Thần tiễn Cao Lỗ – Người Phát Minh Nỏ Thần Đánh Giặc

(Bổ sung chi tiết vào mạch lịch sử An Dương Vương) Trong lịch sử quân sự cổ đại Việt Nam, Cao Lỗ (hay Đô Lỗ) được tôn vinh là nhà phát minh quân sự thiên tài đầu tiên. Ông là một tướng lĩnh thân tín dưới trướng An Dương Vương Thục Phán, người có công lớn trong việc thiết kế kiến trúc vòng thành Cổ Loa.

Thành tựu vĩ đại nhất của Cao Lỗ chính là việc phát minh ra chiếc nỏ liên châu, sử cũ gọi là "Linh Quang Thần Cơ". Thấu hiểu sức mạnh của vũ khí tầm xa để phòng thủ thành, ông đã cải tiến cấu trúc nỏ gỗ thông thường, chế tạo ra một hệ thống lẫy nỏ bằng đồng có thể bắn ra một lúc nhiều mũi tên (sử sách nói đại khái bắn một phát ra hàng ngàn mũi tên). Mũi tên được đúc bằng đồng có cấu trúc ba cạnh sắc lẹm, có sức xuyên thấu khủng khiếp qua lớp giáp dày của địch.

Chính Cao Lỗ là người trực tiếp huấn luyện hàng vạn binh sĩ Âu Lạc sử dụng loại vũ khí này, biến họ thành đội binh bắn nỏ đáng sợ nhất thời đại. Khi Triệu Đà mang quân sang tấn công, trận địa nỏ thần của Cao Lỗ đã bắn nát đội hình chiến thuyền, bộ binh địch, tiễn bay như mưa khiến quân Triệu thây chất đầy đồng, đại bại tháo chạy không dám bén mảng suốt mười năm trời.

Không chỉ giỏi chế tạo vũ khí, Cao Lỗ còn là người có nhãn quan chính trị sắc bén. Khi An Dương Vương bằng lòng cho Trọng Thủy ở rể trong thành Cổ Loa, Cao Lỗ đã kịch liệt phản đối, ông khuyên vua: "Không nên cho con trai kẻ thù ở trong cung điện, đó là nuôi ong tay áo, rước họa vào nhà". Tuy nhiên, vua không nghe theo, lại nghe lời gièm pha làm xa lánh ông. Cao Lỗ đau lòng từ quan về quê. Khi giặc Triệu Đà tấn công Loa Thành, ông vẫn gạt bỏ nỗi lòng riêng, lập tức cầm gươm ra trận bảo vệ vua và anh dũng hy sinh dưới chân thành, để lại bài học vĩ đại về lòng yêu nước và sự minh triết bảo quốc.