài quan sát đã phát hiện dấu hiệu bất thường.

Thái Văn A lập tức báo cáo.

Sự cảnh giác ấy giúp lực lượng trên đảo kịp thời xử trí và chiếc tàu phải rút khỏi khu vực.

Một phát hiện.

Một thông báo.

Một tình huống được xử lý.

Đó là công việc thầm lặng của người lính trinh sát.

Nhưng những công việc tưởng như nhỏ bé ấy góp phần tạo nên sức mạnh phòng thủ của cả hòn đảo.

3. Khi bầu trời Cồn Cỏ rung chuyển

Ngày 8 tháng 8 năm 1964, nhiều tốp máy bay xuất hiện từ hướng đông nam.

Đảo Cồn Cỏ bước vào những ngày tháng đặc biệt căng thẳng.

Nhưng trận chiến khốc liệt nhất đối với Thái Văn A là những ngày sau đó.

Đầu năm 1965, các cuộc đánh phá vào đảo diễn ra ngày càng dữ dội.

Và rồi đến ngày 11 tháng 3 năm 1965.

Hàng chục máy bay đối phương tiến về phía Cồn Cỏ.

Mục tiêu của chúng có cả những vị trí quan trọng trên đảo.

Trong đó có đài quan sát của Thái Văn A.

Bầu trời rung chuyển.

Mặt đất rung lên.

Bom đạn trút xuống.

Đài quan sát trở thành một vị trí đặc biệt nguy hiểm.

Cấp trên cho phép Thái Văn A rời khỏi đài để tránh nguy hiểm.

Nhưng người lính trẻ đã lựa chọn ở lại.

Không phải vì ông không biết sợ.

Mà bởi ông hiểu rằng nếu mình rời vị trí, đơn vị có thể mất đi một đôi mắt quan sát quan trọng.

Và thế là ông tiếp tục bám trụ.

Bom đạn làm chân đài quan sát bị gãy.

Đài bị nghiêng.

Bản thân Thái Văn A bị thương.

Nhưng ông vẫn không rời vị trí.

Vẫn chiếc ống nhòm.

Vẫn hướng nhìn ra biển.

Vẫn những thông tin cần được truyền về cho đơn vị.

Trận đánh tiếp tục.

Nhưng người lính trên đài quan sát vẫn kiên cường làm nhiệm vụ cho đến khi trận đánh kết thúc. Theo các tư liệu lịch sử, trong trận chiến ấy, sự quan sát và thông báo mục tiêu của ông góp phần giúp đơn vị chiến đấu hiệu quả, bắn rơi 2 máy bay và bắn bị thương một số máy bay khác.

Hình ảnh ấy đã trở thành một trong những câu chuyện tiêu biểu về tinh thần chiến đấu trên đảo Cồn Cỏ.

Một người lính bị thương.

Một đài quan sát bị nghiêng.

Nhưng nhiệm vụ vẫn được giữ vững.

4. Đôi mắt không được phép khép lại

Có lẽ điều đáng khâm phục nhất ở Thái Văn A không nằm ở việc ông đã đứng trên đài quan sát bao lâu.

Mà là ông hiểu rõ ý nghĩa của vị trí mình đang giữ.

Nếu người lính chiến đấu dưới mặt đất là những người trực tiếp đối mặt với nguy hiểm thì người lính quan sát chính là người phải nhìn thấy nguy hiểm trước khi nó đến.

Bởi vậy, đôi mắt phải luôn mở.

Ngày cũng như đêm.

Trời đẹp cũng như lúc biển động.

Khi bình yên cũng như khi bom đạn trút xuống.

Trong ba năm công tác và chiến đấu trên Cồn Cỏ, Thái Văn A đã phục vụ chiến đấu hàng trăm trận, trực tiếp tham gia 135 trận và góp phần cùng đơn vị bắn rơi 20 máy bay Mỹ.

Con số ấy là một dấu mốc đáng nhớ.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số, chúng ta sẽ khó hình dung hết sự gian khổ.

Bởi để có được một lần phát hiện chính xác, người lính phải trải qua hàng giờ căng mắt nhìn về phía chân trời.

Để có một thông tin chính xác, họ phải rèn luyện khả năng phân biệt âm thanh, hướng bay, độ cao và những dấu hiệu bất thường.

Để giữ được bình tĩnh trong trận đánh, họ phải vượt qua nỗi sợ của chính mình.

