Thăm Nhà lưu niệm Anh hùng Wừu

Nhà lưu niệm được xây dựng trên chính quê hương của anh hùng Wừu, với tổng diện tích 11.610 ha, trong đó diện tích xây dựng nhà lưu niệm là 1.100m2 được bố cục làm 4 phần: Gian long trọng (gian khánh tiết); Trưng bày về thiên nhiên, con người Đak Đoa; Lịch sử huyện Đak Đoa qua các thời kỳ; Văn hóa truyền thống của vùng đất Đak Đoa.
Tại Gian long trọng đã tái hiện những nét đặc trưng nhất về cuộc đời hoạt động của Anh hùng Wừu, lịch sử cách mạng và văn hóa truyền thống của địa phương. Bức tượng bán thân của Anh hùng Wừu được làm bằng chất liệu thạch cao phun nhũ đồng, đúc phỏng theo lời kể của ông Hồ Miên (Lê Chí Quyết)– ông đã hoạt động cách mạng nhiều năm cùng Bok Wưu, ông cũng là 1 trong những chiến sĩ cộng sản được Bok Wưu tiếp tế lương thực và nuôi dấu trong giai đoạn chống pháp. Câu nói đanh thép, kiên quyết của Bok khi đứng trước sự tra tấn của kẻ địch: “Tôi nhất định không phản bội cách mạng, không phản bội dân làng, không phản bội vợ con tôi, tôi sẵn sàng nhận lấy cái chết để cách mạng, để dân làng và vợ con tôi được sống” đã để lại dấu ấn đậm nét trong cuộc đời oanh liệt của ông.
          Bok Wừu sinh năm 1905, tại làng Đê Đoa, xã nam Đak Đoa (nay là xã Đak Sơmei, huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai). Khi hy sinh, Bok Wừu là Chủ tịch xã kiêm xã đội trưởng xã Nam Đak Đoa, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Xuất thân trong một gia đình nghèo, từ nhỏ Bok Wừu đã tận mắt chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá, đồng bào bị áp bức, bóc lột. Năm 1939, Bok Wừu là một trong những người đầu tiên tham gia phong trào chống bắt phu, bắt lính ở địa phương; vận động dân làng liên tục tổ chức các cuộc đấu tranh chống bọn chủ đồn điền cúp phạt tiền công. Uy tín của Bok Wừu dần lan rộng ra các vùng Nam, Bắc Đak Đoa và ngày càng được dân làng tin tưởng yêu thương.
          Cách mạng tháng Tám thành công, Bok Wừu tham gia xây dựng chính quyền. Tháng 6 năm 1946, khi thực dân Pháp tái chiếm Gia Lai và Kon Tum, Bok Wừu bị mất liên lạc với tổ chức. Trong hơn 02 năm mất liên lạc, Bok Wừu vẫn chủ động, tích cực, bí mật làm công tác tuyên truyền vận động dân làng, tổ chức các cuộc đấu tranh tự phát. Năm 1949, khi Đội vũ trang tuyên truyền về địa phương, Bok Wừu đã bắt liên lạc được với đội, được giác ngộ cách mạng, được giao nhiệm vụ và tiếp tục hoạt động. Đến tháng 9 năm 1950, Bok Wừu là một trong ba người Bahnar đầu tiên của Đak Đoa được vinh dự kết nạp vào Đảng Lao Động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam).

  Trước phong trào cách mạng phát triển mạnh khắp vùng Đak Đoa, nhằm ngăn chặn cơ sở của ta, chính quyền thực dân tổ chức mạng lưới tề điệp dày đặc ở khắp các buôn làng. Vượt qua khó khăn, Bok Wừu vẫn tìm mọi cách đến từng nhà, vạch rõ âm mưu của giặc cho đồng bào biết và vận động đồng bào tiếp tế nuôi 10 chiến sĩ trong Đội vũ trang trong suốt 8 tháng liền. Bok Wừu là người dẫn đường cho Đội vũ trang phục kích diệt gọn đội tuần tiễu của địch gồm 14 tên, bắt sống tên Wit đồn trưởng Đak Đoa, một tên tay sai của thực dân Pháp có nhiều nợ máu với nhân dân. Khi Ban cán sự huyện Plei Kon quyết định chia Đak Đoa thành 02 xã Nam Đak Đoa và Bắc Đak Đoa (cuối năm 1950), Bok Wừu được giao nhiệm vụ làm Chủ tịch ủy ban kháng chiến hành chánh xã Nam Đak Đoa. Trong thời gian này, hàng đêm Bok Wừu đi đến các làng, ban ngày ra rẫy vận động đồng bào tham gia kháng chiến. Đến đâu Bok Wừu cũng được đồng bào chào đón, nuôi giấu, bảo vệ.
          Theo nhân chứng Lê Chí Quyết (Hồ Miên) từ 1950 đến lúc hy sinh năm 1952, Bok Wừu đã 03 lần rơi vào tay địch, trong đó khi bị bắt lần thứ ba Bác đã anh dũng hy sinh. Năm 1953, trong Đại hội Liên hoan chiến sỹ thi đua Liên khu V, Bok Wừu được tuyên dương công trạng toàn Liên khu. Ngày 7/5/1956, Liệt sĩ Wừu, người chiến sĩ cộng sản ưu tú của làng Đe Đoa đã vinh dự được Quốc hội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”.

Nhà lưu niệm Anh hùng Wừu được xây dựng mang kiến trúc nhà sàn đặc trưng của người Bahnar, là "địa chỉ đỏ" góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ về lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm của cha ông ta từ bao năm qua. Với ý nghĩa là vùng đất anh hùng cách mạng, những người dân nơi đây càng tự hào hơn khi được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này, vì vậy người dân các xã, thị trấn trong huyện đã đóng góp cây xanh để trồng trong khuôn viên khu lưu niệm và tạc tượng gỗ dân gian gửi về tặng cho phòng trưng bày thêm phần đặc sắc, phong phú hơn. Nhà lưu niệm còn là nơi để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Bahnar nơi đây, từ đó, tạo điều kiện thúc đẩy cho hoạt động du lịch về nguồn, thăm lại chiến trường xưa kết hợp tiềm hiểu nền văn hóa di sản của huyện Đak Đoa và tỉnh Gia Lai nói chung.          
Chiến tranh đã kết thúc, hình ảnh của Bok Wừu-Anh hùng Wừu thông minh, ý chí sắt đá, tinh thần gan dạ, khí phách anh hùng, kiên cường, trung dũng luôn là tấm gương cao đẹp phi thường để lại trong lòng người dân.

Võ Thanh Thảo