Tham gia du kích ở địa phương

Khác với những trận đánh giáp lá cà rực lửa hay những chuyến luồn rừng cắt đường đầy mưu trí, cuộc chiến của ông Cao Văn Tư – người du kích địa phương xã Bắc Khánh Vĩnh, sinh năm 1950 – lại là một cuộc chiến tĩnh lặng, cô độc và mang một màu sắc rùng rợn đến nghẹt thở. , thay vì ôm súng trường lao lên phía trước, ông Tư lại được giao một nhiệm vụ mà mỗi lần nhắc đến, ngay cả những cựu binh dạn dày sương gió nhất cũng phải rùng mình: "Thợ săn tử thần" – chuyên đi tìm và cưa bom, mìn lép để lấy thuốc nổ.

Vùng rừng núi Bắc Khánh Vĩnh chìm trong mưa bom bão đạn. Địch điên cuồng càn quét, rải thảm từ Bến Khế đến Suối Cau hòng nhổ tận gốc các cơ sở bám trụ của ta. Đội du kích xã khi ấy vũ khí vô cùng thô sơ, chủ yếu là mã tấu, giáo mác và vài khẩu súng kíp cướp được của địch. Để đương đầu với những toán lính được trang bị tận răng, du kích cần mìn, cần lựu đạn. Nhưng giữa vòng vây kẹp chặt, nguồn tiếp tế đạn dược từ tuyến trên bị đứt đoạn. Cái khó ló cái khôn, những người du kích đành phải "lấy mỡ nó rán nó". Nhiệm vụ tháo kíp, cưa bom đạn địch chưa nổ để lấy thuốc nổ (TNT) chế tạo mìn tự tạo được đặt lên vai những thanh niên gan dạ, khéo tay và có thần kinh thép nhất. Cao Văn Tư là một trong số đó.

Ông Tư ngày ấy người nhỏ thó, đen nhẻm, nhưng đôi bàn tay lại cực kỳ tài hoa và đôi mắt tinh như chim cắt. Một buổi trưa nắng gắt giữa mùa khô năm 1968, cơ sở báo tin địch vừa trút một đợt pháo bầy xuống khu vực rẫy cũ gần thôn Ba Dùi. Có một quả đạn pháo 105 ly cắm phập xuống đất mềm nhưng không nổ, nằm chỏng chơ như một con quái vật đang ngủ say chờ chực thức giấc.

Ông Tư cùng anh đội trưởng du kích mang theo đồ nghề tiến ra hiện trường. Đồ nghề của họ thô sơ đến thảm thương: một chiếc cưa sắt đã cùn răng, một chiếc búa nhỏ, vài cái đục tự rèn và một chiếc gùi mây đựng đầy nước suối.

Hiện trường vắng lặng như tờ. Hơi nóng hầm hập bốc lên từ mặt đất đỏ bazan. Quả đạn pháo to bằng bắp đùi người lớn, lớp sơn xanh ô liu đã xước xát, phần ngòi nổ cắm sâu xuống bùn đất. Bất cứ một sai sót nhỏ nào, một tia lửa lóe lên từ ma sát, hoặc một chấn động mạnh, quả đạn sẽ xé toạc mọi thứ xung quanh trong bán kính hàng chục mét. Sinh mạng của hai người du kích lúc này chỉ mỏng như sợi tóc.

Ông Tư nằm rạp xuống đất, áp ngực trần lên nền đất nóng rẫy, từ từ dùng hai tay moi từng nắm đất quanh quả đạn. Không được dùng cuốc, xẻng vì sợ chạm vào kim hỏa. Khi quả đạn lòi ra toàn bộ, công đoạn khủng khiếp nhất bắt đầu: Cưa vỏ đạn.

"Anh Tưới, anh cứ rót nước đều tay nhé, đừng để lưỡi cưa khô, xẹt lửa là anh em mình tan xương đấy!" - Chàng thanh niên 18 tuổi Cao Văn Tư thì thầm với người đồng đội.

Ông Tư cầm cưa, nghiến răng, từ từ cứa những nhát đầu tiên lên lớp vỏ thép dày cộp của quả đạn 105 ly. Két... két... két... Âm thanh kim loại nghiến vào nhau nghe rợn tóc gáy, vang vọng giữa khu rừng vắng. Mồ hôi vã ra như tắm, chảy ròng ròng trên trán, cay xè hai hốc mắt, nhưng ông Tư không dám nháy mắt, cũng không dám đưa tay lên quệt. Mọi sự tập trung, mọi giác quan của ông đều dồn vào mũi cưa. Dòng nước suối từ chiếc gùi của người đồng đội nhỏ đều đặn xuống khe rãnh đang hình thành, cuốn đi những mạt sắt nhỏ li ti và làm nguội lưỡi cưa.