Và để tiếp tục đứng trên đài quan sát khi bom đạn đang trút xuống, họ cần một ý chí đặc biệt.

Thái Văn A đã làm được điều đó.

5. Người lính của biển trời Cồn Cỏ

Cồn Cỏ những năm chiến tranh không chỉ có bom đạn.

Nơi đây còn có những ngày tháng thiếu thốn.

Đảo nằm giữa biển, điều kiện sinh hoạt khó khăn. Mọi thứ từ lương thực, nước ngọt đến các nhu yếu phẩm đều phải được vận chuyển từ đất liền ra.

Nhưng những người lính vẫn bám đảo.

Họ trồng rau.

Đào hầm.

Củng cố công sự.

Chăm sóc thương binh.

Giữ từng vị trí.

Và quan trọng nhất là giữ vững niềm tin.

Trong đội hình ấy, Thái Văn A không phải là người duy nhất chiến đấu.

Ông chỉ là một trong rất nhiều người lính đã góp phần biến Cồn Cỏ thành một biểu tượng của ý chí giữ đảo.

Đồng đội của ông là những người ngày đêm làm nhiệm vụ trên các vị trí chiến đấu.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Người quan sát.

Người truyền tin.

Người làm nhiệm vụ chiến đấu.

Người chăm sóc thương binh.

Người bảo đảm hậu cần.

Tất cả tạo thành một tập thể.

Và chính tập thể ấy đã làm nên sức mạnh của Cồn Cỏ.

6. “Mắt thần” giữa biển khơi

Có lẽ hiếm có hình ảnh nào tiêu biểu cho Thái Văn A hơn hình ảnh một người lính đứng trên đài cao, hai tay giữ chiếc ống nhòm, mắt hướng ra biển.

Phía trước ông là biển cả.

Phía sau ông là đồng đội.

Trên đầu là bầu trời luôn có thể xuất hiện máy bay.

Dưới chân là hòn đảo nhỏ mà ông có nhiệm vụ bảo vệ.

Một người.

Một chiếc ống nhòm.

Một đài quan sát.

Nhưng đó là cả một tuyến phòng thủ.

Bởi mỗi lần ông phát hiện mục tiêu, thông tin ấy lại được chuyển đến các đơn vị trên đảo.

Từ một người quan sát, thông tin trở thành hành động của cả đơn vị.

Và từ sự phối hợp ấy, những trận đánh được tổ chức chủ động hơn.

Đó chính là giá trị của người lính trinh sát.

Không phải lúc nào họ cũng là người được nhìn thấy đầu tiên.

Nhưng họ thường là người nhìn thấy đối phương trước.

7. Ba năm không thể nào quên

Ba năm trên Cồn Cỏ là khoảng thời gian đặc biệt trong cuộc đời Thái Văn A.

Đó là những năm tháng tuổi trẻ.

Nếu ở một nơi khác, tuổi trẻ ấy có thể gắn với học hành, gia đình, những ước mơ riêng.

Nhưng ở Cồn Cỏ, tuổi trẻ của ông gắn với biển trời và chiến đấu.

Ông đã chứng kiến đồng đội bị thương.

Chứng kiến những trận đánh dữ dội.

Chứng kiến hòn đảo bị bom đạn tàn phá.

Và cũng chứng kiến những chiến thắng được đổi bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh.

Những ký ức ấy không dễ phai mờ.

Nhiều năm sau chiến tranh, khi trở lại với cuộc sống đời thường, người lính năm xưa vẫn mang theo hình ảnh Cồn Cỏ trong tâm trí.

Có lẽ mỗi khi nghe tiếng sóng biển, ông lại nhớ đến những ngày đứng trên điểm cao 63.

Nhớ những buổi bình minh.

Nhớ những đêm dài.

Nhớ những người đồng đội.

Và nhớ chiếc ống nhòm từng gắn với tuổi trẻ của mình.

8. Người anh hùng sau ngày chiến thắng

Những chiến công trên đảo Cồn Cỏ đã đưa tên tuổi Thái Văn A trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của người lính trên đảo tiền tiêu.

Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi còn rất trẻ.

Đó là sự ghi nhận đối với những đóng góp đặc biệt của ông trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhưng danh hiệu cao quý ấy không làm thay đổi bản chất của người lính.

Sau những năm chiến đấu trên Cồn Cỏ, Thái Văn A tiếp tục gắn bó với quân đội.

