THÂN NHÂN ANH Ở ĐÂU? AI BIẾT CHỈ GIÙM!

Trong một chuyến về quê, năm 2006 tôi nghe một câu chuyện đau lòng: có một bà cụ, năm nay đã gần đất xa trời, có đứa con được cho là “mất tích” trong cuộc chiến tranh chống Mỹ ở miền Nam. Đã gần bốn mươi năm, bà âm thâm chờ đợi tin con. Trước khi nhắm mắt xuôi tay bà chỉ mong nhận được hai chữ “liệt sỹ” về đứa con trai yêu quý đã rời cánh tay của người mẹ đi chiến đấu, nay đã mãi mãi không về…

Chiến tranh đã kết thúc trên 30 năm, chẳng lẽ con bà đang làm một nhiệm vụ đặc biệt, phải “mai danh ẩn tích”, hay bị địch bắt rồi thủ tiêu, hoặc là một lý do nào khác… Nếu như còn sống năm nay anh đã trên 60 tuổi.

Tôi định bụng sẽ tiếp cận bà, hỏi xem có phải con bà là người mà tôi biết chính xác anh đã hy sinh? Nhưng sau đó, tôi đã hỏi người có trách nhiệm ở địa phương mới biết là không phải.

Những trường hợp như nói ở trên trong các cuộc chiến tranh nhiều lắm. Biết đâu, trong số quân nhân được xem là “mất tích”, có nhiều người biết họ đang nằm ở đâu, hy sinh trong hoàn cảnh nào… nhưng thời gian cứ trôi qua chưa nói ra được.

Liệt sỹ dưới đây, có nằm trong trường hợp đó? Nếu ai biết thân nhân, xin chỉ giùm.

Anh hy sinh trong một tình huống đặc biệt, làm cho tôi không thể nào quên được:

Năm 1967, mùa khô thứ hai, một trong hai mùa khô, đế quốc Mỹ và tay sai đẩy mạnh cuộc phản kích chiến lược ở miền Nam, nhằm giành thắng lợi quyết định chiến lược chiến tranh cục bộ.

Năm đó, Đại đội công binh Sư đoàn 3 quân khu 5, đóng quân ở khu vực Xóm Mít, Xóm Tranh và hoạt động tại thung lũng An Lão, một huyện miền núi thuộc tỉnh Bình Định.

Một buổi sáng, tháng 2/1967 như thường lệ phân đội công binh triển khai ven bìa rừng để huấn luyện quân sự. Bãi tập là một khu đất trống, nằm ở dưới chân đồi giữa Xóm Mít và Xóm Tranh. Trước mặt, phía Đông là những thửa ruộng nước, lúa đang thì con gái. Phía Tây dựa vào sườn đồi thuộc dãy cao điểm Hòn Chè. Cạnh bãi tập hướng Nam có những khối đá to, chồng lên nhau tạo nên cái hang đá chứa được khoảng 3 – 4 người, nhưng trống hoác. Trên nóc hang là một cây bồ đề, rễ bám vào các phiến đá tua tủa. Ở đây, nhân dân tận dụng những khoảnh đất dưới chân đồi để trồng khoai lang, sắn (mỳ) và khoai sọ. Đây là vùng giải phóng từ năm 1965. Hôm đó, đơn vị huấn luyện khoa mục “khắc phục vật cản trong chiến đấu tiến công”, bài “bộc phá liên tục”. Chúng tôi đang luyện tập thì một chiếc “đầm già” (máy bay trinh sát L19) từ hướng thị trấn Bồng Sơn bay lên. Khi qua khỏi Xóm Mít, chiếc “đầm già” bay vòng trở lại và hạ độ cao, phóng một quả rốc két hoả mù xuống khu vực chúng tôi đang huấn luyện. Cùng lúc đã nghe thấy tiếng rít của máy bay phản lực từ xa. Linh cảm được sự nguy hiểm đang đến gần, phân đội công binh được lệnh giãn đội hình, tìm nơi ẩn nấp. Không kịp nữa rồi... Chúng tôi nằm bẹp dí giữa các luống khoai lang ở bìa rừng.

