Thân thế và sự nghiệp

Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu là Ức Trai, là một nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn hóa kiệt xuất và là Đại danh nhân văn hóa thế giới được UNESCO công nhận năm 1980. Ông là nhân vật có vai trò quyết định, đóng góp to lớn vào chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và sự hình thành của triều đại Lê sơ.

1. Thân thế và sự nghiệp

• Thân thế: Ông sinh tại Thăng Long, quê gốc ở làng Chi modern/Chi Ngãi (Nay thuộc Chí Linh, Hải Dương) và sống nhiều năm ở quê ngoại Nhị Khê (Thường Tín, Hà Nội). Ông là con trai của Nguyễn Trãi (Nguyễn Phi Hùng - một danh sĩ thời Hồ) và là cháu ngoại của Tư徒 Trần Nguyên Hãn (Trần Nguyên Đán).

• Sau khi nhà Minh xâm lược Đại Việt, Nguyễn Trãi tìm đến Lam Sơn theo Lê Lợi và dâng bản Bình Ngô sách (chiến lược đánh quân Minh gồm 3 mưu lớn, trọng tâm là "tâm công" - đánh vào lòng người).

2. Sự nghiệp văn học và tư tưởng

• Tư tưởng cốt lõi: Lấy tư tưởng "Rắn rỏi - Nhân nghĩa" làm gốc ("Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ暴").

• Văn học chữ Hán: Bình Ngô đại cáo, Quân trung từ mệnh tập, Ức Trai thi tập, Dư địa chí (bộ địa chí cổ nhất còn lại của Việt Nam).

3. Bi kịch cuộc đời (Oán án Lệ Chi Viên)

• Sau khi triều Lê thành lập, ông làm đến chức Hành khiển, nhưng do tính tình thẳng thắn và sự ghen ghét của các phe phái trong triều, ông dần bị thất sủng và lui về ở ẩn tại Côn Sơn (Hải Dương).