Mười lăm phút. Nửa tiếng. Một tiếng trôi qua. Thời gian lúc này không tính bằng giờ, bằng phút, mà tính bằng từng nhịp tim đập thình thịch trong lồng ngực. Bắp tay ông Tư mỏi nhừ, căng cứng, rướm máu vì tỳ lỳ trên lớp đá mi, nhưng lực kéo cưa vẫn phải đều đặn, không được phép khựng lại hay giật cục. Chỉ cần lưỡi cưa đi chệch một ly, cọ xát mạnh tạo ra tia lửa, cái chết sẽ đến ngay lập tức mà không kịp có một tiếng kêu cứu.

Sự tĩnh lặng của khu rừng bị xé toạc bởi tiếng phành phạch của chiếc trực thăng trinh sát địch đang quần thảo phía xa. Gió thốc lá cây bay lả tả. Ông Tư và đồng đội vội vàng phủ tạm mấy cành lá ngụy trang lên quả đạn, nằm bất động, úp mặt xuống đất. Tiếng động cơ xa dần, ông lại lồm cồm bò dậy, tiếp tục công việc đang dang dở.

Đến xế chiều, khi ánh mặt trời đỏ ối bắt đầu khuất sau rặng núi, lớp vỏ thép cuối cùng cũng đứt lìa. Khối thuốc nổ màu vàng nhạt bên trong lộ ra. Ông Tư thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực như vừa được dỡ bỏ tảng đá ngàn cân. Họ cẩn thận dùng thanh nứa mỏng nạy từng tảng thuốc nổ, xếp gọn gàng vào gùi. Khối thuốc nổ quý giá từ quả đạn pháo ấy sau đó được chia nhỏ, nhồi vào những quả mìn định hướng, ống bơ, trở thành vũ khí lợi hại của du kích xã. Vài ngày sau, chính những quả mìn tự tạo ấy đã hất tung chiếc xe bọc thép của ngụy trong một cuộc càn quét, bảo vệ an toàn cho hàng chục hộ dân thôn Bến Khế đang sơ tán.

Suốt những năm tháng thanh xuân của mình, người du kích Cao Văn Tư đã "hóa kiếp" cho không biết bao nhiêu quả bom, trái pháo tịt ngòi như thế. Ông đùa giỡn với tử thần không phải vì thích sự mạo hiểm, mà vì ông biết, mỗi gram thuốc nổ lấy được là thêm một tia hy vọng bảo vệ buôn làng, thêm một phần sinh mệnh của đồng bào được giữ lại.

Hòa bình lập lại, ông Tư không trở thành một vị tướng, cũng không đeo nhiều huân huy chương lấp lánh như những người lính chủ lực. Ông trở về với cuộc sống đời thường, làm một lão nông hiền lành nơi mảnh đất Bắc Khánh Vĩnh. Bàn tay tài hoa từng tháo hàng trăm ngòi nổ năm xưa giờ lại chai sần vì cầm cuốc vỡ đất, trồng từng gốc bưởi da xanh, ghép từng cành bằng lăng tím cho khu vườn thêm sắc.

Giờ đây, ở tuổi 76, thỉnh thoảng những cơn đau nhức từ mảnh súng cối còn găm trong bắp chân lại hành hạ ông mỗi khi trời trở gió. Bàn tay trái của ông bị mất đi hai ngón – di chứng từ một vụ nổ do kíp mìn quá nhạy trong một lần vô thuốc. Nhưng ngồi bên ấm trà xanh trước hiên nhà, nhìn những đứa cháu nhỏ đang chạy nhảy tung tăng trên con đường bê tông sạch đẹp, ánh mắt ông già Tư luôn toát lên vẻ thanh thản kỳ lạ.

Câu chuyện của ông Tư không có tiếng kèn xung trận vang dội, không có những lá cờ cắm trên lô cốt địch. Nó là câu chuyện về những giọt mồ hôi ướt đẫm trên lớp vỏ thép lạnh lẽo, về lòng gan dạ tột cùng trong sự tĩnh lặng đến nghẹt thở. Một góc khuất đầy khốc liệt nhưng vô cùng vĩ đại của chiến tranh nhân dân, nơi những con người bình dị nhất, bằng lòng quả cảm phi thường, đã thầm lặng giành giật lấy sự sống từ chính những món vũ khí gieo rắc cái chết của kẻ thù.