Đồng chí Nguyễn Minh Hiển nhanh chân chạy được vào cái hang đá gần đó ẩn nấp. Cùng lúc hai máy bay phản lực nhào xuống trút bom. Một quả bom Napan trùm lên cái hang đá. Một vùng lửa đỏ cùng với cột khói bùng lên… Đồng chí Hiển bị chết cháy… Khi máy bay đã đi khuất, vất vả lắm chúng tôi mới kéo được xác đồng chí Hiển bị cháy đen, thân hình co quắp, ra khỏi hang đá và mai táng đồng chí ở một nơi gần đó…

Đã gần 40 năm, tôi vẫn còn nhớ những chi tiết nhỏ trong cuộc sống hàng ngày của Hiển. Đồng chí là người bạn thân thiết, cùng một Trung đội, Đại đội và cùng năm nhập ngũ với tôi. Trong sinh hoạt, đồng chí cởi mở, chân thành với đồng đội, Về sức khoẻ, Hiển bị viêm amidan nặng, mỗi lúc thay đổi thời tiết, anh thường bị ho. Khổ nhất là những đêm vượt đường cùng với đơn vị xuống các xã Hoài Thanh, Hoài Hương, đông đường số 1 để nhận gạo. Khi đi qua những nơi địch thường ra phục kích, hoặc lúc men theo rìa ấp chiến lược, mọi hành động phát ra tiếng kêu đều có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của hàng chục người. Thế mà thỉnh thoảng Hiển cứ ho, khạc… làm cho mọi người phải nín thở và bực mình. Bản thân Hiển nhiều lúc cũng cảm thấy phiền lòng với anh em. Đến nay, có một điều là tôi không nhớ rõ Hiển quê ở tỉnh Hà Tĩnh hay Nghệ An. Lúc đó, người ta thường gọi là Nghệ Tĩnh. Song, chắc chắn quê đồng chí ở một trong hai tỉnh đã nói ở trên.

Đã nhiều năm nay tôi chưa có dịp về lại nơi Hiển bị hy sinh. Nơi ấy, đã có biết bao đồng chí, đồng đội đã ngã xuống trong thời kỳ khốc liệt nhất. Đại đội trưởng Lê Xuân Chi; chủ nhiệm công binh Trần Khánh Tường, trinh sát Hồ Huy Liễu, chiến sỹ Trần Sỹ Mỹ; chính trị viên Tương, Đại đội trưởng Trưng, v.v…

Trong chuyến về lại chiến trường xưa ngày 30-11-2006, tôi đã gặp Đoàn Như Hưng, Cựu chiến binh, thuộc đại đội công binh năm ấy; hiện Đoàn Như Hưng trú tại thôn Vạn Trung, xã Ân Hảo, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định. Gặp lại Đoàn Như Hưng, tại Xóm Ghềnh, tôi như sống lại những năm tháng trên vùng đất đầy bom đạn và chất độc hoá học Mỹ của một thời chiến tranh ác liệt. Còn đây, những địa danh quen thuộc, đã ghi dấu ấn vào ký ức những người lính sư đoàn 3 Sao Vàng; Xóm Ghềnh, Châu Sơn, Hóc Đèn, Vĩnh Đức, v.v… Không thể nào quên được.

Tôi dừng lại hồi lâu đầu cầu phía Tây cầu Vạn Trung, chiếc cầu bắc qua sông An Lão, ngước nhìn lên dãy núi Hòn Chè. Con đường đất đỏ từ sườn đồi chạy xuống chân núi, ở đó có cái hang đá Hiển đã bị hy sinh, và cũng trên con đường đó Hồ Huy Liễu, Trần Sỹ Mỹ chiến đấu với giặc và cũng đã trút hơi thở cuối cùng khi các anh đang ở vào lứa tuổi đẹp nhất của một đời người, các anh đã gửi hồn vào đó…