Ông đi qua nhiều vị trí công tác, tiếp tục cống hiến trong quân ngũ và mang theo những bài học từ chiến trường vào những năm tháng xây dựng lực lượng sau chiến tranh.

Ông trở thành Đại tá.

Nhưng dù mang quân hàm cao hơn, trong ký ức của đồng đội, ông vẫn là người lính Thái Văn A của Cồn Cỏ.

Người từng đứng trên đài quan sát.

Người từng bị thương nhưng không rời vị trí.

Người có đôi mắt luôn hướng ra biển.

9. Khi người lính kể chuyện cho thế hệ sau

Sau chiến tranh, những câu chuyện về Cồn Cỏ dần trở thành ký ức lịch sử.

Nhưng Thái Văn A vẫn giữ lại rất nhiều kỷ vật.

Những bức ảnh.

Những dòng nhật ký.

Những phần thưởng.

Những câu chuyện về đồng đội.

Đó không chỉ là tài sản của riêng một gia đình.

Đó còn là những mảnh ghép của lịch sử.

Bởi chiến tranh không chỉ nằm trong những cuốn sách.

Chiến tranh còn nằm trong ký ức của những người từng sống qua nó.

Một bức ảnh cũ có thể kể về một người lính.

Một dòng nhật ký có thể kể về một ngày trên đảo.

Một chiếc huy chương có thể gợi lại cả một thời tuổi trẻ.

Và những lời kể của người lính có thể giúp thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải tự nhiên mà có.

10. Một người lính, một hòn đảo, một thời hoa lửa

Thái Văn A qua đời năm 2001.

Nhưng câu chuyện về ông vẫn còn được nhắc lại.

Bởi ông không chỉ là một cá nhân.

Ông là hình ảnh đại diện cho lớp người lính đã biến những hòn đảo nhỏ thành những pháo đài kiên cường.

Cồn Cỏ hôm nay đã khác.

Không còn những trận bom rung chuyển đất trời.

Không còn những đêm người lính phải căng mắt nhìn từng chấm đen trên biển.

Không còn tiếng báo động giữa những cuộc tập kích.

Nhưng trên hòn đảo ấy, ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn.

Và trong ký ức ấy có một người lính mang chiếc ống nhòm đứng trên điểm cao 63.

Đó là Thái Văn A.

LỜI KẾT: ĐÔI MẮT NHÌN RA BIỂN, TRÁI TIM HƯỚNG VỀ TỔ QUỐC

Có những chiến công được tạo nên bởi những trận đánh lớn.

Nhưng cũng có những chiến công bắt đầu từ một ánh mắt.

Một ánh mắt phát hiện mục tiêu.

Một tiếng báo động đúng lúc.

Một người lính không rời vị trí.

Một con người chấp nhận đứng giữa hiểm nguy để đồng đội có thêm thời gian chuẩn bị.

Thái Văn A chính là người lính như thế.

Trong ba năm trên đảo Cồn Cỏ, ông đã góp phần phục vụ chiến đấu hàng trăm trận, trực tiếp chiến đấu 135 trận và góp phần cùng đơn vị bắn rơi 20 máy bay Mỹ. Những con số ấy trở thành dấu ấn đặc biệt trong lịch sử của hòn đảo anh hùng.

Nhưng điều còn lại sâu sắc hơn những con số chính là tinh thần không rời vị trí khi Tổ quốc cần.

Hình ảnh Thái Văn A đứng trên đài quan sát giữa bom đạn có thể được xem như một biểu tượng của thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời chiến: bình dị nhưng kiên cường, không ồn ào nhưng quyết liệt, sẵn sàng đặt nhiệm vụ chung lên trên sự an toàn của bản thân.

Ngày hôm nay, Cồn Cỏ đã bình yên.

Biển vẫn xanh.

Gió vẫn thổi.

Sóng vẫn vỗ vào bờ.

Nhưng mỗi khi nhắc đến hòn đảo tiền tiêu ấy, người ta vẫn nhớ về những người lính đã từng đứng giữa biển trời để giữ đảo.

Trong số đó có một cái tên không thể quên:

Thái Văn A – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, “đôi mắt thần” của Cồn Cỏ.

Một người lính.

Một chiếc ống nhòm.

Một điểm cao giữa biển.

Và một trái tim luôn hướng về Tổ quốc.

Đó chính là câu chuyện về một thời hoa lửa - nơi tuổi trẻ được gửi lại giữa biển trời để đổi lấy những ngày đất nước thanh bình.