THẢM HỌA ĐƯỜNG SỐ 7: KHÚC VĨ THANH BI THẢM VÀ SỰ TAN RÃ CỦA QUÂN LỰC VIỆT NAM CỘNG HÒA

Thảm họa trên Liên tỉnh lộ 7 (Đường số 7) diễn ra từ ngày 16 đến ngày 25 tháng 3 năm 1975 là một trong những chương bi thảm nhất của Quân lực Việt Nam Cộng hòa (QLVNCH), đồng thời là minh chứng rõ nét cho sự hoảng loạn, bạc nhược về mặt tổ chức lẫn tinh thần của quân đội này. Sau cuộc gặp mật tại Hội nghị Cam Ranh ngày 14 tháng 3 năm 1975, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh tháo chạy toàn bộ Quân đoàn 2 khỏi Tây Nguyên để về giữ vùng đồng bằng. Quyết định vội vã, thiếu chuẩn bị của bộ tổng tham mưu Sài Gòn đã biến một cuộc "tái phối trí" chiến lược thành một cuộc tháo chạy hỗn loạn.

Đường số 7 vốn là con đường liên tỉnh cũ, bị bỏ hoang nhiều năm, cầu cống hư hỏng nặng và chứa đầy mìn bẫy. Việc dồn hơn 60.000 binh lính, hàng ngàn xe tăng, xe bọc thép, xe xích kéo pháo cùng hàng vạn phương tiện của gia đình binh sĩ vào một tuyến đường độc đạo đã tạo nên một cảnh tượng hỗn loạn chưa từng có. Tình thế càng bi đát hơn khi lệnh di tản được giữ bí mật với các đơn vị cấp dưới, khiến các liên đoàn biệt động quân và địa phương quân ở Kon Tum, Pleiku bị bỏ lại, tạo nên làn sóng phẫn nộ và mất niềm tin tuyệt đối vào cấp chỉ huy tối cao.

Sự bạc nhược của QLVNCH bộc lộ rõ nét nhất ở tinh thần chiến đấu hoàn toàn sụp đổ khi chưa kịp đối mặt với chủ lực Quân Giải phóng. Ngay khi có tin quân đối phương truy kích, kỷ luật quân đội lập tức biến mất. Các sĩ quan chỉ huy cao cấp, bao gồm cả Tư lệnh Phạm Văn Phú, đã dùng máy bay trực thăng bí mật di tản về Nha Trang, bỏ mặc binh lính tự sinh tự diệt dưới đất. Tình trạng "mất đầu" khiến binh lính tranh nhau tháo chạy, súng đạn bị vứt bỏ ngổn ngang dọc đường. Xe tăng, xe thiết giáp húc vào nhau, đè lên các phương tiện cơ giới nhỏ hơn để mở đường, tạo nên cảnh tượng dẫm đạp tàn khốc giữa các đơn vị.

Nắm bắt thời cơ, các đơn vị truy kích của Quân Giải phóng phối hợp cùng du kích địa phương đã hành quân thần tốc, khóa chặt ngã ba Chéo Reo (Phú Bổn) và các bến phà trên sông Ba. Lúc này, sự phản kháng của QLVNCH hầu như bằng không. Từng trung đoàn, liên đoàn biệt động quân tinh nhuệ buông súng đầu hàng hàng loạt trước các nhóm nhỏ chiến sĩ giải phóng. Hàng ngàn xe quân sự và vũ khí tối tân do Mỹ viện trợ bị bỏ lại nguyên vẹn vì binh lính không còn tâm trí để nổ súng. Cuộc rút lui chiến lược kết thúc bằng sự xóa sổ hoàn toàn quân số và trang bị của Quân đoàn 2 QLVNCH. Thảm họa Đường số 7 đã giáng một đòn chí mạng vào tinh thần của chính quyền Sài Gòn, chứng minh sự suy sụp không thể đảo ngược của một quân đội đã mất hết ý chí chiến đấu, đẩy nhanh tốc độ sụp đổ toàn diện của chế độ Việt Nam Cộng hòa chỉ một tháng sau đó.